Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku

Kanun özel bir şekil öngörmedikçe sözleşmeler sözlü olarak da geçerlidir. Ancak taşınmaz satışı, satış vaadi ve kefalet gibi bazı sözleşmeler kanuni şekle bağlıdır ve şekle uyulmazsa geçersizdir. Sözlü anlaşmalarda asıl sorun ispattır; yazışmalar, ödemeler ve tanıklar bu yüzden önemlidir.

Alacak muaccelse takip başlatılabilir. Ancak takipten önce belgelerin, zamanaşımının ve borçlunun itiraz ihtimalinin değerlendirilmesi gerekir; itiraz hâlinde açılacak itirazın iptali davası ve ticari alacaklarda zorunlu arabuluculuk süreci baştan hesaba katılmalıdır.

Hâkim aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirir (TBK m. 182). Borçlu tacirse cezanın aşırı olduğu iddiasıyla indirim isteyemez (TTK m. 22). Cezanın ifa yerine mi, ifayla birlikte mi istenebileceği de sözleşmenin yorumuna göre değişir (TBK m. 179).

Sözleşme kurulduktan sonra öngörülemeyen olağanüstü bir durum ortaya çıkar ve ifa dürüstlük kuralına aykırı düşecek ölçüde ağırlaşırsa hâkimden uyarlama istenebilir; uyarlama mümkün değilse sözleşmeden dönülebilir, sürekli edimli sözleşmelerde kural olarak fesih yoluna gidilir (TBK m. 138). Fiyat artışının olağan bir ticari risk mi yoksa olağanüstü bir değişim mi olduğu dosyanın merkezindedir.

Haklı bir sebep olmadan başkasının malvarlığına geçen para sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir. Talep, geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde ödemeden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir (TBK m. 82).

Kefalet yazılı yapılmalı; azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefalette bu sıfat kefilin el yazısıyla belirtilmelidir (TBK m. 583). Adi kefilden ancak borçluya karşı takipte kesin aciz belgesi alınması gibi kanunda sayılan hâllerde istenebilir; müteselsil kefil ise borçlu ödemede gecikip ihtar sonuçsuz kalınca ya da borçlu açıkça ödeme güçsüzlüğüne düşünce doğrudan takip edilebilir (TBK m. 585 ve 586). Evli kişinin kefaleti, kanundaki istisnalar dışında eşin yazılı rızasına bağlıdır (TBK m. 584).