İstinaf Kanun Yolu: 2026 Güncel Dilekçe, Süre ve Ücret Rehberi
İstinaf, ilk derece mahkemesinin verdiği kararın hem maddi hem hukuki yönden yeniden incelendiği zorunlu kanun yolu aşamasıdır. Bu rehberde HMK 341 (hukuk), CMK 272 (ceza, 7499 ile değişik) ve İYUK 45 (idari yargı) dayanaklarıyla istinaf dilekçesi içeriği, 12.03.2024 sonrası yeni süreler (hukuk + ceza 2 hafta / idari 30 gün), ücretleri ve sık yapılan kritik hataları bulacaksınız. Av. Mesut İLME — 20+ yıl deneyim, Yalova Barosu Sicil 287.
İstinaf Nedir?
İstinaf, ilk derece mahkemesinin verdiği kararın bölge adliye mahkemesi (BAM) veya bölge idare mahkemesi (BİM) tarafından hem maddi vakıa hem hukuki nitelendirme yönünden yeniden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Temyiz aşamasından farklı olarak istinaf, dosyada yer alan delillerin yeniden değerlendirilmesini de kapsar; bu nedenle "tam denetim" niteliği taşır.
Türkiye\'de istinaf sistemi 20 Temmuz 2016 tarihinde fiilen yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce ilk derece mahkemesi kararları doğrudan Yargıtay/Danıştay\'a temyiz yoluyla götürülürdü. Yeni sistemde istinaf zorunlu bir ara aşama olarak gelmiş, böylece yüksek mahkemelerin iş yükü hafifletilmiş ve maddi yönden denetim için ayrı bir merci oluşturulmuştur.
İstinaf kanun yolu üç ana yargı kolu için ayrı düzenlemelere tabidir:
- Hukuk yargısında: HMK 341-360 maddeleri (Hukuk Muhakemeleri Kanunu)
- Ceza yargısında: CMK 272-285 maddeleri (Ceza Muhakemesi Kanunu)
- İdari yargıda: İYUK 45-46 maddeleri (İdari Yargılama Usulü Kanunu)
Her üç yargı kolunda istinaf süresi, başvuru mercii, dilekçe içeriği ve inceleme usulü farklı kurallara tabidir. Bu farklılıklar bilinmeden hazırlanan dilekçeler ya usulden reddedilir ya da esas inceleme sırasında etkin değerlendirilmez. Aşağıda her bir yargı kolu için detaylı rehberlerimize bağlantı verilmiştir.
Yargı Kollarına Göre İstinaf
Her yargı kolu için kendi kanun maddeleri, süreleri ve dilekçe içerikleri vardır. Aşağıdaki kartlardan ilgili yargı kolu için detaylı rehbere ulaşabilirsiniz.
Hukuk Yargısı
HMK 341 dayanağıyla asliye hukuk, aile, iş, ticaret, icra mahkemesi kararlarına karşı istinaf. 2 hafta süre.
Ceza Yargısı
CMK 272-280 (7499 ile değişik) dayanağıyla asliye ceza ve ağır ceza kararlarına karşı istinaf. 2 hafta süre (gerekçeli kararın tebliğinden).
İdari Yargı
İYUK 45 dayanağıyla idare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı istinaf. BAM/BİM ve Danıştay temyizi dahil. 30 gün süre.
İstinaf Süreleri
İstinaf süresi hak düşürücüdür ve kaçırılması durumunda — istisnai eski hale getirme dışında — itiraz hakkı sona erer. Süreler kararın tefhim (duruşmada yüze karşı açıklama) veya tebliğ (gerekçeli kararın yazılı bildirimi) tarihinden itibaren başlar.
| Yargı Kolu | Süre | Başlangıç | Yasal Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hukuk Yargısı | 2 hafta | Tefhim veya tebliğ | HMK 345 |
| Ceza Yargısı | 2 hafta | Gerekçeli kararın tebliğinden | CMK 273 (7499 ile değişik) |
| İdari Yargı | 30 gün | Kararın tebliği | İYUK 45 |
Not: Süre hesabında karar tarihi sayılmaz, ertesi günden itibaren başlar. Sürenin son günü tatil günlerine denk gelirse, tatili izleyen ilk iş günü sürenin son günüdür (HMK 92, CMK 39).
İstinaf Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
Aşağıdaki unsurlar — yargı koluna bakılmaksızın — istinaf dilekçesinde mutlaka bulunmalıdır. Eksik dilekçeler usulden reddedilebilir.
- 1
Mahkemenin Adı
BAM (Bölge Adliye Mahkemesi) Hukuk/Ceza Dairesi veya BİM (Bölge İdare Mahkemesi). Yalova için Bursa BAM, idari yargı için İstanbul BİM yetkilidir.
- 2
Tarafların Bilgisi
Davacı/davalı, müşteki/sanık, taraf veya temsilcilerinin ad-soyad, T.C. kimlik numarası, adres ve iletişim bilgileri. Vekâlet varsa vekilin ad-soyadı ve baro sicili.
- 3
İlk Derece Kararının Tanımı
Kararı veren mahkeme, esas numarası, karar numarası ve tarihi açıkça yazılmalıdır.
- 4
Tebliğ Tarihi
Hükmün veya gerekçeli kararın tebliğ tarihi — sürenin başlangıcını ispatlar.
- 5
İstinaf Nedenleri
Kararın hangi yönden hatalı olduğu — usule aykırılık, vakıa tespitinde hata, hukukun yanlış uygulanması, delil değerlendirme hatası vb. her bir neden ayrı paragrafta gerekçelendirilmelidir.
- 6
Talep (Sonuç ve Karar)
Yargı kolu ve duruma göre: kararın kaldırılması (bozulması), yeni karar verilmesi, davanın esastan reddi, beraat, mahkumiyetin azaltılması vb. açıkça yazılır.
- 7
İmza ve Ek Belgeler
Taraf veya vekil imzası + harç makbuzu + vekâletname (varsa) + delil listesi + tebliğ zarfı veya tebellüğ belgesi.
İstinaf Aşamasında En Sık Yapılan 5 Kritik Hata
20+ yıllık deneyimimizde gördüğümüz, hak kaybına yol açan kritik hatalar.
Hata #1: Süreyi Tefhim Yerine Tebliğ Tarihinden Başlatmak
Hukuk yargısında karar duruşmada tefhim edildiyse (yüze karşı açıklandıysa), süre o anda başlar — gerekçeli kararın tebliğini beklemek hak kaybına yol açar. CMK 273 ceza yargısında da aynı kuralı içerir; "ben sürede gerekçeli kararı bekliyordum" savunması süreyi uzatmaz.
Hata #2: Süre Tutum Dilekçesi Verirken Gerekçeli İstinafa Süresi İçinde Devam Etmemek
12.03.2024 öncesi dosyalarda eski CMK 273/3 süre tutum kuralı geçerlidir. 12.03.2024 SONRASI tefhim/tebliğ edilen kararlar için yeni hüküm: süre artık gerekçeli kararın tebliğinden başlar — TEK DİLEKÇE ile 2 hafta içinde gerekçeli istinaf verilir. Süre tutum kurumu kaldırıldığı için iki aşamalı süreç artık geçersizdir.
Hata #3: İstinaf Nedenlerini Tek Paragrafta Toplamak
Her bir istinaf nedeni — usul ihlali, vakıa hatası, hukuk uygulaması — ayrı başlık ve paragrafta gerekçelendirilmelidir. Tek genel bir "karar hatalıdır" ifadesi BAM tarafından "soyut iddia" sayılır ve esas incelenmeden geçilir.
Hata #4: Tehiri İcra Talebini Unutmak
Hukuk yargısında ilk derece kararı kural olarak istinaf rağmen icra edilebilir (HMK 350). Tehiri icra talep edilmezse karşı taraf icraya başlayabilir. Talep ayrıca yapılmalı, teminat gösterilmelidir.
Hata #5: Yeni Delili Dilekçeye Eklememek
Mücbir sebep veya sonradan öğrenilen delil istinafta sunulabilir (HMK 357). Ancak dilekçeye eklenmemiş ya da geç sunulmuş delil değerlendirme dışı tutulur. Tüm delillerin dilekçe ekinde — varsa dilekçeyi destekleyici belgeler dahil — bulunması zorunludur.
Süre Tutum Dilekçesi (Kaldırılan Kurum)
Süre tutum dilekçesi, ceza yargısına özgü eski bir kurum idi. 12.03.2024 tarihli ve 32487 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7499 sayılı 8. Yargı Paketi ile bu kurum yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni hüküm ile ceza istinaf süresi artık tefhim ile değil, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta olarak belirlenmiştir — bu nedenle iki aşamalı süre tutum + gerekçeli istinaf süreci yerine TEK DİLEKÇE ile başvuru yapılır.
Eski Sistem (12.03.2024 Öncesi)
- Duruşmada kısa karar tefhim edilince 7 günlük süre başlardı
- Gerekçeli karar henüz yazılmadığından, 7 gün içinde "süre tutum dilekçesi" verilirdi
- Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra 7 gün içinde gerekçeli istinaf dilekçesi sunulurdu
Yeni Sistem (12.03.2024 Sonrası)
- Süre, gerekçeli kararın tebliğinden başlar — tefhim önemli değildir
- Tek dilekçe ile 2 hafta içinde tam gerekçeli istinaf verilir (CMK 273 — 7499 ile değişik)
- Süreç sadeleştirildi, hak kaybı riski azaldı
Önemli: 12.03.2024 öncesi tefhim edilen dosyalarda eski usul (süre tutum) geçerli kalır. Detaylı tarihsel rehber ve karşılaştırma için: Süre Tutum Dilekçesi (Kaldırılan Kurum) — Tarihsel Rehber ve 8. Yargı Paketi İstinaf Değişiklikleri.
Tehiri İcra Talepli İstinaf (HMK 350)
Hukuk yargısında ilk derece mahkemesi kararı, kural olarak istinaf incelemesine rağmen icra edilebilir. Yani lehine karar çıkan taraf, kararın kesinleşmesini beklemeden icra takibi başlatabilir. Bu durum, istinaf incelemesi sonucunda karar bozulsa bile geri dönüşü zor mağduriyetlere yol açabilir.
HMK 350 bu sakıncayı önlemek için "tehiri icra" yani icranın geri bırakılması talebine olanak tanır. Talep iki şekilde değerlendirilir:
- Para alacağına ilişkin kararlar: Kural olarak teminat gösterilmesi zorunludur (banka teminat mektubu, taşınmaz haczi, nakit depo vb.).
- Çocuk teslimi, kira tahliyesi vb. hassas konular: BAM, somut olayın özelliğine göre teminatsız da tehiri icra kararı verebilir.
Talep, istinaf dilekçesinde açıkça yer almalı veya ayrı dilekçeyle BAM\'a sunulmalıdır. BAM\'ın tehiri icra kararı verene kadar geçen sürede karşı taraf icraya devam edebilir; bu nedenle talep ivedilikle yapılmalıdır.
Ceza yargısında tehiri icra kurumu farklı işler: ceza mahkumiyeti istinaf edildiğinde infaz kural olarak otomatik durur (kesinleşmemiş kararlar infaz edilemez), tehiri icra ayrıca talep edilmez. İdari yargıda ise "yürütmenin durdurulması" talebi İYUK 27 kapsamında istinaf dilekçesiyle birlikte istenir.
BAM/BİM Kararına Karşı Temyiz
İstinaf incelemesi sonucu BAM\'ın (hukuk/ceza) veya BİM\'in (idari) kararı her zaman kesin değildir. Yasal şartları taşıyan durumlarda Yargıtay\'a veya Danıştay\'a temyiz başvurusu yapılabilir.
| Yargı Kolu | Temyiz Mercii | Süre | Yasal Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hukuk Yargısı | Yargıtay | 2 hafta | HMK 361 |
| Ceza Yargısı | Yargıtay | 2 hafta | CMK 291 (7499 ile değişik) |
| İdari Yargı | Danıştay | 30 gün | İYUK 46 |
Temyiz edilemeyen kararlar ("kesin nitelikteki istinaf kararları") yargı kolu ve dava değerine göre belirlenir. Örneğin hukuk yargısında miktarı 8.000 TL\'nin altında olan davalarda istinaf kararı temyiz edilemez (HMK 362). Ceza yargısında belirli hapis cezası süresi (3 yıl ve altı bazı kararlar) kesin niteliktedir. Bu nedenle istinaf dilekçesi hazırlanırken aynı zamanda potansiyel temyiz stratejisi de düşünülmelidir.
Ücretsiz İstinaf Dilekçesi Şablonları
Şablonlar genel bilgi amaçlıdır; kendi dosyanız için mutlaka avukatla görüşüp özelleştirin. E-posta gerektirmez, doğrudan indirir.
Hukuk İstinaf Dilekçesi
Yasal Dayanak: HMK 341 · Asliye hukuk, aile, iş, ticaret mahkemesi kararları (2 hafta süre)
Ceza İstinaf Dilekçesi
Yasal Dayanak: CMK 272-280 (7499 ile değişik) · Asliye/ağır ceza mahkumiyet kararları (2 hafta süre, 12.03.2024 sonrası)
İdari İstinaf Dilekçesi
Yasal Dayanak: İYUK 45 · İdare mahkemesi kararları + yürütmenin durdurulması (30 gün süre)
Kendi dosyam için özelleştirilmiş dilekçe istiyorum: Av. Mesut İLME, dosyanızı 24-48 saat içinde inceler ve gerekçeli istinaf dilekçenizi hazırlar.
Avukat ile Dilekçe İstiyorumSıkça Sorulan Sorular
İstinaf kanun yolu hakkında 20+ yıllık deneyimimize en sık gelen 15 soru.
İstinaf nedir?
İstinaf süresi ne kadardır?
İstinaf dilekçesine neler yazılır?
İstinaf ücreti ne kadar?
İstinafa avukat olmadan başvurulabilir mi?
Süre tutum dilekçesi hâlâ kullanılıyor mu?
Tehiri icra talepli istinaf nedir?
İstinaf başvurusu nereye yapılır?
BAM kararına itiraz edilir mi?
İstinaf reddi durumunda ne yapılır?
İstinaf dilekçesinde yeni delil sunulabilir mi?
İstinaf duruşmalı mı yoksa dosya üzerinden mi karar verilir?
İstinaf süresi kaçırılırsa ne olur?
İstinaf incelemesi ne kadar sürer?
İstinaf dilekçemi avukat hazırlasın mı, kendim mi yazayım?
İlgili Rehberler
Bu makaleyi hazırlayan
Av. Mesut İLME
Yalova Barosu Sicil No: 287 — ODTÜ Mühendislik + Bahçeşehir Hukuk Fakültesi (Onur Derecesi) + TU Dortmund. 20+ yıllık deneyim. Aile, Ceza, İş, Ticaret ve İstinaf/Temyiz davalarında uzman.
Yayın tarihi: 2026-05-17 · Son güncelleme: 2026-05-17