El Bombası Bulundurmada Ceza Neden Alt Sınırdan Verilmez? TCK 174 ve Orantılılık İlkesi

Temel ceza alt sınırdan mı: ekspertiz raporu neyi değiştirir

Tehlikeli maddeleri izinsiz bulundurma veya el değiştirme suçunda (5237 sayılı Kanun m.174) mahkemelerin temel cezayı alt sınırdan mı yoksa alt sınırdan uzaklaşarak mı belirleyeceği, sonuç cezayı yıllarla değiştiren bir takdir sorunudur. Bu karar, kullanıma hazır iki askerî el bombasının ele geçirildiği bir dosyada Yargıtay 8. Ceza Dairesinin bu takdiri hangi ölçütlerle denetlediğini göstermektedir: 5237 sayılı Kanun m.61/1'deki cezanın belirlenmesi ölçütleri ve 5237 sayılı Kanun m.3/1'deki orantılılık ilkesi birlikte değerlendirildiğinde, maddenin niteliği ve tehlikeliliği alt sınırdan uzaklaşmayı haklı kılabilir.

Kararın ikinci önemi, savunmanın ileri sürdüğü geniş itiraz listesinin tek tek ele alınmasıdır: delillerin hukuka aykırılığı, eksik inceleme, savunma ve adil yargılanma hakkının ihlali, 5237 sayılı Kanun m.221'deki etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması ve orantılılık. Daire bunların hiçbirini yerinde görmemiştir. Özellikle Cumhuriyet savcısının hazır bulunduğu yer gösterme işleminde ele geçirilen patlayıcıların delil değeri ve ekspertiz raporunun "sağlam ve kullanıma hazır" tespiti, mahkûmiyetin dayanağını oluşturmuştur.

Gaziantep'te yer gösterme sırasında ele geçen iki el bombası

Gaziantep'te Cumhuriyet savcısının hazır bulunmasıyla sanığa yaptırılan yer gösterme işlemi sırasında iki adet el bombası ele geçirilmiştir. İnceleme ve imha raporu ile kimya ekspertiz raporuna göre bombalar askerî amaçlarla fabrikasyon üretilmiş, gövdelerinde RDX, TNT ve amonyum nitrat içeren, tapa grubu, maşası, emniyet pimi, çekme halkası ve kapsülü takılı, sağlam ve kullanıma hazır savunma tipi parça ve basınç etkili el bombalarıdır; patlamaları hâlinde canlılar üzerinde öldürücü ve yaralayıcı, cansızlar üzerinde yakıcı ve tahrip edici etkiye sahiptir.

Gaziantep 7. Ağır Ceza Mahkemesi sanığı 5237 sayılı Kanun m.174/1, 174/2, 62, 52 ve 53 uyarınca 6 yıl 8 ay hapis ve 160 TL adli para cezasıyla cezalandırmış; Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Sanık müdafii, suçun unsurlarının oluşmadığını, delillerin hukuka aykırı elde edildiğini, eksik inceleme yapıldığını, savunma ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini, 5237 sayılı Kanun m.221/1-4'ün uygulanması gerektiğini ve cezanın orantısız olduğunu ileri sürerek temyiz etmiş; duruşmalı inceleme talep etmiştir.

Askerî üretim, kullanıma hazır durum ve öldürücü etki alt sınırdan uzaklaştırdı

Daire önce duruşmalı inceleme talebini 5271 sayılı Kanun m.299/1 uyarınca takdiren reddetmiştir. Esasa ilişkin olarak; yargılama işlemlerinin usul ve kanuna uygun yapıldığını, iddia ve savunmaların yeterli delillerle birlikte gerekçeli kararda tartışıldığını, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiğini ve sanık savunmaları, tanık beyanları, olayın kolluğa intikal şekli, kolluk tutanakları ve uzmanlık raporu karşısında eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığını belirtmiştir.

Ceza miktarı yönünden Daire, 5237 sayılı Kanun m.61/1'de belirtilen ölçütler ile 5237 sayılı Kanun m.3/1'de ifade edilen cezada orantılılık ilkesi nazara alındığında temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesine ilişkin kabulde isabetsizlik bulunmadığını ifade etmiştir. Delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edildiği, eksik inceleme bulunmadığı ve sanığın savunma ile adil yargılanma haklarının ihlal edilmediği de saptanmıştır. 5237 sayılı Kanun m.221'in uygulanması talebi de dâhil olmak üzere sanık müdafiinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiş; 5271 sayılı Kanun m.289/1 ile sınırlı incelemede hukuka aykırılık bulunmadığından hüküm 5271 sayılı Kanun m.302/1 gereği Tebliğname'ye uygun olarak oy birliğiyle onanmıştır.

Raporla saptanan nitelikler orantılılık ilkesine aykırı bulunmadı

Kararın ilk sonucu, temel cezanın belirlenmesine ilişkindir: askerî üretim, kullanıma hazır durum ve patlama hâlindeki öldürücü etki gibi ekspertiz raporuyla saptanan nitelikler, 5237 sayılı Kanun m.61/1 çerçevesinde alt sınırdan uzaklaşmayı haklı kılar ve Yargıtay bu takdiri orantılılık ilkesi çerçevesinde denetleyerek yerinde bulur. Savunmanın "ceza orantısız" itirazı, raporun içeriği karşısında sonuç vermemiştir.

İkinci sonuç delil hukukuna ilişkindir. Cumhuriyet savcısının hazır bulunduğu yer gösterme işleminde ele geçirilen patlayıcılar, "delillerin hukuka aykırı elde edildiği" itirazına rağmen hükme esas alınmıştır; Daire bu itirazı reddetmiştir.

Üçüncü sonuç, 5237 sayılı Kanun m.221'deki etkin pişmanlık hükümlerinin bu dosyada uygulanmamasıdır; savunmanın talebi Daire tarafından yerinde görülmemiştir. Sonuç ceza olan 6 yıl 8 ay hapis için koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihleri infaz hesaplama aracımızla hesaplanabilir; bu dosyada 3713 sayılı Kanun uygulanmadığından ceza, terör suçlarına özgü infaz rejimine tabi değildir.

Ekspertiz raporundaki kullanıma hazır ve askerî üretim tespitlerini inceleyin

Patlayıcı madde bulundurma suçlamasıyla karşı karşıyaysanız, ekspertiz raporundaki "kullanıma hazır" ve "askerî üretim" gibi tespitler hem mahkûmiyeti hem de cezanın alt sınırdan uzaklaşmasını belirleyen unsurlardır; savunmanın bu tespitlere teknik itirazı varsa ek bilirkişi incelemesi talep edilmelidir. Yer gösterme işlemine katılım ve bu sırada ele geçen deliller sonradan "hukuka aykırı delil" itirazıyla etkisiz kılınamamıştır; bu nedenle soruşturma aşamasındaki işlemlerde müdafi yardımı önem taşır. Ceza hukuku sayfamızda soruşturma aşamasındaki haklarınıza ilişkin genel bilgiler yer almaktadır. Bu açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için Yalova ceza avukatı sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

El bombası bulundurma cezası hakkında sık sorulan sorular

El bombası bulundurma suçunda ceza neden alt sınırdan verilmedi?

Daire, 5237 sayılı Kanun m.61/1'deki ölçütler ve 5237 sayılı Kanun m.3/1'deki orantılılık ilkesi gözetildiğinde, kullanıma hazır askerî el bombaları için temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesinde isabetsizlik bulunmadığına karar vermiştir.

Yer gösterme sırasında ele geçen deliller hukuka uygun mudur?

Bu dosyada evet. Cumhuriyet savcısının hazır bulunduğu yer gösterme işleminde ele geçirilen el bombaları hükme esas alınmış; delillerin hukuka aykırı elde edildiği itirazı Daire tarafından reddedilmiştir.

Etkin pişmanlık hükümleri uygulandı mı?

Hayır. Sanık müdafiinin 5237 sayılı Kanun m.221/1-4'ün uygulanması yönündeki talebi diğer temyiz sebepleriyle birlikte yerinde görülmemiş ve hüküm onanmıştır.