Yaralama mı Öldürmeye Teşebbüs mü? Yargıtay Suç Vasfını Neye Göre Belirliyor?

Aynı olaya iki mahkeme iki ayrı ad verdi: dokuz yıl mı on sekiz yıl mı

Aynı olayda ilk derece mahkemesi eylemi "neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama" sayarak 9 yıl hapis cezası vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi bu hükmü kaldırarak eylemi "nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs" olarak nitelemiş ve ceza 18 yıla çıkmıştır. Yargıtay 1. Ceza Dairesi bu nitelemeyi onamıştır. Karar, ceza uygulamasının en çok tartışılan sorularından birine — failin kastının yaralamaya mı yoksa öldürmeye mi yöneldiğine — hangi somut ölçütlerle cevap verildiğini göstermesi bakımından önemlidir. Aradaki fark teorik değildir: aynı olayda ceza iki katına yakın artmakta, buna bağlı olarak infaz süresi de köklü biçimde değişmektedir.

Kararın ikinci pratik katkısı usule ilişkindir: aynı dosyada verilen iki hükümden biri kanun yoluna kapalı, diğeri temyize açıktır. Bu asimetri, temyiz dilekçesi hazırlanırken sıkça gözden kaçmaktadır.

İlk derecede ağır yaralama sayılan eylem istinafta öldürmeye teşebbüs oldu

Sanık hakkında katılana yönelik eylemleri nedeniyle iki ayrı suçtan hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesi, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan 5237 sayılı Kanun m.86 ve m.87 hükümlerini uygulayarak mahkûmiyet kararı vermiştir. Ayrıca hakaret suçundan da ayrı bir mahkûmiyet hükmü kurulmuştur.

Sanık müdafii ile katılan vekilinin istinaf başvuruları üzerine Bölge Adliye Mahkemesi duruşmalı inceleme yapmış, ilk derece kararını kaldırmış ve eylemi nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirerek 5237 sayılı Kanun m.82 ve m.35 uyarınca 18 yıl hapis cezasına hükmetmiştir.

Dosyada sabit görülen eylemler şunlardır: sanık katılanı bayılttıktan sonra kulağını kesmiş ve yüzüne fırlatmış, ardından baygın hâldeki katılanı motosikletinin arkasına bağlayarak yaklaşık 30-40 metre sürüklemiştir.

Sanık müdafii temyizinde delil değerlendirmesinin hatalı olduğunu, öldürme kastının bulunmadığını, haksız tahrik ve takdiri indirim hükümlerinin uygulanması gerektiğini, gönüllü vazgeçme bulunduğunu ileri sürmüştür.

Kast failin sözünden değil silahtan, darbe sayısından ve hedef bölgeden okunur

Daire, suç vasfının belirlenmesinde soyut bir kast tanımından değil, dosyadaki somut verilerden hareket etmiştir. Gerekçede sayılan ölçütler şunlardır: suçta kullanılan vasıtaların öldürmeye elverişli oluşu, darbe yerleri ve sayısı, hedef alınan vücut bölgeleri, katılanda meydana gelen yaralanmaların ağırlığı ve niteliği, sanığın eylem sırasındaki tutum ve davranışları ile sarf ettiği sözler ve nihayet engel nedenin varlığı.

Bu ölçütler bir arada değerlendirildiğinde, kulağın kesilerek yüze fırlatılması ve baygın kişinin motosikletle sürüklenmesi biçimindeki hareketler, Daire tarafından "işkence ya da eziyet çektirme kastını içeren, ölümü meydana getirme bakımından zorunlu olmayan ve ölüme takaddüm eder vahşice hareketler" olarak nitelenmiştir. Buradaki anahtar ifade "ölümü meydana getirme bakımından zorunlu olmayan"dır: öldürmek için gerekli olandan fazlasını yapan fail, yalnız öldürme kastını değil, nitelikli hâlin aradığı ek unsuru da ortaya koymaktadır.

Daire ayrıca gönüllü vazgeçmenin yasal koşullarının oluşmadığını, katılandan sanığa yönelen haksız söz veya davranış bulunmadığı için haksız tahrik indiriminin uygulanamayacağını, takdiri indirim hükümlerinin uygulanmamasının ise mahkemenin takdir yetkisi kapsamında yasal ve yeterli gerekçeye dayandığını belirtmiştir. Alınan raporların hüküm kurmaya elverişli olduğu, eksik araştırma bulunmadığı da tespit edilmiştir.

Hakaret suçundan kurulan hüküm bakımından ise farklı bir sonuca varılmıştır: bu hüküm 5271 sayılı Kanun m.286 uyarınca kesin niteliktedir ve aynı maddenin istisna fıkrası kapsamında da bulunmadığından temyiz incelemesine tabi değildir. Bu nedenle sanık müdafiinin bu hükme yönelik temyiz istemi 5271 sayılı Kanun m.298 uyarınca reddedilmiştir.

Öldürmeye teşebbüs hükmü yönünden inceleme, 5271 sayılı Kanun m.289 ile sınırlı olarak yapılmış ve hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun m.302 uyarınca hüküm onanmıştır. Sanık müdafiinin tahliye talebi de hükmolunan ceza miktarı ve tutuklulukta geçirilen süre gözetilerek reddedilmiştir.

Öldürmek istemedim savunması eylemin dış görünüşü karşısında yetersiz kaldı

Karardan çıkan ilk sonuç, kastın niteliğinin failin beyanıyla değil, eylemin dış görünüşüyle belirlendiğidir. "Öldürmek istemedim" savunması, kullanılan araç, darbe sayısı, hedef bölge ve eylemin sona eriş biçimi bu savunmayı desteklemiyorsa sonuç doğurmamaktadır. Özellikle mağdur savunmasız hâle geldikten sonra sürdürülen hareketler, öldürme kastının yanında nitelikli hâlin de göstergesi sayılmaktadır.

İkinci sonuç, ceza miktarı üzerindeki etkidir. Aynı olayda niteleme değiştiğinde ceza 9 yıldan 18 yıla çıkmıştır; bu fark koşullu salıverilme tarihini ve denetimli serbestlik hesabını doğrudan etkiler. Kesinleşen bir mahkûmiyette sürelerin nasıl işlediğini görmek için infaz hesaplama aracımızı ve ceza süresi tablomuzu inceleyebilirsiniz.

Üçüncü sonuç usuldedir: aynı dosyada birden fazla suçtan hüküm kurulduğunda her hükmün kanun yolu ayrı değerlendirilir. Kesin nitelikteki hükme yönelik temyiz istemi esasa girilmeden reddedilir; bu, dilekçenin diğer hüküm bakımından hazırlanma biçimini de etkiler.

Suç vasfı tartışılan dosyada silah, darbe ve yaralanma bölgesi kayıtlarını toplayın

Bu karar bir bilgilendirme metnidir, somut dosyanıza ilişkin hukuki tavsiye içermez. Benzer bir dosyada bulunuyorsanız değerlendirilmesi gereken başlıklar şunlardır: dosyadaki adli rapor eylemin niteliğini nasıl tanımlıyor, darbe yerleri ve sayısı tutanaklara nasıl geçmiş, mağdurun savunmasız hâle geldiği an dosyada belirlenebiliyor mu, haksız tahrik iddiası somut bir söz ya da davranışa dayandırılabiliyor mu ve istinaf aşamasında nitelemenin değişme ihtimali karşısında savunma nasıl kurgulanmalı. Ceza hukuku alanındaki çalışmalarımız için ceza hukuku sayfamıza, bölgesel süreçler için Yalova ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Yaralama ile öldürmeye teşebbüs ayrımı hakkında sık sorulan sorular

Yaralama ile öldürmeye teşebbüs arasındaki fark nasıl belirlenir?

Fark, failin kastındadır; kast ise dış dünyaya yansıyan verilerle saptanır. Bu kararda sayılan ölçütler kullanılan vasıtanın öldürmeye elverişliliği, darbelerin yeri ve sayısı, hedef alınan vücut bölgesi, yaralanmanın ağırlığı, failin tutumu ve sözleri ile eylemin neden sona erdiğidir.

İstinaf mahkemesi suçun niteliğini değiştirebilir mi?

Bu dosyada Bölge Adliye Mahkemesi ilk derece kararını kaldırmış ve eylemi farklı bir suç olarak nitelemiştir. Niteleme değişikliği ceza miktarını da değiştirmiş, Yargıtay bu sonucu hukuka uygun bulmuştur.

Aynı dosyadaki her hüküm temyiz edilebilir mi?

Hayır. Bu dosyada hakaret suçundan kurulan hüküm kesin nitelikte olduğu için temyiz istemi esasa girilmeden reddedilmiş, yalnız öldürmeye teşebbüs hükmü esastan incelenmiştir.

Gönüllü vazgeçme hangi hâlde kabul edilir?

Gönüllü vazgeçmenin kanuni koşullarının oluşması gerekir. Eylem, failin iradesi dışındaki bir engel nedeniyle tamamlanmamışsa gönüllü vazgeçmeden söz edilemez; bu dosyada da engel nedenin varlığı tespit edilmiştir.