İstinaf Nedir?
İstinaf, ilk derece mahkemesinin verdiği kararın bölge adliye mahkemesi (BAM) veya bölge idare mahkemesi (BİM) tarafından hem maddi vakıa hem hukuki nitelendirme yönünden yeniden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Temyiz aşamasından farklı olarak istinaf, dosyada yer alan delillerin yeniden değerlendirilmesini de kapsar; bu nedenle "tam denetim" niteliği taşır.
Türkiye'de istinaf sistemi 20 Temmuz 2016 tarihinde fiilen yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce ilk derece mahkemesi kararları doğrudan Yargıtay/Danıştay'a temyiz yoluyla götürülürdü. Yeni sistemde istinaf zorunlu bir ara aşama olarak gelmiş, böylece yüksek mahkemelerin iş yükü hafifletilmiş ve maddi yönden denetim için ayrı bir merci oluşturulmuştur.
İstinaf kanun yolu üç ana yargı kolu için ayrı düzenlemelere tabidir:
- Hukuk yargısında: HMK 341-360 maddeleri (Hukuk Muhakemeleri Kanunu)
- Ceza yargısında: CMK 272-285 maddeleri (Ceza Muhakemesi Kanunu)
- İdari yargıda: İYUK 45-46 maddeleri (İdari Yargılama Usulü Kanunu)
Her üç yargı kolunda istinaf süresi, başvuru mercii, dilekçe içeriği ve inceleme usulü farklı kurallara tabidir. Bu farklılıklar bilinmeden hazırlanan dilekçeler ya usulden reddedilir ya da esas inceleme sırasında etkin değerlendirilmez. Aşağıda her bir yargı kolu için detaylı rehberlerimize bağlantı verilmiştir.
Yargı Kollarına Göre İstinaf
Her yargı kolu için kendi kanun maddeleri, süreleri ve dilekçe içerikleri vardır. Aşağıdaki kartlardan ilgili yargı kolu için detaylı rehbere ulaşabilirsiniz.
Hukuk Yargısı
HMK 341 dayanağıyla asliye hukuk, aile, iş, ticaret, icra mahkemesi kararlarına karşı istinaf. 2 hafta süre.
Ceza Yargısı
CMK 272-280 (7499 ile değişik) dayanağıyla asliye ceza ve ağır ceza kararlarına karşı istinaf. 2 hafta süre (gerekçeli kararın tebliğinden).
İdari Yargı
İYUK 45 dayanağıyla idare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı istinaf. BAM/BİM ve Danıştay temyizi dahil. 30 gün süre.
İstinaf Süreleri
İstinaf süresi hak düşürücüdür ve kaçırılması durumunda — istisnai eski hale getirme dışında — itiraz hakkı sona erer. Süreler kararın taraflara usulüne uygun tebliğ edildiği tarihten itibaren başlar. Tefhim (duruşmada yüze karşı açıklama) tek başına süreyi başlatmaz; süre her halükarda tebligatla işlemeye başlar (12.03.2024 öncesi tefhim edilen ceza dosyalarında eski usul ayrıca geçerlidir).
Not: Süre hesabında karar tarihi sayılmaz, ertesi günden itibaren başlar. Sürenin son günü tatil günlerine denk gelirse, tatili izleyen ilk iş günü sürenin son günüdür (HMK 92, CMK 39).
İstinaf Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
Aşağıdaki unsurlar — yargı koluna bakılmaksızın — istinaf dilekçesinde mutlaka bulunmalıdır. Eksik dilekçeler usulden reddedilebilir.
- 1
Mahkemenin Adı
BAM (Bölge Adliye Mahkemesi) Hukuk/Ceza Dairesi veya BİM (Bölge İdare Mahkemesi). Yalova için Bursa BAM, idari yargı için İstanbul BİM yetkilidir.
- 2
Tarafların Bilgisi
Davacı/davalı, müşteki/sanık, taraf veya temsilcilerinin ad-soyad, T.C. kimlik numarası, adres ve iletişim bilgileri. Vekâlet varsa vekilin ad-soyadı ve baro sicili.
- 3
İlk Derece Kararının Tanımı
Kararı veren mahkeme, esas numarası, karar numarası ve tarihi açıkça yazılmalıdır.
- 4
Tebliğ Tarihi
Hükmün veya gerekçeli kararın tebliğ tarihi — sürenin başlangıcını ispatlar.
- 5
İstinaf Nedenleri
Kararın hangi yönden hatalı olduğu — usule aykırılık, vakıa tespitinde hata, hukukun yanlış uygulanması, delil değerlendirme hatası vb. her bir neden ayrı paragrafta gerekçelendirilmelidir.
- 6
Talep (Sonuç ve Karar)
Yargı kolu ve duruma göre: kararın kaldırılması (bozulması), yeni karar verilmesi, davanın esastan reddi, beraat, mahkumiyetin azaltılması vb. açıkça yazılır.
- 7
İmza ve Ek Belgeler
Taraf veya vekil imzası + harç makbuzu + vekâletname (varsa) + delil listesi + tebliğ zarfı veya tebellüğ belgesi.
İstinaf Aşamasında En Sık Yapılan 5 Kritik Hata
Uygulamada gördüğümüz, hak kaybına yol açan kritik hatalar.
Hata #1: Yargı Koluna Göre Süre Başlangıcını Karıştırmak
Tüm yargı kollarında süre artık kararın tebliğinden itibaren başlar — tefhim (duruşmada açıklama) süreyi başlatmaz. Hukuk yargısında 2 hafta (HMK 345 — tebliğden), ceza yargısında 2 hafta (CMK 273 — gerekçeli kararın tebliğinden, 7499 ile değişik), idari yargıda 30 gün (İYUK 45 — tebliğden). "Karar bana açıklandı, hemen 2 hafta içinde başvurmam gerek" gibi varsayımlar hak kaybı yaratabilir; süre her halükarda usulüne uygun tebligat tarihinden başlar. UYAP üzerinden tebligat tarihini ve usulünü mutlaka kontrol edin.
Hata #2: Süre Tutum Dilekçesi Verirken Gerekçeli İstinafa Süresi İçinde Devam Etmemek
12.03.2024 öncesi dosyalarda eski CMK 273/3 süre tutum kuralı geçerlidir. 12.03.2024 SONRASI tefhim/tebliğ edilen kararlar için yeni hüküm: süre artık gerekçeli kararın tebliğinden başlar — TEK DİLEKÇE ile 2 hafta içinde gerekçeli istinaf verilir. Süre tutum kurumu kaldırıldığı için iki aşamalı süreç artık geçersizdir.
Hata #3: İstinaf Nedenlerini Tek Paragrafta Toplamak
Her bir istinaf nedeni — usul ihlali, vakıa hatası, hukuk uygulaması — ayrı başlık ve paragrafta gerekçelendirilmelidir. Tek genel bir "karar hatalıdır" ifadesi BAM tarafından "soyut iddia" sayılır ve esas incelenmeden geçilir.
Hata #4: Tehiri İcra Talebini Unutmak
Hukuk yargısında ilk derece kararı kural olarak istinaf rağmen icra edilebilir (HMK 350). Tehiri icra talep edilmezse karşı taraf icraya başlayabilir. Talep ayrıca yapılmalı, teminat gösterilmelidir.
Hata #5: Yeni Delili Dilekçeye Eklememek
Mücbir sebep veya sonradan öğrenilen delil istinafta sunulabilir (HMK 357). Ancak dilekçeye eklenmemiş ya da geç sunulmuş delil değerlendirme dışı tutulur. Tüm delillerin dilekçe ekinde — varsa dilekçeyi destekleyici belgeler dahil — bulunması zorunludur.
Süre Tutum Dilekçesi (Kaldırılan Kurum)
Süre tutum dilekçesi, ceza yargısına özgü eski bir kurum idi. 12.03.2024 tarihli ve 32487 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7499 sayılı 8. Yargı Paketi ile bu kurum yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni hüküm ile ceza istinaf süresi artık tefhim ile değil, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta olarak belirlenmiştir — bu nedenle iki aşamalı süre tutum + gerekçeli istinaf süreci yerine TEK DİLEKÇE ile başvuru yapılır.
Eski Sistem (12.03.2024 Öncesi)
- Duruşmada kısa karar tefhim edilince 7 günlük süre başlardı
- Gerekçeli karar henüz yazılmadığından, 7 gün içinde "süre tutum dilekçesi" verilirdi
- Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra 7 gün içinde gerekçeli istinaf dilekçesi sunulurdu
Yeni Sistem (12.03.2024 Sonrası)
- Süre, gerekçeli kararın tebliğinden başlar — tefhim önemli değildir
- Tek dilekçe ile 2 hafta içinde tam gerekçeli istinaf verilir (CMK 273 — 7499 ile değişik)
- Süreç sadeleştirildi, hak kaybı riski azaldı
Önemli: 12.03.2024 öncesi tefhim edilen dosyalarda eski usul (süre tutum) geçerli kalır. Detaylı tarihsel rehber ve karşılaştırma için: Süre Tutum Dilekçesi (Kaldırılan Kurum) — Tarihsel Rehber ve 8. Yargı Paketi İstinaf Değişiklikleri.
Tehiri İcra Talepli İstinaf (HMK 350)
Hukuk yargısında ilk derece mahkemesi kararı, kural olarak istinaf incelemesine rağmen icra edilebilir. Yani lehine karar çıkan taraf, kararın kesinleşmesini beklemeden icra takibi başlatabilir. Bu durum, istinaf incelemesi sonucunda karar bozulsa bile geri dönüşü zor mağduriyetlere yol açabilir.
HMK 350 bu sakıncayı önlemek için "tehiri icra" yani icranın geri bırakılması talebine olanak tanır. Talep iki şekilde değerlendirilir:
- Para alacağına ilişkin kararlar: Kural olarak teminat gösterilmesi zorunludur (banka teminat mektubu, taşınmaz haczi, nakit depo vb.).
- Çocuk teslimi, kira tahliyesi vb. hassas konular: BAM, somut olayın özelliğine göre teminatsız da tehiri icra kararı verebilir.
Talep, istinaf dilekçesinde açıkça yer almalı veya ayrı dilekçeyle BAM'a sunulmalıdır. BAM'ın tehiri icra kararı verene kadar geçen sürede karşı taraf icraya devam edebilir; bu nedenle talep ivedilikle yapılmalıdır.
Ceza yargısında tehiri icra kurumu farklı işler: ceza mahkumiyeti istinaf edildiğinde infaz kural olarak otomatik durur (kesinleşmemiş kararlar infaz edilemez), tehiri icra ayrıca talep edilmez. İdari yargıda ise "yürütmenin durdurulması" talebi İYUK 27 kapsamında istinaf dilekçesiyle birlikte istenir.
BAM/BİM Kararına Karşı Temyiz
İstinaf incelemesi sonucu BAM'ın (hukuk/ceza) veya BİM'in (idari) kararı her zaman kesin değildir. Yasal şartları taşıyan durumlarda Yargıtay'a veya Danıştay'a temyiz başvurusu yapılabilir.
Temyiz edilemeyen kararlar ("kesin nitelikteki istinaf kararları") yargı kolu ve dava değerine göre belirlenir. Hukuk yargısında HMK 362/1-a uyarınca miktar veya değeri temyiz sınırını geçmeyen davalarda BAM kararı kesindir; kanundaki kırk bin TL tabanı HMK Ek Madde 1 ile her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve 2026 yılı için temyiz sınırı 682.000 TL'dir. Hangi yılın sınırının uygulanacağı davanın açıldığı tarihe göre belirlenir (Ek Madde 1/2, 7550 sayılı Kanun ile değişik); kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında ise bu sınır, Anayasa Mahkemesi'nin 8 Ekim 2025 tarihli iptal kararıyla 20 Ekim 2026'dan itibaren uygulanmayacaktır. Anayasa Mahkemesi'nin 26 Şubat 2026 tarihli ve 2026/49 E. sayılı iptal kararının ardından 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun'la eklenen HMK 362/3 uyarınca, BAM istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek yeniden esas hakkında karar vermişse, kabul ya da reddedilen kısım istinaf sınırını (2026 için 50.000 TL) aşıyorsa bu karar temyiz edilebilir; ancak BAM kararı ile ilk derece kararı arasındaki fark istinaf sınırını geçmiyorsa ya da karar yalnız yargılama gideri veya vekâlet ücretine ilişkinse temyiz yolu yine kapalıdır. Ceza yargısında ilk derece mahkemesinin beş yıl veya daha az hapis cezası ile adli para cezasına ilişkin hükmüne karşı istinaf başvurusunun esastan reddi kararları ve beş yıl veya daha az hapis cezasını artırmayan BAM kararları kural olarak kesindir (CMK 286/2); CMK 286/3'te sayılan katalog suçlarda bu kesinlik uygulanmaz. Bu nedenle istinaf dilekçesi hazırlanırken aynı zamanda potansiyel temyiz stratejisi de düşünülmelidir.
Ücretsiz İstinaf Dilekçesi Şablonları
Şablonlar genel bilgi amaçlıdır; kendi dosyanız için mutlaka avukatla görüşüp özelleştirin. E-posta gerektirmez, doğrudan indirir.
Hukuk İstinaf Dilekçesi
Yasal Dayanak: HMK 341 · Asliye hukuk, aile, iş, ticaret mahkemesi kararları (2 hafta süre)
Ceza İstinaf Dilekçesi
Yasal Dayanak: CMK 272-280 (7499 ile değişik) · Asliye/ağır ceza mahkumiyet kararları (2 hafta süre, 12.03.2024 sonrası)
İdari İstinaf Dilekçesi
Yasal Dayanak: İYUK 45 · İdare mahkemesi kararları + yürütmenin durdurulması (30 gün süre)
Kendi dosyam için özelleştirilmiş dilekçe istiyorum: Av. Mesut İLME, dosyanızı 24-48 saat içinde inceler ve gerekçeli istinaf dilekçenizi hazırlar.
Avukat ile Dilekçe İstiyorumDava türüne göre istinaf ve temyiz dilekçesi örnekleri
Üç ana şablonun ötesinde, sık karşılaşılan dava türleri için ayrı sayfalarda örnek dilekçe, süre ve dayanak maddeleri var.
- Aile mahkemesi istinaf dilekçesi
- İş mahkemesi istinaf dilekçesi
- Beraat kararına karşı istinaf dilekçesi
- Katılan (müşteki) istinaf dilekçesi
- Gerekçeli istinaf dilekçesi
- İstinafa cevap dilekçesi
- Tehiri icra talepli istinaf dilekçesi
- Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) istinafı
- Tapu iptal ve tescil davasında istinaf
- Vasi tayini istinaf dilekçesi
- Bölge idare mahkemesi istinaf süreci
- KHK ihraç istinaf dilekçesi
- Vergi cezası itiraz dilekçesi
- Danıştay temyiz dilekçesi
- Müddetname itiraz dilekçesi
Sıkça Sorulan Sorular
İstinaf kanun yolu hakkında bize en sık sorulan 15 soru.