Ulusal ve milletlerarası tahkim
Tahkim
Tahkim; uyuşmazlığı tarafların seçtiği hakemlere, çoğu zaman daha hızlı ve gizli bir yargılamayla çözdürmenin yoludur. Ama tahkim şartı tek bir cümleyle kurulur ve o cümle eksik yazılmışsa yıllarca tartışılır. Sözleşmedeki maddeden hakem kararının tenfizine kadar süreci belgeleriyle yürütüyoruz.
Tahkimde üstlendiğimiz işler
- Tahkim şartının yazılması ve incelenmesi
- Hakem yargılamasında temsil
- Mahkemede tahkim ilk itirazı
- Hakem kararına karşı iptal davası
- Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi
Yazar
Av. Mesut İLME
Yalova Barosu Sicil No: 287 · Tahkim
Tahkim şartı tek bir cümledir, ama her şeyi belirler
Tahkim sözleşmesi yazılı şekilde yapılır (HMK m. 412, MTK m. 4). Sözleşmeye eklenen bir tahkim şartı; hakem sayısını, tahkim yerini, uygulanacak kuralları ve yargılama dilini açıkça belirtmezse, uyuşmazlık çıktığında ilk tartışma bu boşlukların nasıl doldurulacağı olur. İyi yazılmış bir şart, yargılamanın daha başında aylar kazandırır.
Her uyuşmazlık tahkime götürülemez. Taşınmazlar üzerindeki ayni haklardan ya da iki tarafın iradesine tabi olmayan işlerden doğan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir (HMK m. 408). Uyuşmazlık tahkime elverişliyse ve geçerli bir tahkim sözleşmesi varsa, mahkemede dava açılması hâlinde karşı taraf tahkim ilk itirazında bulunabilir ve dava usulden reddedilir (HMK m. 413).
Hakem kararına karşı yalnız iptal davası açılabilir ve iptal sebepleri kanunda sınırlı olarak sayılmıştır. Yabancı ülkede verilmiş hakem kararları ise Türkiye’de tenfiz kararıyla icra edilebilir hâle gelir (MÖHUK m. 60).
Tahkim şartından kesin karara
Tahkim talebi
Uyuşmazlık, tahkim şartında belirtilen kurala göre karşı tarafa ve varsa tahkim kurumuna bildirilir; hakem seçimi başlar.
Hakem kurulunun oluşması
Hakemler seçilir, bağımsızlık ve tarafsızlık beyanları alınır; yargılama takvimi ve usul kuralları belirlenir.
Dilekçeler ve deliller
Taraflar iddia ve savunmalarını, tanık beyanlarını ve bilirkişi raporlarını sunar; gerekirse duruşma yapılır.
Hakem kararı
İç tahkimde taraflar aksini kararlaştırmadıkça karar bir yıl içinde verilir (HMK m. 427); süre anlaşmayla ya da mahkeme kararıyla uzatılabilir.
İptal davası ya da tenfiz
Karara karşı kanundaki sınırlı sebeplerle iptal davası açılabilir; yabancı hakem kararları Türkiye’de tenfiz davasıyla icra edilir.
Tahkimde kanunun öngördüğü şartlar ve süreler
İç tahkimde Hukuk Muhakemeleri Kanunu, yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda Milletlerarası Tahkim Kanunu (4686 s.) uygulanır.
- HMK m. 412 ve 4686 s. Kanun m. 4
- Tahkim sözleşmesi yazılı şekilde yapılır; taraflarca imzalanmış bir belge ya da kayıt altına alınmış yazışmalar bu şartı karşılar.
- HMK m. 408
- Taşınmazlar üzerindeki ayni haklardan veya iki tarafın iradesine tabi olmayan işlerden doğan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir.
- HMK m. 413
- Tahkim sözleşmesine konu uyuşmazlık için mahkemede dava açılırsa karşı taraf tahkim ilk itirazında bulunabilir; sözleşme geçerliyse dava usulden reddedilir.
- HMK m. 439
- İç tahkimde hakem kararına karşı yalnız iptal davası açılabilir; dava tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde bir ay içinde açılır.
- 4686 s. Kanun m. 15
- Milletlerarası tahkimde hakem kararına karşı iptal davası otuz gün içinde açılır.
- 5718 s. Kanun m. 60
- Kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış ya da taraflar için bağlayıcı olan yabancı hakem kararları tenfiz edilebilir; tenfiz asliye mahkemesinden istenir.
Şirketlere tahkimde sunduğumuz hizmetler
Tahkim şartı
Ticari sözleşmelere tahkim kurumunun önerdiği metin esas alınarak işe uygun şartın yazılması.
Hakem yargılaması
İstanbul Tahkim Merkezi ve öteki kurumlar nezdinde ya da geçici tahkimde temsil.
Tahkim ilk itirazı
Tahkim şartına rağmen mahkemede açılan davalara karşı süresinde itiraz.
İptal davası
Hakem kararına karşı kanundaki sınırlı sebeplerle bölge adliye mahkemesinde dava.
Tanıma ve tenfiz
Yabancı ülkelerde verilmiş hakem kararlarının Türkiye’de icra edilebilir hâle getirilmesi.
Arabuluculukla birlikte
Tahkime gitmeden önce uyuşmazlığı arabuluculukla çözme imkânının değerlendirilmesi.
Tahkim hakkında şirketlerin sorduğu sorular
Tahkim mahkemeden daha mı hızlıdır?
Çoğu zaman öyledir; iç tahkimde taraflar aksini kararlaştırmadıkça hakem kararı bir yıl içinde verilir (HMK m. 427) ve kanun yolu iptal davasıyla sınırlıdır. Ancak hakem ücretleri ve kurum masrafları mahkeme harçlarından yüksek olabilir; bu yüzden uyuşmazlığın tutarı ve niteliği birlikte değerlendirilmelidir.
Sözleşmede tahkim şartı var ama karşı taraf mahkemede dava açtı; ne olur?
Tahkim şartı geçerliyse ilk itiraz olarak tahkim itirazında bulunabilirsiniz; mahkeme itirazı kabul ederse davayı usulden reddeder (HMK m. 413). İtiraz süresinde ileri sürülmezse mahkemenin yargılamaya devam etmesi gündeme gelebilir.
Hakem kararına itiraz edilebilir mi?
Hakem kararına karşı istinaf ya da temyiz yolu yoktur; yalnız kanunda sınırlı olarak sayılan sebeplerle iptal davası açılabilir. İç tahkimde bu dava bölge adliye mahkemesinde bir ay içinde (HMK m. 439), milletlerarası tahkimde otuz gün içinde açılır (4686 s. Kanun m. 15).
Yurt dışında verilen hakem kararı Türkiye’de uygulanır mı?
Evet; kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış ya da taraflar için bağlayıcı olan yabancı hakem kararları Türkiye’de tenfiz kararı alınarak icra edilebilir (MÖHUK m. 60). Türkiye, yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin 1958 tarihli New York Sözleşmesine taraftır.
Kira ya da tapu uyuşmazlığı tahkimde çözülebilir mi?
Taşınmazlar üzerindeki ayni haklara ilişkin uyuşmazlıklar, örneğin tapu iptali ve tescil, tahkime elverişli değildir (HMK m. 408). Kira bedeli gibi tarafların serbestçe tasarruf edebildiği alacak uyuşmazlıkları ise kural olarak tahkime götürülebilir.
Hangi tahkim kurumunu seçmeliyiz?
Seçim; sözleşmenin tarafları ve uyruğu, uyuşmazlık tutarı, yargılama dili ve hakem havuzu gözetilerek yapılır. Türkiye’de İstanbul Tahkim Merkezi, uluslararası alanda ise yerleşik kurumlar sık tercih edilir; kurumun önerdiği tahkim şartı metni esas alınarak sözleşmeye uyarlanması en güvenli yoldur.
Sözleşmenizdeki tahkim şartını ya da hakem kararını birlikte inceleyelim
Şartın geçerliliğini, izlenebilecek yolu, süreleri ve beklenen masrafları belgeler üzerinden konuşuruz.
- Online Danışmanlık (60 dakika)9.600 ₺KDV dahilSesli ya da görüntülü, dosyanın bütünü için
- Online Danışmanlık (30 dakika)6.600 ₺KDV dahilSesli ya da görüntülü, tek bir soru için
- Büroda Yüz Yüze Danışmanlık (60 dakika)13.200 ₺KDV dahilYalova'daki büroda, belgelerinizle birlikte
Görüşmeler ücretlidir. Saatinizi randevu sayfasındaki takvimden seçersiniz.