Aile/Şahıs Hukuku · TMK 396-471 · 2 hafta süre

Vasi Tayini İstinaf Dilekçesi: Kısıtlama ve Vesayet Davaları

Vasi tayini davaları, hukuki ehliyeti zayıflamış erişkinler için yapılan kritik kararlardır (TMK 405-409). Akıl hastalığı, demans, bağımlılık, savurganlık gibi sebeplerle açılır. Sulh hukuk mahkemesi kararına 2 hafta içinde Bursa BAM\'a istinaf — tıbbi rapor eleştirisi, vasi seçimi itirazı, kısıtlama kapsamı argümanları + örnek.

Süre: Sulh hukuk mahkemesi kararına 2 hafta içinde istinaf. Kararın taraflara tebliği tarihinden başlar (HMK 345 — tefhim tek başına süreyi başlatmaz).

1. Vasi Tayini Sebepleri (TMK 405-408)

Akıl Hastalığı veya Akıl Zayıflığı

TMK 405/1

Hukuki işlem yapma yeteneğini kaybetme. Tıbbi rapor şart. Adli Tıp Kurumu veya devlet hastanesi sağlık kurulu kararı.

Sürekli Savurganlık (Kötü Yönetim)

TMK 405/2

Malvarlığını uçurmak, aile fertlerini muhtaç hale getirmek. Aile bireylerinin korunması amacıyla istek üzerine.

Alkol veya Uyuşturucu Bağımlılığı

TMK 406

Bağımlılığın hukuki ehliyeti etkilemesi. Tedavi geçmişi + tıbbi rapor + tanık ifadesi.

İleri Yaş Demansı

TMK 407

65+ yaş, demans, Alzheimer hastalığı. Tıbbi rapor + sosyal inceleme. Aile bireyleri tarafından başvuru yaygın.

Bir Yıldan Fazla Kapatılma

TMK 405/3

Uzun süreli hastane yatışı, hapis cezası, askerlik vb. nedeniyle işlerini yürütemeyen kişi.

Kişinin Kendi İsteği

TMK 408

Kişinin kendisinin vasi atanmasını talep etmesi. Geri dönülemez hastalıklar, geri kalan ömrü için planlama gibi durumlar.

2. İstinaf Argümanları

Tıbbi Rapor Yetersizliği

TMK 409 uyarınca tıbbi rapor şarttır. Eksik bilirkişi raporu (örn. sadece bir hekim, devlet hastanesi yerine özel hastane), Adli Tıp Kurumu raporunun alınmaması, kişinin doğrudan muayene edilmemesi gibi durumlar güçlü istinaf nedenleri.

Kısıtlama Kapsamının Hatalı Belirlenmesi

Tam kısıtlama vs kısmi kısıtlama farkı. Mahkeme tam kısıtlama vermiş ancak kişinin sadece mali işlerde yetersizliği varsa, sosyal hayatta tam ehliyet sahibi olması mümkün. Bu durumda kısıtlama kapsamı orantısız.

Vasi Olarak Atanan Kişi Uygun Değil

TMK 414 öncelik sıralamasına uyulmaması (eş, çocuk, anne-baba). Atanan kişinin çıkar çatışması (örn. mirasta paydaş), maddi çıkar peşinde olma, vesayetli kişiye karşı zararlı tutum.

Vesayetli Kişinin Görüşü Alınmadı

TMK 410 uyarınca vesayetli kişinin görüşünün alınması zorunludur (kişi bunu yapabilir durumdaysa). Görüş alınmadan karar verildiyse güçlü istinaf nedeni.

Sosyal İnceleme Eksikliği

Aile yapısı, ekonomik durum, sosyal ilişkiler hakkında sosyal hizmet uzmanı raporu alınması gerekirken alınmaması.

Süre Aşılması

Adli Tıp Kurumu raporu süresi (genelde 6 ay) geçmişse yeniden inceleme talep edilmelidir.

3. Vasi Olarak Atanma Sıralaması (TMK 414)

TMK 414 uyarınca vasi olarak atanma sıralaması:

Eş: Birinci sırada eş yer alır — vesayetli kişiye en yakın olduğu varsayılır.
Çocuklar: Eş yoksa veya uygun değilse, reşit çocuklar. Birden fazla çocuk varsa mahkeme takdir hakkı kullanır.
Anne-Baba: Çocuk yoksa veya uygun değilse, anne ve baba.
Kardeşler: Anne-baba yoksa veya uygun değilse, kardeşler.
Diğer Akrabalar: Yukarıdakiler yoksa, diğer yakın akrabalar (amca, dayı, teyze vb.).
Profesyonel Vasi: Akraba yoksa veya uygun değilse, mahkeme uygun bir kişi atar (sosyal hizmet uzmanı, baro, profesyonel vasi).

Önemli: Mahkeme bu sıralamaya bağlı kalmak zorunda değildir; "vesayetli kişinin yararı"na göre uygun olanı tercih eder. Atanan kişinin kabul etmesi zorunludur (TMK 417 — istisnaları var).

Vasi Tayini İstinaf Şablonu

Şablonlar genel bilgi amaçlıdır; kendi dosyanız için mutlaka avukatla görüşüp özelleştirin. E-posta gerektirmez, doğrudan indirir.

Hukuk İstinaf Dilekçesi (Vasi tayini için uyarlanabilir)

Yasal Dayanak: HMK 341 · Sulh hukuk mahkemesi kararı + tıbbi rapor eleştirisi argümanları için referans

PDF İndir Word İndir

Kendi dosyam için özelleştirilmiş dilekçe istiyorum: Av. Mesut İLME, dosyanızı 24-48 saat içinde inceler ve gerekçeli istinaf dilekçenizi hazırlar.

Avukat ile Dilekçe İstiyorum

4. Sıkça Sorulan Sorular

Vasi tayini davası nedir?

Vasi tayini davası, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, ileri yaş demansı, alkol/uyuşturucu bağımlılığı veya kötü yönetim gibi sebeplerle hukuki ehliyeti zayıflamış erişkinler için vasi atanması talebiyle açılan davadır (TMK 405-409). Sulh hukuk mahkemesinin görev alanına girer. Vasi atanan kişiye "vesayet altındaki kişi" denir.

Hangi durumlarda vasi tayin edilir?

TMK 405 vd. uyarınca: (1) Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı, (2) Sürekli savurganlık (kötü yönetim), (3) Alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, (4) İleri yaş kaynaklı demans/zayıflık, (5) Bir yıldan fazla süre kapatılmışlık (TMK 405/3 — örn. uzun süreli hastane yatışı), (6) Kişinin kendi isteği üzerine (TMK 408 — kişisel başvuru). Her durumda mahkeme tıbbi rapor ve sosyal inceleme yaptırır.

Vasi tayini için tıbbi rapor şart mı?

Evet, vasi tayini için Adli Tıp Kurumu veya devlet hastanesi sağlık kurulundan tıbbi rapor şarttır (TMK 409). Rapor, kişinin hukuki ehliyet durumunu, hangi alanda kısıtlanması gerektiğini belirler. Bilirkişi raporu olmadan vasi tayini hukuka aykırıdır — istinaf nedeni.

Vasi tayini istinaf süresi?

Hukuk yargısı genel kuralı — 2 hafta (HMK 345). Sulh hukuk mahkemesi vasi tayini kararına Bursa BAM Hukuk Dairesi istinafı (Yalova için yetkili). Süre kararın taraflara tebliğinden başlar (HMK 345 — tefhim tek başına süreyi başlatmaz); hak düşürücüdür.

Vasiye itiraz nasıl yapılır?

(1) Vasi tayini kararına itiraz: kararın tebliğinden 2 hafta içinde istinaf, (2) Atanan vasinin değiştirilmesi: vesayet daireleri kanununa göre denetim makamına başvuru, sonradan sulh hukuk mahkemesine dava (TMK 423), (3) Vasinin işlem hatalarına karşı: TMK 449 uyarınca kayyım atanması, vasi sorumluluğu davası.

Vasi olarak kim atanır?

TMK 414 öncelik sıralaması: (1) Vesayet altına alınan kişinin eşi, (2) Çocukları, (3) Anne-babası, (4) Kardeşleri, (5) Diğer yakın akrabaları. Akraba yoksa veya uygun değilse mahkeme uygun bir kişi atayabilir (sosyal hizmet uzmanı, baro, profesyonel vasi). Atanan kişi kabul etmek zorundadır (TMK 417 — istisnalar var).

Kısıtlama vs vasi tayini farkı?

"Kısıtlama" hukuki ehliyetin sınırlandırılması demektir; tam veya kısmi olabilir. "Vasi tayini" ise kısıtlanan kişinin işlerini yürütecek temsilci atanmasıdır. İkisi birlikte uygulanır: önce kısıtlama kararı (TMK 405), sonra vasi atanması (TMK 413). İstinafta her ikisi de ayrı ayrı tartışılabilir.

Vesayet altındaki kişinin hakları?

Vesayet altındaki kişi tam hak yoksunu değildir; bazı hakları korunur: (1) Kişisel özgürlük (mahkeme onayı olmadan kapatma yasak), (2) Evlenme (TMK 419 — sınırlı), (3) Tanıklık etme, (4) Sosyal medya kullanımı (kişisel hayata müdahale yasağı). Vasi kararlarına karşı vesayet daireleri ve sulh hukuk mahkemesinde itiraz mümkün.

Vasi tayini ne zaman kaldırılır?

TMK 471 uyarınca kısıtlama sebebinin ortadan kalkması halinde kaldırılır. Örn: akıl hastalığı iyileşti, demans gerileme yok artık, alkol/madde bağımlılığı tedavi edildi. Sulh hukuk mahkemesine başvuru, tıbbi rapor + sosyal inceleme. Kaldırma kararına da istinaf mümkün.

Vasi mali sorumluluk taşır mı?

Evet. Vasi vesayet altındaki kişinin malvarlığını yönetir; yıllık rapor verir (TMK 446). Vasinin kötüye kullanması, ihmali veya hatası halinde mali sorumluluğu doğar (TMK 467). Vesayet daireleri denetim yapar. Vasi sorumluluğu davaları ayrı bir konu olup asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Vesayet Davalarınızda Uzman Avukat

Av. Mesut İLME, vasi tayini, kısıtlama davaları ve vesayet hukukunda 20+ yıllık deneyim. Tıbbi rapor eleştirisi, kısıtlama kapsamı argümantasyonu ve vasi seçimi süreçlerinde profesyonel destek.

İlgili Rehberler

İstinaf Kanun Yolu Rehberi

HMK 341, CMK 272, İYUK 45 — tüm yargı kolları için tam rehber

18 dk okuma

Hukuk İstinaf Dilekçesi Örneği

HMK 341'e göre adım adım rehber + örnek dilekçe

12 dk okuma

Ceza İstinaf Dilekçesi Örneği

CMK 272 (7499 ile değişik) — 2 hafta süre, gerekçeli kararın tebliğinden