Cinsel Taciz; mağdurun rızası olmaksızın, cinsel saikle yapılan, mağduru rahatsız eden, aşağılayan veya baskı altına alan sözlü, yazılı veya fiili davranışlar bütünüdür. İş hukukunda cinsel taciz, sadece faili ilgilendiren bir suç değil, aynı zamanda işverene Gözetim Borcu kapsamında ağır sorumluluklar yükleyen bir meseledir.
1. Hukuki Tanım
TCK ve İş Hukuku uygulamasında "Taciz" ve "Saldırı" birbirinden farklıdır. Her iki durum da iş hukukunda mağdura güçlü haklar verir.
İster taciz (sözlü), ister saldırı (fiziksel) olsun; İş Kanunu her ikisini de işçiye derhal fesih hakkı veren en ağır ihlal olarak kabul eder.
2. İşverenin Sorumluluğu (TBK 417)
İşyerinde cinsel taciz vakalarında, tacizci (fail) ile birlikte işverenin de sorumluluğu doğar.
TBK Madde 417 - Gözetim Borcu:
İşveren;
- 1. İşçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermekle,
- 2. İşyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzen sağlamakla,
- 3. Özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
İşveren sessiz kalır, soruşturma yapmaz veya tacizciyi korursa; mağdurun zararından tacizci ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
3. Mağdurun Hakları
İş Kanunu m.24/II-d:
"İşçinin, diğer bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli tedbirlerin alınmaması."
✅ Haklarınız
- • Derhal fesih (ihbar beklemeden)
- • Kıdem tazminatı TAM alınır
- • İşsizlik maaşı hakkı
- • Manevi tazminat davası
⚖️ Çalışmaktan Kaçınma
İşveren tacizciyi uzaklaştırmıyorsa, güvenli ortam sağlanana kadar işe gitmeyebilirsiniz (6331 s.K. m.13). Ücretiniz ödenmeye devam eder.
4. Failin İşten Çıkarılması
İş Kanunu m.25/II-c:
İşveren, cinsel taciz fiilini işleyen işçinin sözleşmesini tazminatsız olarak derhal feshedebilir.
❌ Kıdem tazminatı YOKTUR
❌ İhbar tazminatı YOKTUR
5. İspat Yöntemleri
"Hayatın Olağan Akışı" İlkesi (Yargıtay)
"Bir kadın işçinin, namusunu ve iffetini ortaya koyarak, sebepsiz yere kendisinden statüce üstün veya iş arkadaşı olan bir erkeğe cinsel taciz iftirasında bulunması hayatın olağan akışına aykırıdır."
Sonuç: İşini kaybetme riskini göze alarak şikayetçi olmak, güçlü bir karine (delil başlangıcı) kabul edilir.
Delil Türleri
6. Tazminat Davaları
Manevi Tazminat
Tacizin ağırlığına, süresine ve travmaya göre belirlenir. Hem failden hem işverenden (gözetim borcunu ihlal ettiyse) istenir.
Ayrımcılık Tazminatı
Cinsiyete dayalı sistematik taciz varsa, İş Kanunu m.5 uyarınca 4 aylık ücret tutarında ek tazminat.
7. Ceza Hukuku Boyutu
Cinsel Taciz (TCK 105)
İşyerinde olursa yarı oranında artar
Cinsel Saldırı (TCK 102)
Vücut dokunulmazlığı ihlali
Sonuç
Cinsel taciz, iş hukukunun "karanlık yüzü"dür. Mağdurlar genellikle utandıkları, işlerini kaybetmekten korktukları veya ispatlayamayacaklarını düşündükleri için susarlar.
"Susmak tacizi bitirmez, aksine faili cesaretlendirir."
— Av. Mesut İLME
İlgili Mevzuat
- • 6098 sayılı TBK m.417 (Gözetim Borcu)
- • 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-d, m.25/II-c
- • 5237 sayılı TCK m.102 (Cinsel Saldırı), m.105 (Cinsel Taciz)
- • 6331 sayılı İSG Kanunu m.13 (Çalışmaktan Kaçınma)