AYM'nin süresiz yoksulluk nafakası iptali Resmî Gazete'de: iptal 30 Haziran 2027'de yürürlüğe giriyor

Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medenî Kanunu (TMK) m.175/1'deki "süresiz olarak" ibaresini iptal eden kararını 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete'de yayımladı; iptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek. Karar, Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin itiraz başvurusu üzerine 4 Haziran 2026'da verilmişti; esas ve karar numarası AYM E. 2025/156, K. 2026/131. Yürürlük tarihi, yayım günüyle birlikte kesinleşmiş oldu.

Süresiz yoksulluk nafakası, hâkime süre takdiri tanımadığı için iptal edildi: gerekçede ne değişti

TMK m.175'e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Mahkeme bu kuralı Anayasa'nın 2., 5. ve 17. maddelerine aykırı buldu. İptal oyçokluğuyla, yürürlük tarihi ise oybirliğiyle kararlaştırıldı.

Mahkeme aynı ibareyi 17 Mayıs 2012 tarihli kararında (AYM E. 2011/136, K. 2012/72) Anayasa'ya aykırı bulmamış, süresizliğin her durumda ömür boyu nafaka anlamına gelmediğini belirtmişti. Yeni kararda ise 2012 kararından sonra da uygulamanın ibareyi emredici okumaya devam ettiği, hâkime nafakanın süresi konusunda takdir alanı bırakılmadığı tespit edildi. Gerekçeye göre kusuru aranmayan nafaka yükümlüsünün hiçbir ölçüt belirlenmeden ömür boyu bu yükümlülükle bağlı kalması, çatışan haklar arasındaki makul dengeyi ortadan kaldırıyor.

Kararın yol gösteren paragrafı, yasama organından beklenen çerçeveyi de tarif ediyor: hâkimin nafakanın süresini evliliğin süresi, alacaklı eşin yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile kendi geçimini sağlayabilme kapasitesi gibi unsurlara göre belirleyebilmesi; süresiz nafakayı gerektiren hâllerin ölçütlerinin ise kanunda açıkça gösterilmesi.

Kararın kapsamı ve kimleri etkilediği: yalnız yoksulluk nafakası

İptal, nafaka kurumunu değil yalnız yoksulluk nafakasının süresini düzenleyen ibareyi konu alıyor. Maddenin geri kalanı, yani yoksulluğa düşme, kusurun daha ağır olmaması ve malî güç ölçütleri ile yükümlünün kusurunun aranmayacağını söyleyen ikinci fıkra yerinde duruyor. Kararda belirtildiği üzere evliliğin butlanı hâlinde de boşanma hükümleri uygulandığından, iptalin sonucu butlan kararlarına bağlanan yoksulluk nafakasına da yansıyacak.

Çocuk için ödenen iştirak nafakası, dava sürerken hükmedilen tedbir nafakası ve akrabalar arasındaki yardım nafakası ayrı maddelerde düzenlendiğinden bu kararın konusu dışında kalıyor. Bu ayrımlar yoksulluk nafakası rehberimizde ayrıntılı olarak ele alınıyor.

İptalin yürürlüğe gireceği tarih: 30 Haziran 2027 ve arada kalan dokuz ay

Anayasa m.153/3, Mahkemeye iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi yayımdan başlayarak bir yılı geçmemek üzere ayrıca belirleme imkânı tanıyor. Mahkeme, doğacak hukuki boşluğu gerekçe göstererek iptalin kararın yayımından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti. Yayım 30 Eylül 2026'da gerçekleştiğinden bu tarih 30 Haziran 2027'ye karşılık geliyor.

O tarihe kadar TMK m.175 bugünkü hâliyle yürürlükte ve bu süre içinde verilecek kararlarda mevcut kural uygulanıyor. Bugün görülmekte olan ya da dokuz ay içinde açılıp 30 Haziran 2027'den sonra karara bağlanacak davaların durumu ise yapılacak düzenlemeye ve geçiş hükümlerine bağlı. Kanun koyucunun bu dokuz aylık sürede yeni bir nafaka düzenlemesi yapması bekleniyor; bugün Meclis'te kabul edilmiş bir metin yok. Kesinleşmiş ve ödenmeye devam eden nafakaların 30 Haziran 2027'den sonraki durumu, yapılacak düzenleme ve geçiş hükümleri görülmeden kesin olarak söylenemez.

Nafaka tutarı ve artış hesabı karardan etkilenmiyor: sitedeki rehber ve araçlar

Kararın süreç takvimini ve yeni düzenlemeye ilişkin gelişmeleri nafaka yasası son durum sayfasında izliyoruz; sayfa, yayımlanan gerekçe ve kesinleşen yürürlük tarihine göre güncelleniyor. Nafaka hesaplayıcısı ve nafaka artışı hesaplayıcısı nafakanın tutarını ve yıllık artışını hesaplar, süresini öngörmez; bu nedenle hesap sonuçları karardan etkilenmiyor. Yeni kanun yayımlandığında süreye ilişkin açıklamalar da bu araçlara işlenecek.