Boşanmada Tazminat

Evlilik birliğinin boşanma ile sona ermesi, tarafların şahsi ve mali haklarında köklü değişikliklere yol açar. TMK, bu mali tahribatı onarmak ve kusurlu davranışlarla kişilik hakları saldırıya uğrayan eşi tatmin etmek amacıyla Maddi ve Manevi Tazminat kurumlarını düzenlemiştir. Tazminat, temelde Kusur ilkesine dayanır.

Bölüm I: Maddi Tazminat

"Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir."
— TMK m.174/1

Maddi Tazminatın Şartları

1. Talep Şartı

Hakim re'sen hükmedemez, açıkça talep edilmeli

2. Kusur Şartı

Kusursuz veya daha az kusurlu olmak gerekir

3. Davalının Kusuru

Tazminat istenen taraf kusurlu olmalı

4. Zarar Varlığı

Mevcut veya beklenen menfaat kaybı

Maddi Tazminat Kapsamı

Destekten Yoksun Kalma: Barınma, gıda, giyim imkanları

Miras Hakkı Kaybı: Eşler birbirinin mirasçısı olmaktan çıkar

Düğün Masrafları: Kısa süren evliliklerde talep edilebilir

Bölüm II: Manevi Tazminat

"Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat... isteyebilir."
— TMK m.174/2

Manevi Tazminat Gerektiren Eylemler

Zina (Aldatma)

Fiziksel Şiddet

Psikolojik Şiddet

Ekonomik Şiddet

Manevi tazminat bir zenginleşme aracı değil, manevi tatmin aracıdır. Amaç; duyulan elem ve kederin giderilmesi, bozulan ruhsal dengenin onarılmasıdır.

Bölüm III: Kusur Teorisi

Eşit Kusur = Tazminat YOK

Taraflar eşit kusurlu ise, her iki tarafın da maddi ve manevi tazminat talebi reddedilir. Örn: Karşılıklı hakaretleşme.

Kusurun İspatı

Kullanılabilir Deliller

Tanık, mesaj kayıtları, darp raporları, müşterek alanda tesadüfen elde edilen belgeler

Hukuka Aykırı Deliller

Casus yazılımla elde edilen kayıtlar, zorla açılan telefon verileri Yargıtay tarafından kabul edilmez

Bölüm IV: Miktar Belirleme

Sabit bir formül yoktur. Hakim TMK m.4 uyarınca takdir yetkisini kullanarak "Hakkaniyete" uygun miktar belirler.

Yargıtay 2. HD Kriterleri

Ekonomik/Sosyal Durum

Zengin vs asgari ücretli

Kusurun Ağırlığı

Zina, cana kast = yüksek

Evlilik Süresi

Uzun süre = yüksek maddi

Paranın Alım Gücü

Enflasyon dikkate alınır

"Zenginleşme Yasağı"

Tazminat mağduru tatmin etmeli ancak sebepsiz zenginleştirmemeli. Aynı şekilde borçluyu da mahvına sürüklememelidir.

Bölüm V: Ödeme Biçimi ve Faiz

Maddi Tazminat

Toptan veya irat (aylık) şeklinde ödenebilir. (TMK m.176)

Manevi Tazminat

Sadece toptan ödenebilir. İrat şeklinde ödeme kabul edilmez.

Faiz Başlangıç Tarihi

Yasal faiz boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işler. Dava tarihinden itibaren faiz istenemez.

Bölüm VI: Zamanaşımı

1 YIL

Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde tazminat davası açılmalıdır.
Bu süre geçerse hak EBEDİYEN kaybedilir!

TMK m.178

Sonuç ve Değerlendirme

Boşanmada maddi ve manevi tazminat; evliliğin bitişiyle ortaya çıkan ekonomik ve psikolojik yıkımın telafisi için hayati öneme sahip bir mekanizmadır. Ancak bu hakkın elde edilebilmesi; kusurun doğru tespiti, delillerin hukuka uygun toplanması ve taleplerin doğru formüle edilmesine bağlıdır.

"Hakkınız olanı almak, geleceğinizi inşa etmektir."

— Av. Mesut İLME

İlgili Mevzuat ve Yargıtay Kararları

• TMK Madde 174: Maddi ve Manevi Tazminat
• TMK Madde 176: Tazminatın Ödenme Biçimi
• TMK Madde 178: Zamanaşımı
• Yargıtay HGK, 2017/2-2420 E., 2021/189 K.

Boşanmada Tazminat Hakkında Sık Sorulan Sorular

Boşanmada tazminat nedir?

Boşanmada tazminat, evlilik birliğinin sona ermesiyle maddi zarara uğrayan veya kişilik hakları saldırıya uğrayan kusursuz/az kusurlu eşin, kusurlu eşten talep ettiği maddi ve manevi ödemedir (TMK m.174).

Anlaşmalı boşanmada tazminat istemedim, şimdi isteyebilir miyim?

Hayır. Anlaşmalı boşanma protokolünde "tazminat talebim yoktur" diyerek feragat ettiyseniz veya karar kesinleşmişse, sonradan tazminat davası açamazsınız. Kesin hüküm teşkil eder.

Aldatan eş ne kadar tazminat öder?

Miktar, tarafların ekonomik gücüne göre değişir. Asgari ücretli için 50.000 TL yüksek sayılabilirken, iş insanı için 1 Milyon TL makul olabilir. Sabit bir rakam yoktur, hakim takdiri esastır.

Eşit kusurda tazminat alınabilir mi?

Hayır. Taraflar eşit kusurlu ise her iki tarafın da maddi ve manevi tazminat talebi reddedilir. Tazminat için "daha az kusurlu" olmak gerekir.

Düğün takıları tazminata dahil mi?

Hayır. Ziynet eşyaları (düğün takıları) ayrı dava konusudur, tazminat davasından bağımsızdır. Takılar kadının kişisel malı sayılır ve kusurdan bağımsız olarak iade edilir.

Tazminatı ödemezse ne olur?

İlamlı icraya konulur. Maaş, banka hesabı, gayrimenkul ve araçlara haciz konulabilir. Ancak nafakadan farklı olarak tazyik hapsi uygulanmaz.

Boşanma davası bittikten sonra tazminat davası açılabilir mi?

Evet, ancak 1 yıl içinde açılmalıdır (TMK m.178). Bu süre geçerse hak kaybedilir. Bu nedenle boşanma davasıyla birlikte istemek tavsiye edilir.

Faiz ne zaman işlemeye başlar?

Tazminata yasal faiz, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işler. Dava tarihinden itibaren faiz istenemez.

Manevi tazminat taksitle ödenebilir mi?

Hayır. Manevi tazminat sadece toptan (tek seferde) ödenebilir. Maddi tazminat ise toptan veya irat (aylık) şeklinde ödenebilir.

Telefon kayıtları delil olarak kullanılabilir mi?

Casus yazılımla elde edilen kayıtlar "hukuka aykırı delil" sayılır ve kullanılamaz. Ancak müşterek yaşam alanında tesadüfen elde edilen deliller (açık bırakılan bilgisayar) kullanılabilir.

Kusur Dereceleri ve Tazminat