Yardım Nafakası

Yardım Nafakası

Üniversite Öğrencisi Nafakası ve Aile Dayanışması

TMK

m.364-366, 328

18+

Ergin çocuk davası

Mirasçılık

Sırası takip edilir

Üniversite Öğrencileri

18 yaşını doldurduğunuz için iştirak nafakanız bitti mi? Eğitim devam ediyorsa Yardım Nafakası davası açabilirsiniz!

Türk hukuk sistemi, aileyi fertlerinin birbirini maddi ve manevi olarak desteklemesi gereken sosyal bir yapı olarak kabul eder. Bu dayanışma ilkesinin en somut yansıması Yardım Nafakası kurumudur. Diğer nafakalardan farklı olarak, evlilik birliğiyle değil hısımlık (akrabalık) ilişkisiyle doğar.

1. Yasal Dayanak ve Tanım

"Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır."
— TMK m.364

2. Yardım Nafakasının Şartları

A. Davacının Yoksulluğa Düşecek Olması

Yargıtay HGK: "Yeme, içme, barınma, giyinme, sağlık, eğitim ve ulaşım gibi asgari yaşam gereksinimlerini karşılayacak yeterli gelire sahip olmama."

Kriter "aç kalmak" değil, zaruret halidir.

B. Davalının Ödeme Gücünün Bulunması

Altsoy/Üstsoy İçin:

"Yeterli ödeme gücü" aranır

Kardeşler İçin:

"Refah içinde" bulunma şartı (zenginlik)

3. Üniversite Öğrencisinin Nafaka Hakkı

Uygulamada yardım nafakası davalarının %90'ını, 18 yaşını doldurduğu için iştirak nafakası kesilen, ancak üniversite eğitimine devam eden gençlerin açtığı davalar oluşturur.

"Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba... eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler."
— TMK m.328/2

Önemli:

Ergin çocuğun (öğrencinin) bizzat kendi adına dava açması gerekir. Anne veya babanın çocuk adına açma yetkisi yoktur.

Eğitim Süresi ve Başarı Kriteri

Kabul Edilen

• Makul uzamalar
• Olağan başarısızlıklar
• Yüksek lisans/Doktora

Reddedilen

• Sırf kayıt sürdürmek için okulu uzatma
• Ciddiyet göstermeyen öğrenci

4. Nafaka Miktarının Belirlenmesi

Davacının İhtiyacı

Yurt, kitap, harçlık vb.

Davalının Mali Gücü

Maaş, kira gelirleri

Ekonomik Koşullar

TÜİK verileri

Yargıtay: "Yardım nafakası, davacının tüm ihtiyaçlarını karşılamak zorunda değildir; sadece onu yoksulluktan ve zaruretten kurtaracak miktarda olmalıdır."

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli Mahkeme

Aile Mahkemesi (yoksa Asliye Hukuk bu sıfatla bakar)

Yetkili Mahkeme

Davacının yerleşim yeri (TMK m.365/6)

Yoksul davacıyı korumak amaçlı

6. Başlangıç ve Sona Erme

Başlangıç Tarihi

Dava tarihinden itibaren bağlanır. Geriye dönük (dava öncesi) nafaka istenemez.

Sona Erme Sebepleri

Eğitimin Bitmesi

Mezuniyet ve işe girebilir hale gelme

Yoksulluğun Kalkması

İş bulma, miras, evlenme

Ölüm

Taraflardan birinin vefatı

Ödeme Gücü Kaybı

Davalının iflas/çalışamaz hali

Sonuç

Yardım nafakası; aile bağlarının zayıfladığı modern toplumlarda, bireyleri sosyal güvenlik sisteminin yanı sıra aile içi dayanışmayla da koruyan önemli bir mekanizmadır. Özellikle üniversite öğrencilerinin eğitimlerini sürdürebilmeleri için hayati bir destek olan bu davalarda, "zaruret hali" ve "ödeme gücü"nün doğru ispatlanması kritiktir.

"Aile, sadece iyi günde değil, zor günde de dayanışmadır."

— Av. Mesut İLME

İlgili Mevzuat

• TMK Madde 328: Eğitim Nafakası
• TMK Madde 364: Yardım Nafakası Yükümlülüğü
• TMK Madde 365: Dava Hakkı ve Sorumluluk Sırası

Yardım Nafakası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yardım nafakası nedir?

Yardım nafakası, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoy (anne-baba), altsoy (çocuk) veya kardeşlere, mali gücü yeten akrabaların ödemekle yükümlü olduğu nafakadır (TMK m.364).

Babam emekli, yine de nafaka ödemek zorunda mı?

Evet. Emeklilik nafaka yükümlülüğünü tek başına kaldırmaz. Emekli maaşı kendi ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra artan değere sahipse, cüzi de olsa nafaka ödemekle yükümlü tutulabilir.

İştirak nafakam bitti, otomatik yardım nafakası alabilir miyim?

Hayır. İştirak nafakası 18 yaş ile biter, otomatik geçiş yoktur. Ergin çocuğun (öğrencinin) bizzat ayrı bir "Yardım Nafakası Davası" açması şarttır.

Torun dedesinden nafaka isteyebilir mi?

Evet. Anne-baba ölmüş veya yoksulluk içindeyse (ilk sıradaki yükümlülerden tahsilat imkansızsa), zincirleme sorumluluk gereği dede ve büyükanneden talep edilebilir (TMK m.365).

Kardeşimden nafaka isteyebilir miyim?

Evet, ancak özel şartı vardır: Kardeşin "refah içinde" olması gerekir. Sadece geçiyor olması yetmez, ortalamanın üzerinde (zengin) bir yaşam standardı olmalıdır.

Üniversitede başarısızsam nafaka alabilir miyim?

Yargıtay, makul uzamaları kabul eder ancak sırf kayıt sürdürmek için okulu uzatanlara nafaka bağlanmaması gerektiği görüşündedir. Ciddi eğitim devamı aranır.

Yüksek lisans/doktora için nafaka istenebilir mi?

Evet. Ailenin ekonomik durumuna göre yüksek lisans ve doktora eğitimi için de yardım nafakası talep edilebilir.

Nafaka davası nerede açılır?

Aile Mahkemesi'nde (yoksa Asliye Hukuk), davacının yerleşim yerinde açılır. Bu düzenleme yoksul davacıyı korumak içindir (TMK m.365/6).

Anne-baba çocuklarından nafaka isteyebilir mi?

Evet. Yoksul duruma düşen anne-baba, çalışan ve ödeme gücü olan çocuklarından yardım nafakası talep edebilir (TMK m.364).

Nafaka ne zaman başlar?

Dava tarihinden itibaren bağlanır. Mahkeme 1 yıl sürse bile birikmiş nafaka alacağı doğar. Geriye dönük (dava öncesi) nafaka istenemez.

Sorumluluk Sırası