Beraatle Sonuçlanan 586 Günlük Tutukluluk İçin Ne Kadar Manevi Tazminat Alınabilir?

On dokuz aylık tutukluluk ve ağır isnat: manevi tazminatta hangi ölçütler

Haksız tutuklama nedeniyle açılan tazminat davalarında en çok tartışılan konu manevi tazminatın miktarıdır. Kanun bir tarife öngörmez; miktar, tutukluluk süresi, suçlamanın niteliği, davacının sosyal ve ekonomik durumu ile tutukluluğun kişi üzerindeki etkileri gözetilerek hâkim tarafından belirlenir. Bu karar, aynı dosyada üç farklı rakamın (120.000 TL, 78.000 TL ve nihayet 370.000 TL) ortaya çıkması ve Yargıtay'ın düşük tutarı bozup yüksek tutarı onaması bakımından, miktar denetiminin nasıl işlediğini gösteren somut bir örnektir.

Kararın ikinci önemi maddi tazminatın sınırına ilişkindir. Tutuklandığı dönemde kamu görevlisi olan davacının eksik maaş ödemesine ilişkin talepleri, ceza mahkemesinde görülen koruma tedbirleri tazminatı davasının değil idari yargının konusudur. Bu ayrım uygulamada sık hata yapılan bir noktadır: kamu görevlisi davacılar, maaş kaybını ceza mahkemesinden talep ettiklerinde bu kalem reddedilmekte ve idari yargıda ayrı dava açmaları gerekmektedir.

Nitelikli cinsel saldırı isnadıyla beş yüz seksen altı gün tutuklu kalıp beraat eden

Davacı, nitelikli cinsel saldırı suçlamasıyla 16.05.2019 tarihinde tutuklanmış ve 22.12.2020 tarihine kadar 586 gün tutuklu kalmıştır. Yargılama sonunda beraat etmiş, beraat hükmü 09.11.2021 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı, 500.000 TL maddi ve 500.000 TL manevi tazminat talebiyle dava açmıştır.

İlk derece mahkemesi, kamu görevlisi olan davacının eksik maaş taleplerinin idari yargı kapsamında kaldığı gerekçesiyle maddi tazminatı reddetmiş, 120.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Bölge adliye mahkemesi manevi tazminatı 78.000 TL'ye düşürmüştür. Daire, davacı vekilinin temyizi üzerine bu tutarı düşük bularak hükmü bozmuş; bozma üzerine yapılan yargılamada 370.000 TL manevi tazminata, tutuklama tarihi olan 16.05.2019'dan itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte hükmedilmiştir. Bu karar hem davacı hem davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Bölge adliye mahkemesinin saptamaları esas alındı; üç yüz yetmiş bin lira makul

Daire, bölge adliye mahkemesinin saptamalarını esas almıştır: davacı, tazminat talebinin dayanağı olan ceza dosyasında 586 gün tutuklu kalmış ve beraat etmiştir; dava, tutuklama tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemede açılmıştır; davacının aynı konuda başka bir davası yoktur; tutukluluk süresi infaz görmemiş ve mahsuba konu yapılmamıştır. Bu koşullar altında manevi tazminat için kanunda öngörülen şartlar oluşmuştur.

Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada işlemlerin usul ve kanuna uygun yapıldığını, iddia ve savunmaların toplanan delillerle birlikte gerekçeli kararda tartışıldığını, tazminat şartlarının saptandığını ve tazminat miktarının doğru biçimde belirlendiğini tespit eden Daire, hem davacının "miktar düşük, maddi tazminat da kabul edilmeli" hem de davalının "dava reddedilmeli, miktar fazla, faiz başlangıcı hatalı" yönündeki temyiz sebeplerini reddetmiş ve hükmü oy birliğiyle onamıştır.

Yetmiş sekiz bin düşük bulundu, üç yüz yetmiş bin onandı; faiz tutuklama tarihinden

Karar, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davalarında dört pratik sonuç doğurmaktadır. Birincisi, yaklaşık 19 aylık tutukluluk ve ağır bir suçlama karşısında 78.000 TL gibi bir manevi tazminatın Yargıtay tarafından düşük bulunduğu ve 370.000 TL'nin uygun görüldüğüdür; dosyaya özgü olmakla birlikte bu rakamlar, benzer sürelerdeki davalar için bir karşılaştırma ölçütü sunar. İkincisi, manevi tazminata tutuklama tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesinin onanmasıdır. Üçüncüsü, kamu görevlisi davacıların maaş kaybını ceza mahkemesinde değil idari yargıda talep etmeleri gerektiğidir. Dördüncüsü, davanın 5271 sayılı Kanun'un 142. maddesindeki süre içinde açılmasının ve tutukluluğun başka bir cezadan mahsup edilmemiş olmasının tazminat şartları arasında yer aldığıdır.

Aynı Dairenin koruma tedbirleri tazminatına ilişkin diğer kararları için beraatle biten tutuklulukta tazminat nasıl hesaplanır ve beraat eden kamu görevlisi maddi tazminat alabilir mi başlıklı analizlerimize bakabilirsiniz.

Tazminat talebini tutukluluk günü, isnat ve faiz başlangıcıyla birlikte kurun

Tutuklu kaldıktan sonra beraat ettiyseniz veya hakkınızda kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiyse, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açma hakkınız vardır; ancak dava 5271 sayılı Kanun'un 142. maddesindeki süreye tabidir ve bu süre kararın kesinleşmesinden itibaren işler. Kamu görevlisiyseniz maaş ve özlük kayıplarınız için idari yargıda ayrı bir başvuru gerekebilir. Tutukluluk süreniz başka bir mahkûmiyetten mahsup edilmişse tazminat şartları değişir. Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; dosyanızın süre, görev ve miktar yönünden değerlendirilmesi için ceza hukuku sayfamızı inceleyebilir veya Yalova ceza avukatı sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

Uzun tutukluluk sonrası manevi tazminat hakkında sık sorulan sorular

Haksız tutuklama için manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Kanunda sabit bir tarife yoktur. Bu kararda 586 günlük tutukluluk ve nitelikli cinsel saldırı suçlaması karşısında 78.000 TL düşük bulunmuş, bozma sonrası hükmedilen 370.000 TL onanmıştır. Tutukluluk süresi, suçlamanın ağırlığı ve kişi üzerindeki etkileri belirleyici olmuştur.

Kamu görevlisi haksız tutuklama nedeniyle maaş kaybını ceza mahkemesinden alabilir mi?

Hayır. Karara göre tutuklandığı dönemde kamu görevlisi olan davacının eksik maaş ödemesine ilişkin talepleri idari yargı kapsamındadır; ceza mahkemesindeki tazminat davasında bu kalem reddedilmiştir.

Tazminata faiz hangi tarihten işler?

Karar, manevi tazminatın tutuklama tarihi olan 16.05.2019'dan itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin hükmü onamış; davalının faiz başlangıcının hatalı olduğu yönündeki itirazını kabul etmemiştir.