Kuruma Yönelik Hakarette Kurum Davaya Katılan Olabilir mi?

Katılma sıfatı biçimsel değil: kanun yolunun kapısı

Ceza dosyalarında katılma sıfatı çoğu zaman biçimsel bir işlem sanılır. Oysa bu sıfat, kanun yoluna başvurabilmenin kapısıdır: sıfat yoksa temyiz istemi esasa girilmeden reddedilir. Bu karar, kamu kurumlarının hakaret suçundan katılan olamayacağını açıkça ortaya koyuyor ve gerekçesini tek bir cümleye dayandırıyor: hakaret suçunun mağduru ancak gerçek kişi olabilir.

Kararın ikinci katmanı kanun yolu haritasıdır. Aynı dosyada iki suçtan hüküm kurulmuş, biri kesin nitelikte olduğu için hiç temyiz edilememiş, diğeri esastan incelenmiştir. Yani tek bir dosyada farklı hükümler farklı kanun yollarına tabi olabilir. Bu ayrım fark edilmezse, temyiz dilekçesindeki emeğin bir kısmı baştan boşa gider.

Hakaret ve kamu malına zarar: iki suçtan yalnız biri temyize açık

Sanık hakkında hakaret ve kamu malına zarar verme suçlarından yargılama yapılmıştır. İlk derece mahkemesi hakaret suçundan mahkûmiyet hükmü kurmuş, bölge adliye mahkemesi ceza dairesi hükmü düzelterek istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

Kararı iki taraf temyiz etmiştir. Sanık müdafii özetle suç kastının bulunmadığını, isnadın haksız ve mesnetsiz olduğunu, sanığa işkence edildiğini ve suçun unsurlarının oluşmadığını ileri sürmüştür. Katılan sıfatıyla hareket eden bakanlık vekili de hakaret suçundan kurulan hükmü temyiz etmiştir.

Daire, ön inceleme aşamasında üç tespit yapmıştır: kamu malına zarar verme suçundan kurulan hüküm kesin niteliktedir; bakanlık hakaret suçu yönünden katılan sıfatını alabilecek biçimde suçtan zarar görmemiştir; hakaret suçundan verilen hüküm ise temyiz edilebilir ve sanık müdafiinin temyiz istemi süresinde, sebep gösterilerek yapılmıştır. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Tebliğname'deki görüşü de ret ve onama yönündedir.

Kesinlik sınırı bir hükmü kapattı; hakarette kurumun katılma sıfatı tartışıldı

Daire kararı iki bölümde kurmuştur.

Birinci bölümde usul incelenmiştir. Kamu malına zarar verme suçu yönünden bölge adliye mahkemesi kararının 5271 sayılı Kanun m.286 uyarınca kesin nitelikte olduğu ve temyiz incelemesine tabi bulunmadığı belirtilmiştir. Hakaret suçu yönünden ise bakanlığın konumu tartışılmış; hakaret suçunun mağdurunun ancak gerçek kişi olabileceği, bakanlığın somut olayda 5271 sayılı Kanun m.237/1 uyarınca suçtan doğrudan zarar görmediği ve bu nedenle katılan sıfatını alamayacağı sonucuna varılmıştır. Buradaki ölçüt dolaylı etkilenme değil, doğrudan zarar görmedir. Bu tespitlerin sonucu olarak, kamu malına zarar verme suçuna ilişkin temyiz istemi ile katılan vekilinin hakaret suçuna ilişkin temyiz istemi 5271 sayılı Kanun m.298/1 uyarınca oy birliğiyle reddedilmiştir.

İkinci bölümde hakaret suçundan kurulan hüküm esastan incelenmiştir. Daire; sanık savunmalarını, katılan, mağdur ve tanık anlatımlarını, olay tutanağını ve tüm dosya kapsamını değerlendirerek mahkemenin takdir ve gerekçesini yerinde bulmuştur. Eylemin sanık tarafından işlendiğinin usulüne uygun yürütülen duruşma sonunda saptandığı, iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandığı, eylemin doğru nitelendirildiği ve cezanın kanuni sınırlar içinde uygulandığı belirtilmiştir. Temyiz incelemesi ileri sürülen sebepler ve 5271 sayılı Kanun m.289/1 kapsamındaki hukuka kesin aykırılık hâlleriyle sınırlı tutulmuş, aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun m.302/1 uyarınca temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanmasına karar verilmiştir. Dosya, 5271 sayılı Kanun m.304 uyarınca ilgili asliye ceza mahkemesine tevdi edilmiştir.

Hakarette katılma sıfatı gerçek kişiye özgü; kurum ancak kendi zararını izler

Birinci sonuç: hakaret suçunda katılma sıfatı gerçek kişiye özgüdür. Kuruma yönelik sözler, kurumun kendisini katılan yapmaz; kurum ancak kendi somut ve doğrudan zararını gösterebildiği başka bir suç bakımından katılabilir. Kurumun temsilcisi olan kişiye yönelik hakaret ise ayrı bir meseledir ve o kişinin sıfatıyla değerlendirilir.

İkinci sonuç: aynı dosyadaki her hüküm ayrı ayrı incelenmelidir. Kesin nitelikli hükme yönelik temyiz istemi, ne kadar güçlü gerekçe taşırsa taşısın esasa girilmeden reddedilir. Temyiz dilekçesi hazırlanırken hangi hükmün hangi kanun yoluna tabi olduğu baştan ayrılmalıdır.

Üçüncü sonuç: esas incelemesi delillerin yeniden değerlendirilmesi değildir. Daire, ilk derece mahkemesinin takdirini yerinde bulup bulmadığını, gerekçenin denetime elverişli olup olmadığını inceler. Bu nedenle temyiz sebebi "delil yanlış değerlendirildi" biçiminde değil, gerekçedeki eksikliği ve hukuka aykırılığı gösterecek biçimde kurulmalıdır.

Katılma talebinde doğrudan zarar gören sıfatınızı somut biçimde ortaya koyun

Hakaret dosyasında yargılamaya katılmak istiyorsanız, önce doğrudan zarar gören sıfatınızı somut biçimde ortaya koyun; katılma talebinin usulüne uygun kabul edilip edilmediğini duruşma tutanağından kontrol edin. Sıfatınız yoksa sonraki aşamalarda kanun yoluna başvuramazsınız. Sanık tarafındaysanız, istinaf ve temyiz dilekçesinde her hüküm için ayrı başlık açın ve kesinlik sınırına giren hükümleri ayırın. Süreler kısadır; kararın tebliğ tarihini ve dilekçenin veriliş tarihini belgeleyin. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; her dosyanın kendi koşulları sonucu değiştirebilir. Ayrıntı için ceza hukuku alanındaki çalışma konularımıza ve Yalova ceza yargılaması sürecine ilişkin bilgilendirme sayfamıza bakabilirsiniz.

Kamu kurumunun hakaret davasına katılması hakkında sık sorulan sorular

Bir kamu kurumu hakaret nedeniyle şikâyetçi olabilir mi?

Bu karara göre hakaret suçunun mağduru ancak gerçek kişi olabilir; kurum somut olayda doğrudan zarar görmediği sürece katılan sıfatını alamaz. Kuruma bağlı çalışan kişiye yönelik hakaret ise o kişinin kendi sıfatıyla takip edeceği ayrı bir konudur.

Katılan olamayan taraf temyize başvurabilir mi?

Hayır. Katılma sıfatı kanun yoluna başvurmanın ön şartıdır. Bu dosyada sıfat bulunmadığı saptandığı için temyiz istemi esasa girilmeden reddedilmiştir.

Aynı dosyadaki iki suçtan biri neden temyiz edilemiyor?

Kanun yolu, verilen cezanın ve hükmün türüne göre belirlenir. Bu dosyada kamu malına zarar verme suçundan kurulan hüküm 5271 sayılı Kanun m.286 uyarınca kesin nitelikte olduğu için temyiz incelemesine tabi tutulmamış, hakaret suçundan kurulan hüküm ise incelenmiştir.