Ceza muhakemesi hukukumuzda "ikinci şans" doktrini üzerine kurulu en önemli kurumlardan biri olan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), suç işlediği sabit görülen sanıklar için hayati bir öneme sahiptir. 5271 sayılı CMK'nın 231. maddesinde düzenlenen bu kurum, 2024'te 7499 sayılı Kanun (8. Yargı Paketi) ile, 2026'da ise Anayasa Mahkemesi'nin 2025/149 sayılı iptal kararı ve ardından gelen 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) ile köklü bir değişim geçirmiştir. Güncel cevap net: HAGB kalkmadı — yeni çerçevesiyle yürürlüktedir.
1. HAGB Şartları (2026 Güncel — 5 Şart)
📌 Bir Bakışta: HAGB'nin 5 Şartı
- Ceza sınırı: Hükmolunan ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalı (7589 ile korundu).
- Suç HAGB kapsamında olmalı: Anayasa m.174'te korunan İnkılap Kanunları'ndaki suçlar ile disiplin suçları hariç; 7589 sonrası işkence (TCK m.94), eziyet (TCK m.96) ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçları da hariç.
- Sabıka şartı: Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyet bulunmamalı.
- Zararın giderilmesi: Mağdurun veya kamunun uğradığı zarar tamamen giderilmeli — YENİ (7589): zararın derhâl giderilemediği hâllerde, denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen giderme taahhüdü de yeterlidir.
- Mahkemenin kanaati: Sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşmalı.
Ayrıntılar aşağıdaki kartlarda; 7589 sayılı Kanun yenilikleri ayrıca kutularda işaretlidir.
Bir mahkemenin HAGB kararı verebilmesi için hem sanığa (sübjektif) hem de işlenen suça/cezaya (objektif) ilişkin şartların bir arada bulunması gerekir.
2 Yıl veya Altı Ceza
Sonuç ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalı (sınır 7589 ile aynen korundu)
Objektif ŞartHAGB Kapsamında Suç
Anayasa m.174 İnkılap Kanunları ve disiplin suçları hariç; 7589 ile işkence (TCK 94), eziyet (TCK 96) ve kamu görevlisinin kötü muamele suçları da hariç
Objektif ŞartÖnceden Kasıtlı Suç Yok
Daha önce kasıtlı suçtan mahkumiyet olmamalı
Sübjektif ŞartZararın Giderilmesi
Maddi zarar tamamen tazmin edilmeli; 7589 ile derhâl giderilemeyen zarar için denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen giderme taahhüdü de yeterli
Sübjektif ŞartHakimin Kanaati
Sanığın tekrar suç işlemeyeceği öngörüsü
Sübjektif Şart7589 YENİ İSTİSNA: Bu Suçlarda HAGB Uygulanamaz
7589 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenen CMK m.231 çerçevesinde aşağıdaki suçlarda artık HAGB kararı verilemez:
- İşkence (TCK m.94)
- Eziyet (TCK m.96)
- Kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçları
Bu istisna, AYM'nin 2025/149 sayılı iptal kararındaki gerekçeye — özellikle işkence ve kötü muamelede cezasızlık riski — doğrudan yanıt vermektedir.
7589 YENİLİĞİ: Taksitle Zarar Giderme Taahhüdü
Zararın derhâl giderilemediği hâllerde, sanığın denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen giderme taahhüdünde bulunması koşuluyla HAGB kararı verilebilmesi imkânı getirildi. Ekonomik durumu zararı tek seferde karşılamaya elvermeyen sanıklar için önemli bir esnekliktir.
2024 DEĞİŞİKLİĞİ (7499): Sanığın Kabulü Şartı KALDIRILDI
Artık HAGB kararı verilmesi için sanığın rızası aranmıyor. Mahkeme şartlar oluşmuşsa re'sen (kendiliğinden) HAGB kararı verebilir. Bu değişiklik, sanığın istinaf hakkını kullanmasının önünü açmak için yapılmıştır.
2. HAGB Kalktı mı? 2026 Son Durum
Hayır — HAGB kalkmadı.Anayasa Mahkemesi'nin 2025/149 sayılı iptal kararının ardından TBMM, 7589 sayılı Kanun'la (12. Yargı Paketi) CMK m.231'i yeniden düzenledi; kurum yeni çerçevesiyle yürürlüktedir. Süreç kronolojik olarak şöyle işledi:
2023-2024: İlk İptal ve 7499 (8. Yargı Paketi)
AYM'nin 2023'teki ilk iptal kararı üzerine 7499 sayılı Kanun'la sanığın kabulü şartı kaldırıldı ve HAGB kararına karşı istinaf yolu açıldı.
AYM 2025/149: HAGB'nin Özü İptal Edildi
Anayasa Mahkemesi, 2025/149 sayılı kararıyla CMK m.231/5-14 hükümlerini (HAGB'nin özünü) iptal etti. Gerekçenin merkezinde, özellikle işkence ve kötü muamele suçlarında cezasızlık riski vardı. İptalin yürürlük tarihi 30 Eylül 2026 olarak belirlenmişti — bu tarihe kadar yeni düzenleme yapılmasaydı HAGB tamamen kalkacaktı.
7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi): Yeniden Düzenleme
TBMM'de 16 Temmuz 2026'da kabul edilen 7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. CMK m.231 yeniden düzenlendi: 2 yıl / adli para cezası sınırı korundu, işkence-eziyet-kötü muamele suçları kapsam dışına çıkarıldı, taksitle zarar giderme taahhüdü imkânı eklendi.
SONUÇ: HAGB Kalkmadı
HAGB kalkmadı; yeni çerçevesiyle yürürlüktedir. İşkence (TCK m.94), eziyet (TCK m.96) ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında ise artık HAGB kararı verilemez.
7589 sayılı Kanun'un HAGB dışındaki tüm değişiklikleri için 12. Yargı Paketi rehberimize göz atabilirsiniz.
3. HAGB Sınırı Kaç Yıl?
HAGB sınırı, yargılama sonucunda hükmolunan cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıolmasıdır. Bu sınır, 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun'la yapılan yeni düzenlemede de aynen korunmuştur; 2 yılı aşan hapis cezalarında HAGB kararı verilemez.
Sınır, soyut ceza (kanundaki üst sınır) üzerinden değil, mahkemenin indirimler sonrası hükmettiği sonuç ceza üzerinden değerlendirilir. Bu nedenle üst sınırı 2 yılın üzerinde olan bir suçta bile, sonuç ceza 2 yıl veya altına inerse diğer şartların varlığı hâlinde HAGB gündeme gelebilir.
HAGB verilmezse ne olur? Şartlar sağlanmaz ve 2 yıllık hapis cezası hükmü açıklanırsa infaz aşaması başlar. Denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme süreleri için rehberimiz: HAGB verilmezse 2 yıl ceza nasıl infaz edilir?
4. HAGB Nedir?
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), yargılama sonucunda sanık hakkında bir mahkumiyet hükmü kurulmasına rağmen, bu hükmün sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmayacak şekilde "askıda" tutulmasıdır.
Mahkeme, sanığın suçlu olduğuna kanaat getirir ve cezasını belirler. Ancak belirli yasal şartların varlığı halinde, bu hükmü "açıklamaz". Sanık, belirlenen denetim süresini (genellikle 5 yıl) iyi halli olarak geçirirse, dava düşer ve sanık hukuken o suçu hiç işlememiş sayılır.
HAGB'nin Amacı
Suçla ilk kez tanışan veya suç işleme eğilimi düşük olan kişilerin cezaevi ortamına girmeden, "damgalanmadan" topluma kazandırılmasıdır.
HAGB ile Erteleme Arasındaki Fark
| Özellik | HAGB | Erteleme |
|---|---|---|
| Hüküm Durumu | Açıklanmaz (askıda) | Açıklanır (kesinleşir) |
| Sabıka Kaydı | Görünmez | Görünür |
| Cezaevi | Yok | Yok (infaz edilmez) |
| Denetim Süresi | 5 yıl | 1-3 yıl |
| Başarılı Sonuç | Dava düşer | Ceza infaz edilmez |
5. Denetim Süresi ve Yükümlülükler
HAGB kararı verildiğinde sanık hakkında 5 yıllık bir denetim süresi başlar. (18 yaşından küçükler için bu süre 3 yıldır).
Olası Denetim Yükümlülükleri (CMK m.231/8)
- Eğitim: Bir meslek veya sanat için eğitim programına devam etme
- Çalışma: Belirli bir işyerinde çalışma
- Yasaklar: Belirli yerlere gitmekten yasaklanma (stadyum yasağı vb.)
- İmza Yükümlülüğü: Belirli aralıklarla karakola imza verme
EN ÖNEMLİ YÜKÜMLÜLÜK:
Denetim süresi içinde yeni bir kasıtlı suç işlememek! Taksirli suçlar (trafik kazası vb.) HAGB'yi bozmaz.
7589 taksit taahhüdü verenler için not: Zararı denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen giderme taahhüdüyle HAGB verilmişse, taahhüdün gereği gibi yerine getirilmesi denetim sürecinin bir parçasıdır; taksitlerin aksatılması hâlinde hükmün açıklanması riski doğar.
6. HAGB'nin Bozulması ve Sonuçları
A. Yeni Kasıtlı Suç
Sanık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlerse, HAGB kararı veren mahkeme hükmü AYNEN açıklar.
⚠️ Mahkeme cezayı artıramaz, azaltamaz veya paraya çeviremez!
B. Yükümlülük İhlali
Denetim yükümlülüklerine ısrarla uyulmazsa mahkeme hükmü açıklar.
Bu durumda hakim, cezanın yarısını indirebilir veya paraya çevirebilir.
C. Başarıyla Tamamlanma
Sanık, 5 yıllık süreyi kasıtlı suç işlemeden ve yükümlülüklere uygun geçirirse; davanın düşmesine karar verilir. Bu düşme kararı ile birlikte sanık hukuken o suçu hiç işlememiş sayılır.
7. HAGB ve Adli Sicil Kaydı (Sabıka Kaydı)
HAGB'nin En Büyük Avantajı
e-Devlet veya adliyeden alınan standart sabıka kayıtlarında GÖRÜNMEZ.
Sadece hakim ve savcıların görebileceği özel bir sistemde tutulur.
İşverenler, bankalar veya vize ofisleri bu kaydı göremez.
8. AYM Kararları ve Yasal Değişiklikler (2023-2026)
HAGB kurumu, uzun yıllardır "sanığı peşinen suçlu kabul etmesi", "beraat ihtimali olan sanığın HAGB'yi kabul etmeye zorlanması" ve "istinaf denetiminin yapılmaması" nedenleriyle eleştiriliyordu.
İlk AYM İptal Kararı (01.08.2023)
Anayasa Mahkemesi, HAGB düzenlemesini iptal etti ancak yasal boşluk doğmaması için iptalin yürürlüğe girmesini 1 yıl erteledi. TBMM, 8. Yargı Paketi ile CMK 231. maddesini yeniden düzenledi.
7499 (8. Yargı Paketi) ile Neler Değişti?
Sanığın Kabulü Şartı Kaldırıldı
Artık sanık istemese bile mahkeme HAGB verebilir.
Gerekçe Zorunluluğu
HAGB kararlarında da gerekçe gösterilmesi zorunlu hale geldi.
İtiraz → İstinaf
Artık HAGB kararlarına karşı Bölge Adliye Mahkemesi'ne (İstinaf) başvurulabilir. Esastan inceleme yapılır!
2025-2026: İkinci İptal ve 7589 sayılı Kanun
7499 sonrası dönemde Anayasa Mahkemesi, 2025/149 sayılı kararıyla bu kez CMK m.231/5-14 hükümlerini — yani HAGB'nin özünü — iptal etti; gerekçenin merkezinde özellikle işkence ve kötü muamele suçlarında cezasızlık riski vardı. İptalin yürürlüğü 30 Eylül 2026 olarak ertelendi. TBMM bu tarihten önce, 7589 sayılı Kanun'la (12. Yargı Paketi, RG 31.07.2026) CMK m.231'i yeniden düzenledi ve HAGB yeni çerçevesiyle yürürlükte kaldı. Kronolojinin tamamı için "HAGB Kalktı mı?" bölümüne bakabilirsiniz.
9. HAGB'nin Memuriyete Etkisi
Genel Kural
Danıştay'ın yerleşik içtihadına göre; HAGB kararı verilmişse, ortada kesinleşmiş mahkumiyet olmadığından memuriyete engel DEĞİLDİR.
- ✓ Düz memurluk
- ✓ Öğretmenlik
- ✓ Genel idare hizmetleri
İstisnalar
Güvenlik soruşturması gereken kurumlarda HAGB engel teşkil EDEBİLİR:
- ⚠️ TSK, Emniyet, Jandarma
- ⚠️ MİT personeli
- ⚠️ Bekçilik
- ⚠️ Avukatlık (tartışmalı)
10. HAGB Kararına İtiraz ve Başvuru Süreçleri
Eski Usul (2024 Öncesi)
- • 7 gün içinde İtiraz
- • Kararı veren mahkemeye dilekçe
- • Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesi inceler
- • Genellikle şekli inceleme
Yeni Usul (12.03.2024 Sonrası — İstinaf) 🆕
- • 2 hafta içinde İstinaf (CMK 273 — 7499 ile değişik)
- • Gerekçeli kararın tebliğinden başlar
- • Bölge Adliye Mahkemesi inceler
- • ESASTAN İNCELEME — beraat kararı verilebilir!
Mahkeme kalemine verilecek bir dilekçe veya zabıt katibine beyanda bulunularak tutanak tutulması suretiyle yapılır.
Sonuç
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), sanık için cezaevine girmeden hayatına devam etme fırsatı sunan çok güçlü bir hukuki enstrümandır. Ancak 5 yıllık denetim süresi, üzerinde "Demokles'in Kılıcı" gibi sallanır.
"2024'te 7499 ile istinaf denetimine açılan HAGB, Anayasa Mahkemesi'nin 2025/149 sayılı iptal kararının ardından 7589 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenerek varlığını korumuştur. Kurum artık bir 'dayatma' olmaktan çıkıp, istisna suçları ve taksitle zarar giderme imkânıyla daha adil bir yargılama sürecinin parçası haline gelmiştir."
— Av. Mesut İLME
Yasal Uyarı
İşbu makale, 5271 sayılı CMK ve güncel yasal düzenlemeler çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olay farklılık gösterebileceğinden, hak kaybı yaşamamak adına mutlaka uzman bir ceza avukatından hukuki danışmanlık alınız.
İlgili Mevzuat
- • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231 (7589 ile değişik)
- • 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi — RG 31.07.2026, Sayı 33326)
- • Anayasa Mahkemesi 2025/149 sayılı iptal kararı
- • 7499 sayılı Kanun (8. Yargı Paketi — 2024 Değişiklikleri)
- • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.51 (Erteleme), m.94 (İşkence), m.96 (Eziyet)
- • 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.4
- • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu