Hızlı Cevap — Denetimli Serbestlik Nedir?
📌 Üç cümlede
Denetimli serbestlik, kesinleşmiş hapis cezasının son bölümünün cezaevi dışında, yükümlülükler altında infaz edilmesidir. Ceza affedilmez, silinmez; yalnızca infaz şekli değişir ve hükümlü koşullu salıverilme tarihine kadar denetim altında kalır.
Kararı infaz hâkimi verir. Süre tek bir rakam değildir: kanunun tabanı bir yıl, geçici maddeler devreye girdiğinde üç, dört veya altı yıl olabilir.
En sık karşılaşılan yanlış bilgi
İnternette çok sık “m.105/A uyarınca denetimli serbestlik koşullu salıverilmeden 3 yıl önce başlar” denir. Maddenin kendi lafzı bunu söylemez — m.105/A “koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan” der. Üç yıl, yalnızca 30.03.2020'ye kadar işlenen suçlar için Geçici m.6'dan gelir. Bu ayrım, dosyanızın hangi tarihe ait olduğuna göre yıllarca fark yaratır.
Kanunî Dayanak — 5275 SK m.105/A
Denetimli serbestlik suretiyle infazın dayanağı, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un “Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı” başlıklı 105/A maddesidir. Birinci fıkranın metni şöyledir:
“(1) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.”
(Ek cümle: 4/6/2025-7550/13 md.) “Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda biriniceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir.”
İkinci fıkra, açık kuruma ayrılamayanlar için bir emniyet supabı getirir: “Açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartları oluşmasına karşın, iradesi dışındaki bir nedenleaçık ceza infaz kurumuna ayrılamayan veya bu nedenle kapalı ceza infaz kurumuna geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler, diğer şartları da taşımaları hâlinde, birinci fıkrada düzenlenen infaz usulünden yararlanabilirler.”
Denetimli Serbestliğin Şartları
Maddenin lafzından çıkan şartlar şunlardır:
- Kurum şartı — kural olarak açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunmak. İradesi dışında açığa ayrılamayanlar ikinci fıkradan yararlanır; Geçici m.6'nın üçüncü fıkrası ise birinci ve ikinci fıkraların “iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler hakkında da” uygulanacağını söyler.
- Süre şartı — koşullu salıverilmeye kanunun öngördüğü süre veya daha azının kalmış olması (aşağıdaki bölüm).
- İyi hâl — idare ve gözlem kurulunca değerlendirilir; bu sayfadaki hesaplamalar iyi hâli varsayar, öngöremez.
- Talep — kural olarak hükümlünün talebi aranır.
- Asgari kurumda kalma (2025'te eklendi) — koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri, beş günden az olmamak üzere.
- Değerlendirme raporu ve infaz hâkimi kararı — karar idari değil yargısal bir kararla verilir.
Süre: 1 Yıl mı, 3 mü, 4 mü, 6 mı?
Denetimli serbestlik süresi, koşullu salıverilme tarihinden geriye doğru sayılır. Taban m.105/A'da bir yıldır. Bunun üzerine iki geçici madde etki eder ve bu iki madde farklı büyüklüklere dokunduğu için birlikte uygulanabilir:
- Geçici m.6 TABANI değiştirir: “…105/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan ‘bir yıl’lık süre, ‘üç yıl’ olarak uygulanır.” (30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından.)
- Geçici m.10 tabanın ÜSTÜNE ekler: hükümlüler “ilgili mevzuat uyarınca cezaların denetimli serbestlik tedbiri altında infazı uygulamasından üç yıl erken yararlandırılır.”
| Suç tarihi ve durumu | Geçici m.6 | Geçici m.10 | Denetimli serbestlik |
|---|---|---|---|
| 30.03.2020'ye kadar · her iki listenin de dışında | ✓ taban 3 yıl | ✓ +3 yıl | 6 yıl |
| 30.03.2020 – 31.07.2023 arası | ✗ | ✓ +3 yıl | 4 yıl |
| 30.03.2020'ye kadar · yalnız m.6 kapsam dışı (ör. uyuşturucu ticareti) | ✗ | ✓ +3 yıl | 4 yıl |
| 30.03.2020'ye kadar · yalnız m.10 kapsam dışı (ör. örgüt faaliyeti) | ✓ taban 3 yıl | ✗ | 3 yıl |
| 01.08.2023 ve sonrası · ya da her iki liste de kapsam dışı | ✗ | ✗ | 1 yıl (taban) |
Toplama yöntemi Yargıtay uygulamasıyla uyumludur: 1. Ceza Dairesi, Geçici m.6'nın üç yılı ile Geçici m.10/2'nin beş yılını toplayarak “yararlanabileceği azami sürenin 8 yıl olduğu”sonucuna varmış, aynı dosyadaki İdare ve Gözlem Kurulu kararı da hesabı “3+5” biçiminde yazmıştır (2024/6630 E., 2026/3255 K., 24.04.2026).
Kapsam Dışı Suçlar — İki Ayrı Liste
En sık yapılan hata, iki geçici maddenin istisna listelerini aynı sanmaktır. Ayrıdırlar ve biri kapsam dışı bırakırken diğeri bırakmayabilir. Bu yüzden bir dosyada her iki liste ayrı ayrı denetlenmelidir.
Geçici m.6 kapsam dışı (daha geniş)
- Kasten öldürme suçlarının tamamı (m.81, 82…)
- Yakınlara veya kendini savunamayacak kişiye karşı kasten yaralama
- Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87/2-d)
- İşkence (m.94…) ve eziyet (m.96)
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (m.102, 103, 104…)
- Özel hayata karşı suçlar (m.132–137…)
- Uyuşturucu imal ve ticareti (m.188)
- TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım 4., 5., 6. ve 7. Bölüm suçları
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar
Geçici m.10 kapsam dışı
- TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım 4., 5., 6. ve 7. Bölüm suçları
- Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar
- Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar
- 7571 sayılı kanunla eklenenler: cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve yakınlara karşı kasten öldürme
- Deprem nedeniyle bina veya diğer yapıların yıkılması sonucu meydana gelen öldürme suçları
Pratik sonuç: 30.03.2020 öncesi uyuşturucu ticareti dosyasında Geçici m.6 uygulanmaz ama Geçici m.10 uygulanabilir (dört yıl); buna karşılık örgüt faaliyeti dosyasında tersi olur (üç yıl). Aynı suç tarihinde iki farklı suç, iki farklı sonuç verir.
Yükümlülükler ve Sigortalı Çalışma
Denetimli serbestlik “serbest bırakılma” değildir; hükümlü, denetimli serbestlik müdürlüğünce hazırlanan denetim planına uymak zorundadır. Uygulamada karşılaşılan yükümlülükler arasında belirlenen aralıklarla müdürlüğe imza vermek, belirlenen konutta bulunmak, kamuya yararlı bir işte çalışmak, eğitim veya rehabilitasyon programına katılmak ve belirli yerlere gitmemek sayılabilir. Yükümlülüklerin kapsamı dosyaya göre değişir.
Çalışma bakımından kurum engelleyici değil, destekleyicidir — maddenin amacı zaten dış dünyaya uyumu sağlamaktır. Ancak çalışılan yer, çalışma saatleri ve adres denetim planıyla uyumlu olmalı ve değişiklikler önceden müdürlüğe bildirilmelidir. Bildirilmeyen adres veya işyeri değişikliği yükümlülük ihlali olarak değerlendirilebilir; bu nedenle iş sözleşmesi imzalamadan önce programın uygunluğunu teyit etmek yerinde olur.
İhlal, Kapalıya Dönüş ve İkinci Kez Yararlanma
Yükümlülüklere uymamakta ısrar hâlinde infaz hâkimliği denetimli serbestlik kararını kaldırır ve hükümlü kalan cezasını çekmek üzere kapalı ceza infaz kurumuna gönderilir. Denetimli serbestlikte geçirilen süre kaybolmaz; sonraki hesapta mahsup edilir.
Çok bilinmeyen bir nokta, ihlalin gelecekteki bütün cezaları kapatmadığıdır. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin yerleşik ifadesiyle, kanunda bu infaz usulünden “sadece bir kez yararlanabileceğine, bu infaz usulünden yararlanan hükümlünün bir daha bu infaz usulünden yararlanamayacağına dair kısıtlayıcı bir hüküm bulunmadığından”, hükümlü daha önce denetimli serbestlikten yararlanmış ve azami sürenin tamamını kullanmış olsa dahi, sonradan infaza verilen başka cezaları yönünden şartları oluştuğunda yeniden yararlanabilir.
Aynı Daire, ihlale konu ceza ile diğer cezaların ayrı değerlendirilmesi gerektiğini; ihlale konu ceza bakımından kurumda geçirilecek sürenin belirlenmesi, kalan cezalar bakımından ise önceden denetimli serbestlikte geçen sürenin mahsubuyla kalan sürenin tespit edilmesi gerektiğini belirtmiştir (2024/6630 E., 2026/3255 K.).
Durum Nereden Öğrenilir?
Denetimli serbestlik dosyanızın durumu ve yükümlülükleriniz, kaydınızın bulunduğu Denetimli Serbestlik Müdürlüğünden öğrenilir; e-Devlet ve UYAP Vatandaş üzerinden de adınıza kayıtlı dosyalara ilişkin bilgilere erişilebilir. İnfaz tarihlerinizin resmî dayanağı ise Cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenen müddetnamedir.
Bu sitede bir sorgulama ekranı bulunmaz. Buna karşılık müddetnamenizde yazan tarihlerin doğru hesaplanıp hesaplanmadığını müddetname hesaplama aracımızla karşılaştırabilirsiniz. Tarihler arasında fark çıkarsa, dayanağıyla birlikte infaz hâkimliğine taşımak mümkündür.
2026 İtibarıyla Mevzuat Durumu
“Denetimli serbestlik 3 yıl oldu mu?” ve benzeri sorular, art arda gelen dört kanun değişikliğinden kaynaklanır. Sıralaması şöyledir:
| Kanun | Tarih | Denetimli serbestliğe etkisi |
|---|---|---|
| 7242 | RG 15.04.2020 | Geçici m.6: 30.03.2020'ye kadar işlenen suçlarda taban bir yıl → üç yıl |
| 7456 | RG 15.07.2023 | Geçici m.10: belirli hükümlülere üç yıl erken yararlanma |
| 7550 | 04.06.2025 | m.105/A'ya ek: kurumda en az onda bir süre (beş günden az olmamak üzere) şartı |
| 7571 (11. Yargı Paketi) | RG 25.12.2025 | Geçici m.10 daraltıldı: kapsam ölçütü suç tarihine bağlandı, cinsel suçlar ve deprem yıkımı sonucu ölüm kapsam dışına çıkarıldı |
7571'in getirdiği ölçüt değişikliği pratikte önemlidir. Hükmün önceki hâli “31/7/2023 tarihi itibarıyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerden” diyordu ve Yargıtay bu kapsamın “yorum yoluyla genişletilmesinin … mümkün olmadığı” sonucuna varmıştı (1. CD 2025/3149 E., 2026/3755 K.). Güncel metin ise “31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerden” biçimindedir. 11. Yargı Paketinin kapsam tablosu için Geçici 10. madde yorum tablosuna bakabilirsiniz.
Dosyanıza Özel Hesaplama
Yukarıdaki kurallar geneldir; sizin tarihiniz suç tarihine, suç türüne, tekerrür durumuna ve mahsuba göre değişir. İnfaz hesaplama aracımız bu maddeleri birlikte uygular ve denetimli serbestlik tarihini koşullu salıverilme, açık kuruma geçiş ve bihakkın tahliye tarihleriyle birlikte gösterir; hangi maddenin neden uygulandığını da satır satır yazar.
İlişkili kaynaklar: Müddetname hesaplama · İnfaz hâkimliği başvuru rehberi · Müddetname itiraz dilekçesi