"Velayet" sadece bir yetki değil, ağır mali sorumluluklar içeren bir görevdir. Boşanma veya ayrılma, çocuğun giderlerine katılma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Velayeti almayan ebeveynin mali katkı payına İştirak Nafakası denir. Mahkemenin belirlediği miktar her yıl TÜİK ÜFE/TÜFE oranlarıyla güncellenir; çocuğunuza ödenen iştirak nafakasının yenilenmiş tutarını nafaka artış hesaplama aracımız ile öğrenebilirsiniz.
1. Yasal Dayanak ve Hukuki Nitelik
"Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır."
Velayet hakkı olmayan taraf öder
Ağır kusurlu ebeveyn dahi çocuğu için nafaka ödemek zorundadır
Ebeveynler feragat edemez, hakim re'sen hükmedebilir
2. Başlangıç ve Süre
Tedbir → İştirak Nafakası Geçişi
Sona Erme: 18 Yaş Kuralı
Kural (TMK m.328/1)
İştirak nafakası, çocuğun ergin olmasıyla (18 yaş) kendiliğinden sona erer.
İstisna: Yardım Nafakası
Eğitim devam ediyorsa (üniversite vb.) ergin çocuk bizzat Yardım Nafakası davası açabilir (TMK m.328/2).
3. Nafaka Miktarının Belirlenmesi
Türk hukukunda çocuk nafakası için sabit bir formül ya da "maaşın %25'i" gibi kesin bir oran yoktur. İnternette sık rastlanan "gelirin dörtte biri" veya "üçte biri" gibi oranların kanunda da yerleşik içtihatta da karşılığı bulunmaz. Miktarı, aşağıdaki üç ölçüyü birlikte tartan hâkim belirler.
"Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur."
Maddenin lafzı üç girdiyi birlikte tartmayı emrediyor: çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ile ödeme güçleri ve — çoğu kaynağın atladığı bir ayrıntı — çocuğun kendi gelirleri. Bu yüzden aynı maaşa sahip iki yükümlü için çok farklı nafakalara hükmedilebilir: belirleyici olan tek başına gelir değil, gelirden zorunlu giderler düştükten sonra kalan ödeme gücü ile çocuğun somut ihtiyacıdır.
Neden tek bir rakam veremiyoruz?
Bu sayfadaki araç bilinçli olarak TL cinsinden bir tahmin üretmez. Sebebi teknik değil hukukidir: TMK m.330 sabit bir oran koymadığı için, girilen iki üç veriden üretilecek her rakam uydurma bir katsayıya dayanmak zorunda kalırdı. Böyle bir sayı ziyaretçiye kesinlik hissi verir, dilekçeye girer ve mahkemede karşılığı çıkmaz. Bunun yerine araç, girdiğiniz verileri mahkemenin bakacağı başlıklar altında gösterir; hangi bilginin eksik olduğunu ve talebinizin hangi noktada zayıf kaldığını söyler.
Talebi güçlendiren şey: belgelenen gider
TMK m.327/1 uyarınca çocuğun bakım, eğitim ve korunma giderleri ana ve baba tarafından karşılanır. Uygulamada talebin gücünü belirleyen, bu giderlerin belgelenebilir olmasıdır: okul ve kurs ücretleri, servis, sağlık harcamaları, kira payı ve düzenli giderler. Karşı tarafın ödeme gücü bakımından da beyan edilen maaş ile fiilî gelir ayrışabilir; malvarlığı, ek işler ve yaşam düzeyi dosyaya girdiğinde tablo değişir.
4. Nafaka Artırım/Azaltım Davası
"Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır."
Artırım Sebepleri:
Endeksi kanun değil talepbelirler (TMK m.176/5 "istem hâlinde"). Dilekçelerde ağırlıkla Yİ-ÜFE talep edildiği için kararlara çoğunlukla o geçer; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, talep Yİ-ÜFE iken TÜFE'ye hükmedilen bir kararı düzelterek onamıştır (2. HD, 2025/2612 E., 2025/9515 K., 05.11.2025). TÜFE ve ortalama yönünde kararlar da vardır; zorunlu tek bir endeks yoktur.
5. Ödenmemesi ve Cezai Yaptırım
İştirak nafakası, çocuğun beslenme ve bakım ihtiyacına yönelik olduğu için özel olarak korunmuştur.
Maaş Haczi
Nafaka alacağı maaş haczinde 1. sırada. 1/4 kuralı işlemez, aylık nafakanın tamamı kesilir.
Tazyik Hapsi
3 aya kadar tazyik hapsi (İİK m.344). Borç ödenince düşer. Seçenek yaptırıma çevrilemez.
Hapis için en az 1 aylık güncel nafaka ödenmemiş olmalı. Birikmiş (geçmiş) nafaka borçları için hapis verilmez, sadece haciz yapılabilir.
Sonuç ve Değerlendirme
İştirak nafakası; boşanma sürecinin en hassas, çocuğun geleceğini doğrudan etkileyen ve kamu düzenini ilgilendiren bir konusudur. Nafaka miktarının doğru belirlenmesi, değişen şartlara uyarlanması veya tahsil edilmesi süreçleri, uzman hukuki destek gerektirir.
"Nafaka bir lütuf değil, çocuğun en doğal hakkıdır."
— Av. Mesut İLME
İlgili Mevzuat
- • TMK Madde 182: Velayet ve Nafaka
- • TMK Madde 327-331: Çocuğa Bakım Borcu
- • İİK Madde 344: Nafaka Borcunu Ödememe Suçu