Boşanmada Mal Paylaşımı (Katılma Alacağı) Hesaplama

Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, her eşin diğer eşe ait ARTIK DEĞERİN yarısı üzerindeki alacağıdır (TMK m.236/1). Artık değer; edinilmiş malların toplamından, eklenecek değerler ve denkleştirme de hesaba katılarak, bu mallara ilişkin borçlar düşüldükten sonra kalan miktardır (m.231).

Evlilik içinde karşılığı verilerek edinilenler (maaş birikimi, bu birikimle alınan ev/araç, kişisel malların GELİRLERİ) edinilmiş maldır ve tasfiyeye girer (m.219). Evlilik öncesi mallar, miras ve bağışla gelenler, manevi tazminat alacakları ve yalnız kişisel kullanıma yarayan eşya KİŞİSEL maldır, paylaşıma girmez (m.220).

Hayır. Ziynet eşyası kişisel maldır (m.220/1) ve ayrı bir ziynet alacağı davasının konusudur. Kime ait olduğu konusunda içtihat 2026'da değişti (2. HD 2025/10276 E., 2026/5181 K.): anlaşma → ispatlanmış yerel örf → takılan kişiye aitlik sırası uygulanır.

Boşanma hâlinde rejim, BOŞANMA DAVASININ AÇILDIĞI TARİHTE sona erer (m.225/2). Bu tarihten sonra edinilen mallar tasfiyeye girmez; ancak malların DEĞERİ tasfiye anına (fiilen karara en yakın tarihe) göre belirlenir (m.235/1).

Kısmen. 01.01.2002 öncesinde evlenen eşler arasında, o tarihe kadar (aksine sözleşme yoksa) MAL AYRILIĞI rejimi geçerlidir; edinilmiş mallara katılma 01.01.2002'den itibaren uygulanır (4722 s.K. m.10). Araç yalnız 2002 sonrası edinilenleri hesaplar ve bunu ekranda belirtir.

Tapu kaydı tek başına belirleyici değildir. Ev evlilik içinde edinilmişse, kimin üzerine kayıtlı olursa olsun EDİNİLMİŞ maldır ve artık değerinin yarısı üzerinde diğer eşin katılma alacağı doğar (m.236/1). Ev hanımı olan eş için de aynen geçerlidir.

Bu "karışık" varlıktır: kişisel kaynağın payı, m.230/3 uyarınca KATKI ORANINA ve malın TASFİYE ZAMANINDAKİ değerine göre kişisel kesime döner (denkleştirme); kalan kısım edinilmiş kesimde tasfiyeye girer. Araçta niteliği "karışık" seçip kişisel kaynak oranını girin.

İki hâl edinilmişlere DEĞER OLARAK eklenir (m.229): rejimin bitiminden önceki 1 yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltma KASTIYLA yapılan devirler. Değer, devir tarihine göre hesaplanır (m.235/2). Bu kalemler mahkemede İSPAT gerektirir.

Edinilmiş kesime ait borçlar o eşin edinilmiş toplamından düşülür; hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmişe sayılır (m.230/2). Borçlar edinilmiş toplamı aşarsa bakiye SIFIR kabul edilir — eksi bakiye diğer eşe borç olarak yazılmaz (m.231/2).

Evet: değer artış payı (m.227/1). Bir eş diğerine ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa, katkısı oranında ve malın TASFİYE SIRASINDAKİ değerine göre alacak hakkı doğar; değer kaybında katkının başlangıç değeri esas alınır.

Uygulamada, boşanma kararının KESİNLEŞMESİNDEN itibaren 10 yıllık zamanaşımı kabul edilmektedir (TBK m.146 genel zamanaşımı yolu). Süre tartışmaları dosyaya göre değişebildiğinden, boşanma kesinleşir kesinleşmez harekete geçmek en güvenlisidir.

İkili ölçüt uygulanır: malın DURUMU mal rejiminin sona erdiği (boşanma davasının açıldığı) tarihteki hâlidir; DEĞERİ ise tasfiye tarihindeki — yani karar tarihine en yakın — sürüm (rayiç) değeridir. Yargıtay bunu emredici hukuk kuralı olarak niteler (2. HD 2026/3234 E., 2026/4262 K.). Pratik sonucu şudur: dava açıldıktan sonra yapılan tadilat hesaba katılmaz, ama malın bugünkü piyasa değeri esas alınır.

Araçta varlığın altındaki "krediyle mi alındı" bölümüne edinme bedelini ve bunun kişisel kaynaktan (miras, bağış, evlilik öncesi birikim veya evlilik öncesi ödenen taksitler) karşılanan kısmını yazarsınız; oranı araç kendisi bulur ve TMK m.230/3 uyarınca malın bugünkü değerine uygular. Yüzde hesaplamanız gerekmez. Boşanma davasından SONRA ödenen taksitler tasfiyeye girmez (m.225/2); bunlar ayrıca değerlendirilir.

Nitelik seçicisinde "Bilmiyorum" seçeneğini işaretleyin. TMK m.222/3 uyarınca "bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir"; araç da bu karineyi uygular ve dökümde açıkça yazar. Malın kişisel olduğunu ispat yükü, bunu iddia eden eştedir.

Çok önemli. Değer artış payı alacağı, katkının yerine geçen bir değerdir: ortak birikimden (edinilmiş) yapıldıysa alacak da edinilmiş sayılır (m.219/5) ve yarısı karşı tarafa döner; miras veya evlilik öncesi paranızdan (kişisel) yapıldıysa alacak kişisel maldır (m.220/4) ve tamamı sizde kalır. Araç bu ayrımı sorar ve sonucu buna göre değiştirir.

İki yöntem var ve sonuçları farklı çıkabilir. Doktrin, eşin tüm edinilmiş malları ile tüm borçlarını havuzda toplar. Yargıtay uygulaması ise her bir malvarlığını KENDİ pasifiyle ayrı hesaplar; borcu değerini aşan mal sıfır sayılır ve diğer malları eritmez. Araç esas olarak Yargıtay uygulamasını gösterir, iki sonuç farklıysa havuz yöntemiyle çıkacak rakamı da yazar. Kaynak: TBB, Türk Medeni Kanunu'nda Düzenlenen Mal Rejimleri, Hukuk Okur Yazarlığı Serisi-2, 2019, s.29.

Evet. Ev kişisel mal olarak kalır ve paylaşıma girmez; ancak bedeli edinilmiş kaynaktan (ortak gelir, maaş) ödendiği ölçüde TMK m.230/1 uyarınca denkleştirme alacağı doğar. Bu alacak, ödemenin toplam bedele oranıyla hesaplanır ve malın bugünkü değerine uygulanır; mal sahibinin edinilmiş kesimine yazıldığı için yarısı diğer eşe döner. Araçta varlığı "Kişisel" işaretleyip altındaki bölüme edinme bedelini ve ortak gelirle ödenen kısmı yazın.

Evet. Aksine anlaşma yoksa, tasfiyenin sona ermesinden başlayarak katılma alacağına ve değer artış payına faiz yürütülür (TMK m.239). Alacak ayın (mal) olarak da ödenebilir; derhâl ödeme borçlu eş için ciddi güçlük doğuracaksa uygun bir süre ertelenmesi istenebilir. Bu araç faiz hesaplamaz, çünkü faiz henüz var olmayan karar tarihine bağlıdır.

Olabilir; ama bu ayrı bir talep türüdür: katkı payı alacağı. Kaynağını Borçlar Hukuku'ndan alır ve farklı hesaplanır — oran, yapılan katkının malın katkı tarihindeki değerine bölünmesiyle bulunur ve malın DAVA tarihindeki değeriyle çarpılır (katılma alacağındaki gibi karar tarihi değil). Gelirle veya emekle yapılan katkılarda ayrı ölçütler uygulanır. Bu araç katkı payı alacağını hesaplamaz; 2002 öncesi evliliklerde bu kalem görüşmede ayrıca değerlendirilir.

Hayır. TMK m.227 anlamındaki katkının parayla ölçülebilir olması gerekir; Yargıtay, ev kadını olarak yemek ve temizlik işlerinin yapılması ile çocukların bakımının üstlenilmesini bu anlamda katkı saymamaktadır (2. HD 2007/8774 E., 2007/9394 K. — Akıncı, Cevdet Yavuz'a Armağan 2016, s.168). Aile birliğinin olağan giderlerine ve müşterek çocuklara yapılan harcamalar da talep edilemez. ÖNEMLİ AYRIM: bu sınır katkı/değer artış payı içindir; KATILMA alacağı için davacının çalışıyor ya da geliri olması gerekmez — hiç geliri olmayan eş de diğerinin edinilmiş mallarından katılma alacağı isteyebilir.

Mal rejiminin başında hesapta bulunan para, kaynağına bakılmaksızın kişisel maldır (TMK m.220/2); bu nedenle tasfiyeye yalnız aradaki ARTIŞ girer. Örneğin rejim başında 10.000 TL olan hesap bugün 30.000 TL ise tasfiyeye giren tutar 30.000 değil 20.000 TL'dir; başlangıçtaki tutar bugünkünden yüksekse tasfiyeye girecek bir değer kalmaz. Araçta birikim türünü seçtiğinizde bu alan sorulur. Not: başlangıçtaki paranın reel (enflasyona göre güncellenmiş) değerinin esas alınması gerektiği doktrinde savunulur; araç nominal tutarı düşer.

Duruma göre değişir ve tartışmalıdır. Anlaşmalı boşanmada taraflar boşanmanın malî sonuçlarında anlaşmak zorundadır (TMK m.166/II); protokoldeki ifadeler belirsizse bunun yalnız boşanmanın malî sonuçlarını mı yoksa mal rejiminin tasfiyesini de mi kapsadığı tartışılır. Doktrinde, tarafların iradesinin ilişkiyi tümüyle sonlandırmak olduğu ve protokolün tasfiyeyi de hedeflediğinin kabul edilmesi gerektiği savunulmaktadır (Akıncı, a.g.e., s.185-186). Protokolünüzün lafzı sonucu doğrudan etkiler; mutlaka görüşmede değerlendirilmelidir.

Hayır. Sonuç, girdiğiniz değerlere (beyanlarınıza) dayalıdır; kesin değerler tapu ve banka kayıtları, gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkimin pay indirimi yetkisi (m.236/2) hesaplanmaz. Araç bir ön değerlendirme sunar; dava stratejisi dosyanıza göre kurulur.