Yabancılar Hukukunun Kapsamı
Yabancılar hukuku; Türkiye'de bulunan yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin statüsünü, haklarını ve yükümlülüklerini düzenleyen geniş bir alandır. Temel mevzuat:
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK): İkamet, vize, sınır dışı, uluslararası koruma
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (TVK): Vatandaşlık kazanma, kaybetme, iptal
- 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun: Çalışma izni türleri ve şartları
- 6302 sayılı Tapu Kanunu Değişikliği: Yabancıların gayrimenkul alım kuralları
- 5718 sayılı MÖHUK: Tanıma-tenfiz, uluslararası özel hukuk
Bu kanunların yönetmelikleri ve İdarenin uygulama genelgeleri sık güncellendiği için güncel mevzuat takibi profesyonel destek olmadan zordur. Yalova'da İl Göç İdaresi Müdürlüğü ikamet izni başvurularını, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı taşra teşkilatı çalışma izni evraklarını işler.
İkamet İzni Türleri ve Başvuru Süreci
YUKK kapsamında verilen ikamet izinleri şu kategorilerde toplanır:
- Kısa Dönem İkamet İzni: Turist, tedavi, gayrimenkul sahibi, iş bağlantısı (max 2 yıl, yenilenebilir)
- Aile İkamet İzni: Türk vatandaşının veya ikamet izni olan yabancının eşi/çocukları (3 yıla kadar)
- Öğrenci İkamet İzni: Türkiye'de örgün eğitim alan yabancılar
- Uzun Dönem İkamet İzni: 8 yıl kesintisiz Türkiye'de ikamet sonrası süresiz
- İnsani İkamet İzni: Bakanlık takdiriyle istisnai durumlar
- İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni: Kanun gereği koruma altına alınan kişiler
Başvuru Süreci
İkamet izni başvurusu e-ikamet sistemi (e-ikamet.goc.gov.tr) üzerinden yapılır; randevu alınır ve evraklar elden teslim edilir. Adres beyanı, sağlık sigortası, gelir belgesi, biyometrik fotoğraf standart belgelerdir. Eksik evrak veya yanlış başvuru türü ret nedenidir; bu nedenle başvuru öncesi belge listesinin avukat eşliğinde kontrol edilmesi süreç süresini önemli ölçüde kısaltır.
Çalışma İzni ve İş Hayatı
Türkiye'de çalışacak yabancı uyruklular için çalışma izni zorunludur(4817 sayılı Kanun m.4). Çalışma izni başvurusu işverenin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na yapması esastır; yabancının doğrudan başvurusu kabul edilmez (bağımsız çalışma izni hariç).
Çalışma İzni Türleri
- Süreli Çalışma İzni: 1 yıl ile başlayıp uzatma ile 6 yıla kadar uzayabilir
- Süresiz Çalışma İzni: 8 yıl kesintisiz çalışma sonrası
- Bağımsız Çalışma İzni: Serbest meslek erbabı, yatırımcı ve sanatçılar için
- Turkuaz Kart: Nitelikli işgücü için süresiz çalışma + ikamet izni paketi
İşveren açısından çalışma izinsiz yabancı çalıştırmak, yüksek tutarlı idari para cezası ve sosyal güvenlik geriye dönük prim borçlarını doğurur. Yalova'daki turizm tesisleri ve sanayi kuruluşları, sezonluk yabancı istihdamı için çalışma izinlerini sezon öncesi başvurarak almaktadır.
Türk Vatandaşlığı: Yollar ve Şartlar
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında vatandaşlık kazanma yolları:
- Doğumla Kazanma: Türk vatandaşı anne veya babadan doğan çocuklar otomatik vatandaş olur
- Evlilikle Kazanma (TVK m.16): Türk vatandaşı ile 3 yıl evli ve fiilen birlikte yaşayan yabancı eş
- Genel Yoldan (TVK m.11): 5 yıl Türkiye'de kesintisiz ikamet, Türkçe bilme, geçim sahibi olma
- İstisnai Yoldan (TVK m.12): Bakanlar Kurulu takdiri ile özel hallerde — gayrimenkul yatırımı, döviz mevduatı, istihdam yaratma
- Sonradan Kazandığı Kaybeden Anne/Babanın Çocuğu (TVK m.20): İstek üzerine seçimlik vatandaşlık
İstisnai Vatandaşlık (Yatırım Yoluyla)
Haziran 2022'deki düzenleme ile 250.000 USD'den 400.000 USD'ye yükseltilen ve hâlen yürürlükte olan en yaygın yol, 400.000 USD karşılığı gayrimenkul satın alma seçeneğidir. Diğer alternatifler: 500.000 USD sabit sermaye yatırımı, 500.000 USD Türkiye bankalarında 3 yıl mevduat, 50 kişilik istihdam yaratma, devlet borçlanma araçlarına 500.000 USD yatırım. Süreç 3-6 ay arasında tamamlanır; eş ve 18 yaş altı çocuklar birlikte vatandaşlık alır.
Yabancı Yatırımcılar İçin Gayrimenkul
6302 sayılı Kanun ile değiştirilmiş Tapu Kanunu kapsamında yabancı gerçek kişiler Türkiye'de toplam 30 hektara kadar gayrimenkul satın alabilir. Yabancı tüzel kişiler için Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenen kurallar geçerlidir. Önemli kısıtlamalar:
- Askeri yasak bölge ve güvenlik bölgesi alımı kapalı
- Aynı ilçenin yüzölçümünün %10'unu geçemez (ilçe bazlı yabancı alım üst sınırı)
- Köy hudutları içerisinde sınırlamalar
- Tapu Müdürlüğü işlemi Valilik kontrolüne bağlı
Vatandaşlık İçin Gayrimenkul Alımı
Türk vatandaşlığı için satın alınan gayrimenkulün SPK lisanslı bağımsız ekspertiz raporu ile değerlemesi yapılır ve tapuya 3 yıl satılmama şerhi konulur. Yalova'da yüksek değerli taşınmazlar (deniz manzaralı villa, termal otel daire) bu kapsamda yatırımcılar tarafından tercih edilmektedir.
Sınır Dışı ve İdari Süreçler
Sınır dışı kararları, kamu düzeni ve güvenliği gerekçesiyle veya idare tarafından tespit edilen yasal ihlal halinde verilen ağır idari yaptırımlardır. Karar tebliğinden itibaren 7 gün içindeİdare Mahkemesi'ne iptal davası açılması esastır; aksi takdirde sınır dışı işlemi kesinleşir.
Yürütmenin Durdurulması Talebi
İptal davası açılırken yürütmenin durdurulması talep edilmesi kritik adımdır. Mahkeme talebi kabul ederse, dava sonuçlanıncaya kadar başvuran Türkiye'de kalabilir; aksi halde Geri Gönderme Merkezi'nde idari gözetim altında tutulabilir veya doğrudan sınır dışı edilebilir. Türkiye'de aile bağı olan, yıllarca yaşamış veya çocuğu Türkiye'de okula giden kişiler için yürütmenin durdurulması kararı genellikle olumlu sonuçlanır.
Neden Uzman Yabancılar Hukuku Avukatı?
Yabancılar hukuku; idari hukuk, vatandaşlık hukuku, ticaret hukuku, gayrimenkul hukuku ve uluslararası özel hukuku birleştiren çok katmanlı bir alandır. Mevzuat sık güncellenir, yönetmelikler değişir ve uygulama genelgeleri farklı yorumlara açıktır. Hatalı veya eksik başvuru süresi uzatır, ret sebebi olur.
İLME HUKUK BÜROSU, ikamet izni başvurusundan vatandaşlık sürecine, sınır dışı itirazından tanıma-tenfiz davalarına kadar yabancılar hukukunun tüm spektrumunda 20+ yıllık tecrübeyle müvekkillerini temsil eder. Çoklu dil iletişimi, tercüme süreçleri ve yabancı belge doğrulaması da bu hizmetin ayrılmaz parçasıdır.
Sık Sorulan Sorular
Yalova'da yabancı bir yatırımcı olarak hangi gayrimenkulleri alabilirim?
Yabancı gerçek kişiler 6302 sayılı Kanun değişikliğiyle Türkiye genelinde toplam 30 hektara kadar gayrimenkul satın alabilir. Yalova ili genelinde askeri yasak bölge ve güvenlik bölgesi olarak ilan edilmiş alanlar dışındaki tüm taşınmazlar yabancı alımına açıktır. Tapu Müdürlüğü işlem öncesinde Valilik aracılığıyla askeri kontrol yapar; bu süreç ortalama 2-4 hafta sürer. Yalova'nın termal turizm bölgesi (Termal, Çınarcık, Armutlu, Esenköy) ile İstanbul'a yakınlığı yabancı yatırımcılar için cazip kılan başlıca özelliklerdir.
Türk vatandaşlığı için 400.000 USD gayrimenkul yatırımı şartı nedir?
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.12 uyarınca Cumhurbaşkanı kararıyla istisnai yoldan vatandaşlık verilir. 2018'de 250.000 ABD Doları olarak başlayan eşik, 13 Haziran 2022 tarihli düzenleme ile 400.000 ABD Doları'na yükseltilmiştir. Güncel kriterlere göre en az 400.000 ABD Doları değerinde gayrimenkul satın alıp 3 yıl elde tutma şartıyla başvuru imkânı bulunur. Gayrimenkulün SPK lisanslı bağımsız ekspertiz raporuyla değerlemesi yapılır; tapuya 3 yıl satılmama şerhi konulur. Başvuran kişi, eşi ve 18 yaş altı çocukları birlikte vatandaşlık alabilir. Ortalama süreç 3-6 ay arasında tamamlanmaktadır.
Yalova'da gayrimenkul alarak vatandaşlık başvurusu yapabilir miyim?
Evet. Yalova'daki gayrimenkulü Türk vatandaşlığı için kullanabilirsiniz; ancak gayrimenkulün SPK ekspertiz raporundaki değerinin en az 400.000 USD karşılığı Türk Lirası olması zorunludur. Aynı zamanda taşınmazın 3 yıl satılmama şerhi tapuya işlenir. Birden fazla gayrimenkul birleştirilebilir; örneğin Yalova'da 200.000 USD'lik bir villa ile Termal'de 200.000 USD'lik bir devremülk birleştirilerek toplam değere ulaşılabilir. Tüm taşınmazlar aynı kişi adına aynı anda satın alınmalı ve aynı 3 yıllık şerhle kayıt altına alınmalıdır.
İkamet izni başvurusu reddedildi, itiraz edebilir miyim?
Evet. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) kapsamında verilen ret kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde idari yargıda iptal davası açılabilir. İtiraz dilekçesinde başvurunun reddedildiği gerekçenin hukuken yetersiz olduğu, başvuru şartlarının sağlandığı ve idari işlemde hukuka aykırılık olduğu detaylı şekilde belirtilmelidir. İdare Mahkemesi öncelikle yürütmenin durdurulması talebini değerlendirir; kabul edilirse başvuran Türkiye'de kalmaya devam edebilir.
Yabancı bir Türk ile evlenirsem vatandaşlık alabilir miyim?
Evet, ancak otomatik değildir. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.16 uyarınca Türk vatandaşı ile en az 3 yıldır evli olan ve fiilen birlikte yaşayan yabancı eş, aile birliği içinde yaşadığını ve Türkçe bildiğini ispatlayarak vatandaşlık başvurusu yapabilir. Başvuru Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'ne yapılır; mülakat ve sosyal inceleme süreçlerinden geçilir. Süreç ortalama 1-2 yıl sürmektedir. Boşanma halinde başvuru reddedilir veya iptal edilir.
Hakkımda sınır dışı kararı verildi, ne yapmalıyım?
Sınır dışı kararına karşı kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesi'ne iptal davası açma ve yürütmenin durdurulması talep etme hakkınız vardır. Mahkeme kararı verilene kadar Geri Gönderme Merkezi'nde idari gözetim altında tutulabilirsiniz. Suç işlememiş ve Türkiye'de aile bağı olan kişiler için Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru veya Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) başvuru hakkı da gündeme gelebilir. Karar verilmeden sınır dışı edilmemeniz için hızlı hukuki temsil hayati önem taşır.
Çalışma izni olmadan Yalova'da çalışırsam ne olur?
4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun uyarınca izinsiz çalışan yabancı için idari para cezası, sınır dışı kararı ve Türkiye'ye giriş yasağı uygulanabilir. İşveren için de yüksek tutarda para cezası ve sosyal güvenlik prim borcu doğar. Çalışma izni başvurusu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na işverenin başvurusu üzerine yapılır; süreç ortalama 30-90 gün sürer. Yalova'daki turizm tesisleri ve fabrikalarda yabancı istihdamı için izinler önceden alınmalıdır.
Yabancı ortağım var, şirket kurabilir miyim?
Evet. Türk Ticaret Kanunu uyarınca yabancı gerçek veya tüzel kişiler Türkiye'de şirket kurabilir veya mevcut şirketlere ortak olabilir. Asgari sermaye, yönetim kurulu yapısı ve nominatif hisseler için TTK'da belirli kurallar bulunur; ancak yabancı ortak için ayrı bir kısıtlama yoktur. Şirket kuruluşu Yalova Ticaret Sicili Müdürlüğü'nde tescil edilir; vergi numarası ve sosyal güvenlik kayıtları paralel yürür. Yabancı ortağın çalışma izni gerekirse Çalışma Bakanlığı'ndan ayrıca alınmalıdır.
Yurt dışında verilen mahkeme kararını Türkiye'de tanıtmak nasıl olur?
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m.50 vd. hükümleri çerçevesinde yurt dışı mahkeme kararları Türkiye'de tanıma veya tenfiz davası ile geçerli kılınır. Boşanma, velayet, miras gibi şahsi statüye ilişkin kararlar tanıma; tazminat, alacak gibi maddi sonuç doğuran kararlar tenfiz davası gerektirir. Yetkili mahkeme Yalova'da Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Karara konu ülke ile Türkiye arasında mütekabiliyet (karşılıklılık) bulunması ve kararın kesinleşmiş olması temel şartlardır.
Yalova'da yabancılar hukuku davaları hangi mahkemede görülür?
Yabancılar hukuku alanında dava türüne göre yetkili mahkeme değişir: (1) İkamet/çalışma izni ret ve sınır dışı kararlarına karşı Yalova İdare Mahkemesi (Bursa Bölge İdare Mahkemesi yargı çevresinde), (2) Tanıma-tenfiz davaları Yalova Asliye Hukuk Mahkemesi, (3) Yabancı uyruklu kiracı tahliyesi Yalova Sulh Hukuk Mahkemesi, (4) Vatandaşlık iptal/kazanma davaları Ankara İdare Mahkemesi yetkilidir. Doğru mahkemeye başvuru süreç süresini doğrudan etkiler.
Yabancı uyruklu kiracı tahliyesi nasıl olur?
Yabancı uyruklu kiracılar için tahliye süreci Türk vatandaşı kiracılardan farklı değildir; Türk Borçlar Kanunu ve İcra İflas Kanunu uygulanır. Kira sözleşmesinin sona ermesi, kira bedelinin ödenmemesi veya tahliye taahhüdü gibi sebeplere dayanarak Sulh Hukuk Mahkemesi'nde tahliye davası açılır. Yalnızca ihtarname ve tebligat süreçlerinde yabancı kiracının Türkiye'deki adresinin yanı sıra yurt dışı adresi de gözetilmelidir. İkamet izni olmadan oturan yabancılar için ayrıca İl Göç İdaresi'ne bildirim yapılabilir.
Yalova'da yabancılar hukuku avukatı ücretleri ne kadar?
Yabancılar hukuku dosyalarında avukatlık ücretleri, Türkiye Barolar Birliği'nin yayınladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) alt sınırının altına inilemez. Ücret; dosyanın türüne (ikamet izni başvurusu, vatandaşlık, sınır dışı itirazı, tanıma-tenfiz, gayrimenkul danışmanlığı), gerekli evrak ve tercüme yükü, mahkeme/idare süreçlerinin uzunluğu ve gerektiğinde Anayasa Mahkemesi/AİHM başvuruları gibi parametrelere göre belirlenir. Yabancı dilde sözleşme ve tercüme gerektiren dosyalarda çeviri gideri ayrıca hesaplanır. Somut ücret bilgisi için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.