"Velayet" sadece bir yetki değil, ağır mali sorumluluklar içeren bir görevdir. Boşanma veya ayrılma, çocuğun giderlerine katılma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Velayeti almayan ebeveynin mali katkı payına İştirak Nafakası denir.
1. Yasal Dayanak ve Hukuki Nitelik
"Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır."
Velayet hakkı olmayan taraf öder
Ağır kusurlu ebeveyn dahi çocuğu için nafaka ödemek zorundadır
Ebeveynler feragat edemez, hakim re'sen hükmedebilir
2. Başlangıç ve Süre
Tedbir → İştirak Nafakası Geçişi
Sona Erme: 18 Yaş Kuralı
Kural (TMK m.328/1)
İştirak nafakası, çocuğun ergin olmasıyla (18 yaş) kendiliğinden sona erer.
İstisna: Yardım Nafakası
Eğitim devam ediyorsa (üniversite vb.) ergin çocuk bizzat Yardım Nafakası davası açabilir (TMK m.328/2).
3. Nafaka Miktarının Belirlenmesi
Türk hukukunda sabit formül veya "maaşın %25'i" gibi kesin oran yoktur. TMK m.330 uyarınca hakim, hakkaniyet ilkesiyle 4 kriteri değerlendirir.
Yargıtay HGK Görüşü:
"Nafaka miktarı, çocuğun alışkın olduğu yaşam standardını sürdürmesine yetecek, ancak borçluyu da zarurete düşürmeyecek seviyede olmalıdır."
4. Nafaka Artırım/Azaltım Davası
"Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır."
Artırım Sebepleri:
Yargıtay genellikle ÜFE oranlarını baz alır, ancak hakkaniyet gereği üzerinde artış da verebilir.
5. Ödenmemesi ve Cezai Yaptırım
İştirak nafakası, çocuğun beslenme ve bakım ihtiyacına yönelik olduğu için özel olarak korunmuştur.
Maaş Haczi
Nafaka alacağı maaş haczinde 1. sırada. 1/4 kuralı işlemez, aylık nafakanın tamamı kesilir.
Tazyik Hapsi
3 aya kadar tazyik hapsi (İİK m.344). Borç ödenince düşer. Seçenek yaptırıma çevrilemez.
Hapis için en az 1 aylık güncel nafaka ödenmemiş olmalı. Birikmiş (geçmiş) nafaka borçları için hapis verilmez, sadece haciz yapılabilir.
Sonuç ve Değerlendirme
İştirak nafakası; boşanma sürecinin en hassas, çocuğun geleceğini doğrudan etkileyen ve kamu düzenini ilgilendiren bir konusudur. Nafaka miktarının doğru belirlenmesi, değişen şartlara uyarlanması veya tahsil edilmesi süreçleri, uzman hukuki destek gerektirir.
"Nafaka bir lütuf değil, çocuğun en doğal hakkıdır."
— Av. Mesut İLME
İlgili Mevzuat
- • TMK Madde 182: Velayet ve Nafaka
- • TMK Madde 327-331: Çocuğa Bakım Borcu
- • İİK Madde 344: Nafaka Borcunu Ödememe Suçu