İlme Hukuk Logo
İLMEHUKUK BÜROSU
İLME HUKUK BÜROSU
Hemen AraRandevu Al
Açık gökyüzüne uzanan çok katlı modern bir apartmanın köşesi

Taşınmaz, tapu ve kira

Gayrimenkul Hukuku

Bir taşınmaz çoğu zaman bir ailenin ya da bir şirketin en değerli varlığıdır. Tapu kaydındaki bir yanlışlık, kira ilişkisindeki bir gecikme ya da paydaşlar arasındaki bir anlaşmazlık yıllarca sürebilir. Dosyayı ilk günden belgeleriyle kuruyor, süreleri ve dava şartlarını baştan hesaba katarak ilerliyoruz.

Av. Mesut İLME — Yalova Barosu

Yazar

Av. Mesut İLME

Yalova Barosu Sicil No: 287 · Gayrimenkul Hukuku

Yalova merkezli, Türkiye geneli
Yazar Profili

Tapu kaydı ile gerçek durum ayrıştığında

Tapu sicili kural olarak doğru kabul edilir; ama kayıt, gerçek hak durumunu her zaman yansıtmaz. Hukuki bir sebebe dayanmayan tescil yolsuz tescildir ve ayni hakkı zedelenen kişi kaydın düzeltilmesini dava edebilir (TMK m. 1025). Mirasçılardan mal kaçırmak için satış gibi gösterilen devirler, vekâletin kötüye kullanılmasıyla yapılan satışlar ve ehliyetsiz bir kişinin yaptığı devirler bu davaların en sık görülen sebepleridir.

Kira ilişkisinde ise iki taraf da çoğu zaman haklı olduğuna inanır. Kiraya veren bedelin piyasanın gerisinde kaldığını, kiracı ise sözleşmenin süresi dolsa bile çıkarılamayacağını düşünür. Konut ve çatılı işyeri kiralarında sürenin bitmesi tek başına tahliye sebebi değildir (TBK m. 347); tahliye ancak kanunda sayılan sebeplerden birine ya da on yıllık uzama süresinin dolmasına dayanabilir.

Paylı mülkiyette paydaşlardan biri ortaklıkta kalmak istemiyorsa ortaklığın giderilmesini isteyebilir (TMK m. 698). Bu davalarda görevli mahkeme, taşınmazın değeri ne olursa olsun sulh hukuk mahkemesidir. Taşınmaz aynen bölünemiyorsa satış yoluyla ortaklık giderilir; bedel paylaştırılmadan önce taşınmaz üzerindeki ipotek ve şerhler de ele alınır.

Taşınmaz uyuşmazlıklarında üstlendiğimiz dosyalar

Dava açmadan önce çoğu dosyada arabuluculuk zorunludur; bu aşamayı da davanın bir parçası olarak hazırlıyoruz.

Tapu iptali ve tescil

Muris muvazaası, vekâletin kötüye kullanılması, ehliyetsizlik ya da sahte belgeye dayanan devirlerde kaydın düzeltilmesi.

Kira tespiti ve tahliye

Kira bedelinin yeniden belirlenmesi; ihtiyaç, temerrüt ya da tahliye taahhüdüne dayalı tahliyede dava ve icra yolunun seçimi.

Ortaklığın giderilmesi

Paydaşlardan birinin talebiyle taşınmazın aynen bölünmesi ya da satılarak bedelin paylar oranında dağıtılması.

Önalım hakkı

Payını üçüncü kişiye satan paydaşa karşı öteki paydaşların payı öncelikle alma hakkı; 2025 değişikliğinden beri bedel, hâkimin belirlediği rayiç değerdir.

Kat mülkiyeti ve site yönetimi

Ortak giderler, yönetim planı, kat malikleri kurulu kararlarının iptali ve ortak alanların kullanımı.

Satış vaadi ve tapu devri

Satış vaadi sözleşmelerinin hazırlanması, ödeme ve teslim güvenceleri, tapuda devrin izlenmesi.

Kaçırılmaması gereken süreler ve dava şartları

Taşınmaz davalarında hak, çoğu zaman bir sürenin ya da bir başvurunun atlanmasıyla kaybedilir.

6325 s. Kanun m. 18/B
Kira ilişkisinden, ortaklığın giderilmesinden, kat mülkiyetinden ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Kiralananın İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilamsız icra yoluyla tahliyesi bu şartın dışındadır.
TBK m. 347
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sözleşme süresinin bitmesine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. On yıllık uzama süresinin sonunda, uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sebep göstermeden sona erdirebilir.
TBK m. 344
Yenilenen kira döneminde artış, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksinin on iki aylık ortalamalara göre değişimini geçemez. Beş yılı dolduran kira ilişkilerinde bedel hakkaniyete göre yeniden belirlenir.
TBK m. 345
Kira tespit davası her zaman açılabilir. Dava yeni dönemin başlangıcından en geç otuz gün önce açılırsa ya da kiraya veren bu süre içinde artış isteğini yazılı bildirip davayı yeni dönemin sonuna kadar açarsa, belirlenen bedel yeni dönemin başından itibaren uygulanır.
TMK m. 733 ve 734
Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer; 25 Aralık 2025’ten önceki satışlarda bu azami süre iki yıldır. Cebri artırmayla yapılan satışlarda kullanılamaz. Hak sahibi, hâkimin belirlediği rayiç bedeli ve tapu giderlerini verilen kesin sürede yatırmalıdır; bedele ilişkin bu kural görülmekte olan davalara da uygulanır.
TMK m. 706 ve TBK m. 237
Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmeler resmi şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz. Satış vaadi sözleşmesi de noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır.

Bir tapu iptal ve tescil davasının izlediği yol

  1. Kaydın geçmişinin çıkarılması

    Tapu müdürlüğünden taşınmazın tedavül kayıtları ve resmi senetler istenir; devrin hangi tarihte, hangi bedelle ve kimin aracılığıyla yapıldığı ortaya konur.

  2. Dayanağın belirlenmesi

    Muvazaa, vekâletin kötüye kullanılması, ehliyetsizlik ya da sahtelik: her birinin ispat yolu, tanık ve bilirkişi ihtiyacı farklıdır. Dava bu dayanağa göre kurulur.

  3. İhtiyati tedbir

    Dava sürerken taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesini önlemek için tapu kaydına tedbir şerhi konulması istenir.

  4. Yargılama ve keşif

    Mahkeme tanıkları dinler, gerekirse keşif yapar ve bilirkişiden taşınmazın değerini sorar. Bu değer harç hesabında da belirleyicidir.

  5. Karar ve tescil

    Kesinleşen karar tapu müdürlüğüne gönderilir ve kayıt hükme göre düzeltilir. İstinaf ve temyiz aşamaları ayrıca izlenir.

Tapu, kira ve paylı mülkiyet hakkında merak edilenler

Kira sözleşmesinin süresi bitti; kiracıyı çıkarabilir miyim?

Konut ve çatılı işyeri kiralarında sürenin bitmesi tek başına tahliye sebebi değildir; kiracı bildirimde bulunmadıkça sözleşme bir yıl uzamış sayılır (TBK m. 347). Tahliye için kiraya verenin ya da yeni malikin gereksinimi, kiracının yazılı tahliye taahhüdü, aynı kira yılı içinde iki haklı ihtar ya da on yıllık uzama süresinin dolması gibi kanunda sayılan bir sebep gerekir.

Kira artışında yasal sınır nedir?

Yenilenen kira döneminde artış, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksinin on iki aylık ortalamalara göre değişimini geçemez (TBK m. 344). Beş yılı dolduran kira ilişkilerinde ise bedel, kira tespit davasıyla emsal kiralar ve hakkaniyet dikkate alınarak yeniden belirlenebilir.

Babamız sağlığında taşınmazı kardeşimize satış gibi gösterdi; ne yapabiliriz?

Mirasbırakanın gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı satış gibi göstererek devretmesi uygulamada muris muvazaası olarak adlandırılır. Yargıtayın 1 Nisan 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararı uyarınca öteki mirasçılar, miras payları oranında tapu iptali ve tescil davası açabilir. Dava mirasbırakanın ölümünden sonra açılır; muvazaanın tanık ve belgelerle ispatı gerekir.

Ortaklığın giderilmesi davası nasıl işler?

Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Anlaşma sağlanamazsa dava sulh hukuk mahkemesinde görülür; mahkeme önce taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğini değerlendirir. Bölünemiyorsa satışa karar verilir ve satış icra dairesi aracılığıyla yapılır. Süre, paydaş sayısına ve tebligatların hızına göre değişir.

Paydaşlardan biri payını yabancı birine sattı; payı biz alabilir miyiz?

Paylı mülkiyette payın üçüncü kişiye satılması hâlinde öteki paydaşlar yasal önalım hakkını alıcıya karşı dava açarak kullanabilir. 24 Aralık 2025’te yürürlüğe giren değişiklikle payın bedeli, sözleşmedeki fiyat değil hâkimin belirlediği rayiç bedeldir ve hâkimin verdiği kesin sürede yatırılmalıdır (TMK m. 734). Hak, satışın bildirilmesinden itibaren üç ay, her hâlde satıştan itibaren bir yıl içinde kullanılmazsa düşer; 25 Aralık 2025’ten önceki satışlarda azami süre iki yıldır (TMK m. 733 ve Geçici m. 1).

Noterde yapılan satış vaadi tapu devri yerine geçer mi?

Hayır. Noterde düzenleme şeklinde yapılan satış vaadi, tarafları ileride tapuda devir yapmaya borçlandırır; mülkiyet ancak tapuya tescille geçer. Karşı taraf devirden kaçınırsa tapu iptali ve tescil davasıyla devrin mahkeme kararıyla yapılması istenebilir. Sözleşmenin tapuya şerh edilmesi üçüncü kişilere karşı da güvence sağlar.

Taşınmazınızla ilgili dosyayı birlikte değerlendirelim

Tapu kaydı, sözleşmeler ve yazışmalar üzerinden yapacağımız görüşmede izlenebilecek yolları, süreleri ve masraf kalemlerini konuşuruz.

Görüşmeler ücretlidir. Saatinizi randevu sayfasındaki takvimden seçersiniz.