Serbest piyasa ekonomisinin temeli "rekabet" üzerine kuruludur. Ancak kanun koyucu, bu rekabetin "vahşi bir orman kanunu"na dönüşmesine izin vermez. 6102 sayılı TTK m. 54 ve devamında düzenlenen Haksız Rekabet Hukuku, rakiplerin birbirine çelme takmasını değil, herkesin kendi kulvarında dürüstçe koşmasını sağlamayı amaçlar.
1. Haksız Rekabetin Hukuki Tanımı
TTK m. 54/2 hükmü, haksız rekabeti şu şekilde tanımlar: "Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerde aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır."
Haksız Rekabetin 3 Temel Unsuru:
Taraflar arasında rekabet ilişkisi olmalı (Yargıtay bazı istisnalar kabul etmekte)
Müşteriyi yanıltan, gerçeğe aykırı beyanlar veya eylemler
TMK m. 2'deki genel ilkenin ticari hayata yansımasıdır
Haksız rekabetin oluşması için failin "kusurlu" olması veya "zararın doğmuş olması" şart değildir. Zarar tehlikesinin varlığı dahi dava açmak için yeterlidir (Tazminat davaları hariç).
2. TTK Madde 55'te Sayılan Haksız Rekabet Halleri
Kanun koyucu, sınırlı sayıda olmamakla birlikte (örnekseme yoluyla), ticari hayatta en sık karşılaşılan haksız rekabet hallerini 6 ana başlık altında saymıştır.
Kötüleme
Rakibin ürünlerini, fiyatlarını veya faaliyetlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici beyanlarla karalamak
İltibas
Kendisini veya ürünlerini başkasınınkilerle karıştırılacak şekilde sunmak
Aldatıcı Reklamlar
Kendi ürünleri veya fiyatları hakkında gerçeğe aykırı açıklamalarda bulunmak
İş Sırlarını Ele Geçirme
Rakibin çalışanlarını ayartarak iş sırlarını ifşa ettirmek
3. Açılabilecek Hukuk Davaları (TTK m. 56)
Haksız rekabete maruz kalan bir işletme, "Hukuki Koruma Paketi" olarak adlandırabileceğimiz 5 farklı dava açabilir:
Tespit Davası
Haksız eylemin varlığının mahkeme kararıyla tescili
Men (Önleme) Davası
Devam eden eylemin durdurulması
Ref (Kaldırma) Davası
Taklit ürünlerin toplatılması, yanlış beyanların düzeltilmesi
Maddi Tazminat Davası
Uğranılan zarar ve yoksun kalınan kârın tazmini
Manevi Tazminat Davası
Ticari itibar ve marka değeri zararının tazmini
4. İhtiyati Tedbir: Hukuki "Acil Durum Freni"
Haksız rekabet davaları uzun sürebilir (2-3 yıl). Bu süre zarfında rakibin haksız eylemi devam ederse, dava kazanılsa bile "atı alan Üsküdar'ı geçmiş" olabilir.
İhtiyati Tedbir Neleri Kapsar? (TTK m. 61 + HMK m. 389)
Ürünlerin Toplatılması
Web Sitesi Erişim Engeli
Reklamların Durdurulması
Yaklaşık İspat Yeterli: Mahkeme, haklılık ihtimalini görürse derhal karar verebilir.
5. Davacı ve Davalı Sıfatı
Rakipler
Ekonomik çıkarları zarar gören veya zarar görme tehlikesi bulunan tüm rakipler
Müşteriler
Haksız rekabet eylemi nedeniyle ekonomik zarara uğrayan müşteriler
Meslek Örgütleri
Ticaret odaları, esnaf odaları (Sadece tespit, men ve ref davası - tazminat isteyemezler)
6. Zamanaşımı Süreleri (TTK m. 60)
Öğrenmeden itibaren
Eylemden itibaren
Ceza gerektiriyorsa
7. Cezai Sorumluluk: Hapis Cezası (TTK m. 62)
Birçok tacirin bilmediği gerçek:
Haksız rekabet sadece bir tazminat konusu değil, aynı zamanda bir SUÇTUR.
2 Yıla Kadar Hapis veya Adli Para Cezası
- • Kasıtlı olarak yanlış bilgi verenler
- • Müşteriyi aldatanlar
- • İş sırlarını ifşa edenler
Bu hüküm, rakibi masaya oturtmak ve uzlaşma sağlamak için stratejik bir baskı aracıdır.
Haksız rekabet suçu takibi şikayete bağlıdır. Mağdur şirketin Savcılığa şikayeti gerekir. Şikayet geri çekilirse kamu davası düşer.
Sonuç
Haksız rekabet davaları, ispat hukukunun en zorlu alanlarından biridir. Bir eylemin "agresif pazarlama" mı yoksa "haksız rekabet" mi olduğu ince bir çizgidir. Delillerin (ekran görüntüleri, noter tespitleri, pazar araştırmaları) usulüne uygun toplanması ve ihtiyati tedbir mekanizmasının etkin kullanımı, davanın kaderini belirler.
"Şirketinizin itibarını 'korsan' rakiplere yedirmemek için süreci uzman bir ticaret hukuku avukatı ile yönetmeniz elzemdir."
— Av. Mesut İLME
Yasal Uyarı
Bu makale, 6102 sayılı TTK ve ilgili mevzuat çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Haksız rekabet iddiaları her somut olayın özelliğine göre değişeceğinden, hak kaybı yaşamamak adına hukuki danışmanlık alınız.
İlgili Mevzuat
- • 6102 sayılı TTK m.54-64 (Haksız Rekabet)
- • 6100 sayılı HMK m.389 vd. (İhtiyati Tedbir)
- • 6098 sayılı TBK m.58 (Manevi Tazminat)
- • 556 sayılı KHK (Marka Hakkına Tecavüz)