Yıllık İzin Ücreti: Hesaplama, Süreler ve Zamanaşımı

Yıllık izin, Anayasa'nın 50. maddesi ile güvence altına alınan dinlenme hakkının somut karşılığıdır. İş sözleşmesi sona erdiğinde, kullanılmayan izinler bir "alacak kalemine" dönüşür ve Yıllık İzin Ücreti adını alır.

1. Hak Kazanma Koşulları

1 Yıllık Bekleme Süresi (Md. 53)

İşçinin yıllık izne hak kazanabilmesi için, işe başladığı tarihten itibaren, deneme süresi dahil en az 1 yıl çalışmış olması gerekir.

Önemli:

1 yıl dolmadan işten ayrılan işçi, yıllık izin ücretine hak kazanamaz. Orantılı (kıstelyevm) ödeme yapılmaz. 11 ay 25 gün çalışan bile 1 gün izin hakkı elde edemez.

2. Yıllık İzin Süreleri

İşçiye verilecek yıllık izin süresi, işçinin o işyerindeki kıdemine ve yaşına göre belirlenir.

Gün

1-5 yıl arası

Gün

5-15 yıl arası

Gün

15 yıl ve üzeri

Pozitif Ayrımcılık:

• 18 yaş altı ve 50 yaş üstü işçilere en az 20 gün
• Yer altı işçilerine standart sürelere +4 gün eklenir

3. İznin Kullanılması

İznin Bölünmesi (Md. 56)

Kural olarak bölünmeden kullanılmalıdır. Ancak tarafların anlaşması ile bir bölümü 10 günden aşağı olmamak üzere parçalı kullanılabilir.

Yol İzni

İzni başka yerde geçirecek işçiye, talep halinde toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilmek zorundadır.

Resmi Tatiller ve Hafta Tatili:

Yıllık izin süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri izin süresinden sayılmaz.

4. Fesih ve Ücrete Dönüşüm

İş ilişkisi devam ederken izin paraya çevrilemez. Ancak sözleşme sona erdiğinde, kullanılmayan izinler "alacağa" dönüşür (Md. 59).

Fesih Türü Önemli mi?

HAYIR. İşçi hırsızlık yaptığı için (yüz kızartıcı suç) atılsa bile:

❌ Kıdem tazminatı alamaz

✅ Yıllık izin ücretini ALIR!

Çünkü yıllık izin, çalışılarak hak edilmiş bir ücrettir, fesih şeklinden etkilenmez.

5. Hesaplama Yöntemi

Dikkat: Çıplak Brüt Ücret!

Yıllık izin ücreti, işçinin son ÇIPLAK BRÜT ücreti üzerinden hesaplanır. Yol, yemek, prim, ikramiye gibi ek ödemeler KATILMAZ. Bu, kıdem tazminatı hesabından farklıdır!

Hesaplama Formülü:

(Aylık Brüt / 30) × Kullanılmayan İzin Günü = Brüt İzin Ücreti

Örnek:

Brüt maaş: 30.000 TL, Kullanılmayan izin: 20 gün

= (30.000 / 30) × 20 = 20.000 TL Brüt

Kesintiler

Yıllık izin ücreti "ücret" niteliğinde olduğu için maaş gibi kesintiye tabidir (kıdem tazminatından farklı!):

%14

SGK İşçi Primi

İşsizlik Primi

%15-40

Gelir Vergisi

‰7,59

Damga Vergisi

Sonuç: Elinize geçen net rakam, brüte göre yaklaşık %30-35 daha düşük olabilir.

6. İspat Yükü

İspat Yükü: İŞVERENDE

Yıllık iznin kullandırıldığını veya ücretinin ödendiğini ispat yükü işverene aittir.

✅ Geçerli Delil

• İzin Defteri (Md. 56/son)
• İşçinin ıslak imzalı izin formu
• Banka ödeme kayıtları

❌ Geçersiz Delil

• Tanık beyanı (Yargıtay içtihadı)
• "Ahmet'i tatile gönderdik" savunması
• İmzasız belgeler

7. Zamanaşımı

5 Yıl

Zamanaşımı Süresi

İşten Ayrılma Tarihi

Sürenin Başlangıcı

Önemli:

20 yıl çalışıp hiç izin kullanmayan işçinin TÜM İZİNLERİ zamanaşımına uğramaz. Zamanaşımı, işçinin işten ayrıldığı tarihten itibaren başlar.

Sonuç

Yıllık izin, işçinin tükenmişlik sendromuna girmeden çalışabilmesi için hayati bir haktır. İşverenler açısından İzin Defteri ile kayıt tutmak, ileride "kullandırdığım izni tekrar ödeme" riskini ortadan kaldırır.

"Kullanılmayan her izin günü, işten ayrılırken son maaş üzerinden tahsil edilir."

— Av. Mesut İLME

İlgili Mevzuat

• T.C. Anayasası m.50 (Dinlenme Hakkı)
• 4857 sayılı İş Kanunu m.53-60 (Yıllık Ücretli İzin)
• 4857 sayılı İş Kanunu m.56 (İzin Defteri)
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (Zamanaşımı)

Yıllık İzin Ücreti Hakkında Sık Sorulan Sorular

Cumartesi günleri yıllık izinden düşülür mü?

İşyerinde Cumartesi "iş günü" ise (haftada 6 gün çalışılıyorsa) Cumartesi yıllık izin süresinden sayılır. Ancak Cumartesi "hafta tatili" ilan edilmişse düşülmez. Genel kural: Cumartesi iş günüdür.

Raporlu olduğum günler yıllık iznimden gider mi?

Hayır. Yıllık izin kullanırken hastalanır ve rapor alırsanız, raporlu geçen günler yıllık izinden sayılmaz. O günler yıllık izin bakiyenize geri eklenir.

İşveren zorla yıllık izne çıkarabilir mi?

Evet. Yıllık iznin ne zaman kullanılacağına karar verme yetkisi (Yönetim Hakkı kapsamında) işverendedir. İşveren, işlerin durgun olduğu dönemde işçileri topluca veya bireysel olarak izne çıkarabilir.

Yıllık izin ücreti için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. Yıllık izin ücreti bir işçilik alacağıdır. Dava açmadan önce Arabuluculuk bürosuna başvurmak dava şartıdır.

Part-time çalışanların yıllık izni nasıl olur?

Part-time çalışanlar da tam süreli çalışanlar gibi 14-20-26 gün izne hak kazanır. "Yarı zamanlı çalışıyorsun, 7 gün izin kullanacaksın" denilemez. 14 gün izin kullanır, ancak izinli günlerdeki çalışma saati kadar ücreti ödenir.

1 yılı doldurmadan işten ayrılan izin parası alır mı?

Hayır. 1 yıllık bekleme süresi dolmadan işten ayrılan veya çıkarılan işçi, yıllık izin ücretine hak kazanamaz. Orantılı (kıstelyevm) ödeme yapılmaz. 11 ay 25 gün çalışan bile 1 gün izin hakkı elde edemez.

Yıllık izin ücreti giydirilmiş ücret üzerinden mi hesaplanır?

Hayır. Yıllık izin ücreti, işçinin son ÇIPLAK BRÜT ücreti üzerinden hesaplanır. Yol, yemek, prim, ikramiye gibi ek ödemeler hesaba KATILMAZ. Bu, kıdem tazminatı hesabından farklıdır.

Hırsızlık yapıp atılan işçi yıllık izin parası alır mı?

Evet. İşçi haklı nedenle (hatta yüz kızartıcı suç nedeniyle) işten atılsa bile, kullanmadığı yıllık izin ücretini kuruşu kuruşuna alır. Çünkü yıllık izin, çalışılarak hak edilmiş bir ücrettir, fesih şeklinden etkilenmez.

Yıllık izin ücreti zamanaşımı ne zaman başlar?

Yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı (5 yıl), işçinin İŞTEN AYRILDIĞI tarihten itibaren işler. 20 yıl çalışıp hiç izin kullanmayan işçinin tüm izinleri, fesih tarihinden itibaren 5 yıl içinde talep edilebilir.

İzin kullandırıldığı tanıkla ispatlanabilir mi?

Hayır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, yıllık iznin kullandırıldığı TANIKLA İSPATLANAMAZ. "Ahmet'i tatile gönderdik, şahidimiz var" savunması geçersizdir. Mutlaka imzalı izin formu gerekir.

Yıllık İzin Ücreti

Yıllık İzin Süreleri