Uyuşturucu Ticaretinde "Okula 200 Metre" Artırımı Delil Olmadan Uygulanabilir mi?

Uyuşturucu ticaretinde iki ayrı artırım: maddenin niteliği ve yerin yakınlığı

Uyuşturucu madde ticareti suçunda 5237 sayılı Kanun m.188/4 iki ayrı artırım nedeni öngörür: (a) bendinde maddenin niteliği (eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid ve türevleri gibi), (b) bendinde ise suçun okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tesislere 200 metreden yakın mesafede işlenmesi. Her iki artırım da cezayı yarı oranında artırır ve birlikte uygulandığında sonuç ceza ciddi biçimde yükselir. Bu karar, (b) bendindeki artırımın "yer" unsurunun dosyada delille ispatlanması gerektiğini; delil yokken artırımın "sehven" uygulanmasının bozma sebebi olduğunu ortaya koymaktadır.

Kararın ikinci önemi, uzun süre sonra temyiz incelemesine gelen eski tarihli hükümlerde hak yoksunluklarının nasıl düzeltileceğine ilişkindir. 2016 tarihli hükümde mahkeme, Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli iptal kararına yanlış anlam vererek 5237 sayılı Kanun m.53/1-b'yi hiç uygulamamıştır; Daire, iptal kararı ve hükümden sonra yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun değişiklikleri çerçevesinde hak yoksunluğu fıkrasını yeniden yazmıştır. Her iki düzeltme de duruşma gerektirmediğinden hüküm bozulmuş ancak 1412 sayılı Kanun m.322 uyarınca düzeltilerek onanmıştır.

Ele geçen madde artırımı gerektiriyordu; okul yakınlığı ise ölçülmemişti

Sanık, ağır ceza mahkemesinin 2016 tarihli kararıyla uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan mahkûm edilmiştir. Mahkeme, ele geçen maddenin niteliği nedeniyle 5237 sayılı Kanun m.188/4-a artırımını uygulamış; ayrıca hüküm fıkrasında ve gerekçenin son paragrafında "TCK 188/4-a-b" ibaresine yer vererek (b) bendindeki 200 metre artırımını da uygulamıştır. Oysa dosyada ticaretin (b) bendinde sayılan yerlere 200 metreden yakın mesafede yapıldığına dair delil bulunmamaktadır. Hak yoksunlukları yönünden ise mahkeme, Anayasa Mahkemesinin iptal kararını yanlış yorumlayarak 5237 sayılı Kanun m.53/1-b'yi uygulamamıştır. Hüküm sanık müdafii tarafından temyiz edilmiş; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı düzeltilerek onama görüşü bildirmiştir.

Yerin yakınlığı keşif ya da ölçümle saptanmadan artırım uygulanamaz

Daire, yargılama işlemlerinin kanuna uygun yapıldığını, iddia ve savunmaların toplanan delillerle birlikte gerekçeli kararda tartışıldığını, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığını ve suç vasfı ile yaptırımların belirtilen hususlar dışında doğru belirlendiğini kabul ederek diğer temyiz itirazlarını reddetmiştir.

İki hukuka aykırılık saptanmıştır. Birincisi, ele geçen maddenin niteliğine göre 5237 sayılı Kanun m.188/4-a artırımının koşulları bulunmakla birlikte, ticaretin 188/4-b'de sayılan yerlere 200 metreden yakın mesafede yapıldığına dair delil bulunmadığı hâlde (b) bendindeki artırımın da "sehven" uygulanmasıdır. İkincisi, 24.11.2015 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli ve 2014/140 Esas, 2015/85 Karar sayılı iptal kararına yanlış anlam verilerek 5237 sayılı Kanun m.53/1-b'nin uygulanmaması ve hükümden sonra yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun değişikliklerinin gözetilmemesidir.

Bu hususlar bozmayı gerektirmiş; ancak yeniden duruşma yapılmaksızın 1412 sayılı Kanun m.322 uyarınca düzeltilmeleri mümkün olduğundan Daire, "TCK 188/4-a-b" ibaresini "TCK'nın 188/4-a" olarak değiştirmiş ve hak yoksunluğu fıkrasını iptal kararı ile 7242 sayılı Kanun sonrası duruma göre 53. maddenin 1 ve 2. fıkraları ile 3. fıkrasının birinci cümlesinin uygulanması şeklinde yeniden yazarak hükmü Tebliğname'ye uygun olarak oy birliğiyle düzeltip onamıştır.

Düzelterek onama: iki yüz metre artırımı hükümden çıkarıldı

Kararın ilk sonucu, 200 metre artırımının ispat yüküne ilişkindir: (b) bendinin uygulanabilmesi için ticaretin yapıldığı yerin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tesislere olan mesafesinin dosyada somut delille (keşif, ölçüm tutanağı, kroki) ortaya konması gerekir. Böyle bir delil yoksa artırım uygulanamaz; uygulanmışsa temyizde kaldırılır. Bu sonuç, 188/4-a artırımıyla birlikte ceza hesaplanan dosyalarda önemli bir ceza farkı doğurur; uyuşturucu ticaretinde ceza aralıkları için uyuşturucu suçundan kaç yıl yatar sayfamıza bakabilirsiniz.

İkinci sonuç, hak yoksunluklarının güncel duruma göre düzeltilmesidir: Anayasa Mahkemesi iptal kararı ve 7242 sayılı Kanun değişiklikleri, 5237 sayılı Kanun m.53'ün uygulanma biçimini değiştirmiştir; eski tarihli hükümlerde bu fıkra temyiz aşamasında yeniden yazılmaktadır.

Üçüncü sonuç, düzelterek onama tekniğine ilişkindir: aykırılık duruşma gerektirmiyorsa Yargıtay hükmü kendisi düzeltir ve dosya yeniden yargılama için geri dönmez; ceza kesinleşir ve infaz aşamasına geçilir. Sonuç cezanın koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihleri infaz hesaplama aracımızla, 5237 sayılı Kanun m.188 suçlarına özgü oranla hesaplanabilir.

Dosyanızda mesafe artırımı varsa keşif ve ölçüm tutanağını arayın

Uyuşturucu madde ticareti dosyanızda 5237 sayılı Kanun m.188/4-b artırımı uygulanmışsa, ticaretin yapıldığı yerin sayılan tesislere 200 metreden yakın olduğunun keşif veya ölçümle saptanıp saptanmadığını kontrol edin; delil yoksa artırım temyizde kaldırılır. Eski tarihli hükümlerde hak yoksunluğu fıkrasının Anayasa Mahkemesi iptal kararı ve 7242 sayılı Kanun'a göre yazılıp yazılmadığı da temyiz sebebi olabilir. Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için Yalova ceza avukatı sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

Okul yakınında uyuşturucu ticareti artırımı hakkında sık sorulan sorular

200 metre artırımı için ne tür delil gerekir?

Karara göre ticaretin 5237 sayılı Kanun m.188/4-b'de sayılan yerlere 200 metreden yakın mesafede yapıldığına dair dosyada delil bulunmalıdır; delil yokken artırımın uygulanması hukuka aykırıdır ve Daire bu artırımı hüküm fıkrasından çıkarmıştır.

188/4-a ve 188/4-b artırımları birlikte uygulanabilir mi?

Koşulları ayrı ayrı ispatlanmışsa evet. Bu dosyada (a) bendinin koşulları bulunduğundan o artırım korunmuş, (b) bendi ise delil bulunmadığından kaldırılmıştır.

Yargıtay hükmü neden bozup geri göndermedi?

Her iki aykırılık da yeniden duruşma yapılmasını gerektirmediğinden Daire, 1412 sayılı Kanun m.322 uyarınca hükmü kendisi düzelterek onamıştır.