Kasten Öldürmede “Canavarca His” Nitelikli Hâli Hangi Delille Kabul Edilir?

Nitelikli hâl olayın vahametinden değil failin ek saikinden çıkar

Kasten öldürme yargılamalarında tartışma çoğu zaman "öldürdü mü?" sorusunda değil, "hangi nitelikli hâl uygulanacak?" sorusunda düğümlenir. Aradaki fark bir sanık için onlarca yıl anlamına gelir: temel hâl ile canavarca hisle ya da eziyet çektirerek öldürme arasındaki ceza farkı tek bir nitelendirme tercihine bağlıdır. İncelenen kararda Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet savcısı, sanığın 5237 sayılı Kanun m.82'nin canavarca his bendinden cezalandırılmasını istemiş; Yargıtay bu istemi, nitelikli hâlin ancak her türlü kuşkudan uzak ve kesin kanıtla kabul edilebileceği gerekçesiyle karşılamamıştır. Karar, nitelikli hâlin failin iç dünyasına ilişkin ayrı bir kasıt tespiti gerektirdiğini ve bunun eylemin dış görünüşünden kendiliğinden çıkarılamayacağını göstermesi bakımından değerlidir. Sonuç sanık açısından lehedir: aleyhe temyiz karşılanmamış, hüküm onanmıştır.

Savcılık canavarca his istedi, Daire yirmi dört yıllık hükmü yerinde buldu

İlk derece mahkemesi sanığı nitelikli kasten öldürme suçundan, haksız tahrik indirimi ve hak yoksunluklarıyla birlikte 24 yıl hapis cezasına mahkûm etmiştir. Hükme karşı hem sanık ve müdafii hem de Cumhuriyet savcısı istinaf yoluna başvurmuş, Bölge Adliye Mahkemesi başvuruların esastan reddine karar vermiştir. Temyiz aşamasında Cumhuriyet savcısı, cezai ehliyet yönünden rapor alınmasını ve haksız tahrik hükmü uygulanmaksızın canavarca his nitelikli hâlinden hüküm kurulmasını istemiş; sanık müdafii ise delillerin şüpheden uzak olmadığını ileri sürerek beraat talep etmiştir. Sanık hakkında banka kartının izinsiz kullanılması ve hırsızlık suçlarından verilen kararlar temyiz edilmediğinden inceleme yalnız öldürme suçuyla sınırlı yürütülmüştür.

Canavarca his için ölümden önceki gereksiz hareketlerin kanıtı arandı

Daire önce nitelikli hâlleri tanımlamıştır. Canavarca hisle öldürme, sırf öldürmüş olmak için öldürmeyi ve ölenin acı çekmesinden zevk duymak için öldürmeyi ifade eder. Eziyet çektirerek öldürme ise öldürme kastının yanında işkence ya da eziyet çektirme kastını içeren, ölümü meydana getirmek bakımından zorunlu olmayan ve ölüme takaddüm eden vahşice hareketleri anlatır. Bu tanım iki unsuru öne çıkarır: ölüm kastının ötesinde ayrı bir saik ve ölümden önce gerçekleşen, ölüm için gerekli olmayan hareketler. Daire, dosyada sanığın bu saikle hareket ettiğini kabule yeterli, her türlü kuşkudan uzak, kesin kanıt bulunmadığını saptamıştır.

Haksız tahrik yönünden ise maktulden sanığa yönelen eylemlerin niteliği ve ulaştığı boyut dikkate alındığında, 5237 sayılı Kanun m.29 uyarınca belirlenen indirim oranı isabetli görülmüştür. Takdiri indirimin uygulanmaması da mahkemenin takdir yetkisi kapsamında, yasal ve yeterli gerekçelerle açıklandığı için hukuka uygun bulunmuştur. Yargılama sürecindeki işlemlerin usule uygun yapıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, alınan raporların hüküm kurmaya elverişli olduğu ve eksik inceleme bulunmadığı da ayrıca tespit edilmiştir. 5271 sayılı Kanun m.289 ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda hukuka aykırılık görülmemiş ve hüküm 5271 sayılı Kanun m.302 uyarınca oy birliğiyle onanmıştır. Hükmolunan ceza miktarı ile tutuklulukta geçirilen süre dikkate alınarak tahliye talepleri de reddedilmiştir.

Tahrik indirimi de korundu; ağırlaştırma istemi karşılık bulmadı

Karardan çıkan pratik ölçüt açıktır: nitelikli hâl, ölümün ağırlığından ya da olayın vahametinden çıkarsanamaz; failin ek saikini ve ölümden önceki gereksiz hareketleri gösteren somut, kesin delil gerekir. Şüphe hâlinde nitelikli hâl uygulanmaz. Bu ölçüt yalnız savunma için değil, aleyhe istinaf ya da temyiz başvurusu hazırlayan taraf için de yol göstericidir: nitelikli hâl talebi, dosyadaki hangi delilin hangi unsuru karşıladığı tek tek gösterilerek kurulmalıdır.

İkinci pratik nokta usule ilişkindir. Temyiz incelemesi, temyiz edilen hükümle sınırlıdır; aynı dosyada temyiz edilmeyen suçlar inceleme dışında kalır. Bu nedenle çok suçlu dosyalarda başvuru dilekçesinin hangi hükümleri kapsadığı açıkça yazılmalıdır. Üçüncü nokta ise gerekçedir: takdiri indirimin uygulanmaması tek başına bozma sebebi değildir, ancak mahkemenin bu tercihi yasal ve yeterli gerekçeyle açıklaması aranır.

İddianamedeki nitelendirmenin hangi delile dayandığını unsur unsur listeleyin

Nitelikli hâl tartışması yürüyen bir dosyada üç şey erken yapılmalıdır. Önce iddianamedeki nitelendirmenin dayandığı deliller listelenmeli, her delilin hangi unsuru (ek saik mi, ölüme takaddüm eden hareket mi) karşıladığı işaretlenmelidir. Ardından otopsi ve olay yeri raporlarının bu unsurlara ilişkin bulguları ayrı bir tabloya çıkarılmalıdır. Son olarak haksız tahrike esas olaylar kronolojik biçimde ortaya konmalıdır; indirim oranı, tahrikin ulaştığı boyutla birlikte değerlendirilmektedir. Konunun genel çerçevesi için ceza hukuku alanındaki çalışmalarımıza, yürüyen bir dosyanın değerlendirilmesi için ceza yargılaması sayfamıza bakabilirsiniz.

Canavarca hisle öldürme nitelikli hâli hakkında merak edilenler

Canavarca hisle öldürme ile eziyet çektirerek öldürme arasındaki fark nedir?

Karardaki tanıma göre canavarca his, sırf öldürmüş olmak için ya da ölenin acı çekmesinden zevk duymak için öldürmeyi anlatır. Eziyet çektirerek öldürmede ise öldürme kastının yanında ayrıca işkence veya eziyet çektirme kastı bulunur ve ölüm için zorunlu olmayan, ölümden önce gerçekleşen vahşice hareketler aranır.

Olayın ağırlığı tek başına nitelikli hâl uygulanmasına yeter mi?

Karara göre yetmez. Nitelikli hâlin kabulü için failin bu saikle hareket ettiğini gösteren, her türlü kuşkudan uzak ve kesin kanıt gerekir; şüphe hâlinde nitelikli hâl uygulanmaz.

Haksız tahrik indiriminin oranı temyizde denetlenir mi?

Denetlenir. Daire bu dosyada, maktulden sanığa yönelen eylemlerin niteliği ve ulaştığı boyut ile belirlenen oran arasındaki ilişkiyi inceleyerek oranı isabetli bulmuştur.