Temyizde İleri Sürülmese de Yargıtay Lehe İnfaz Değişikliğini Kendiliğinden Gözetir mi?

Temyiz sebeplerle sınırlı, ama lehe infaz değişikliği kendiliğinden gözetilir

Temyiz incelemesi kural olarak temyiz edenin gösterdiği sebeplerle sınırlıdır: 5271 sayılı Kanun'un 288. maddesi temyizin ancak hukuka aykırılık nedenine dayanabileceğini, 294. maddesi ise temyiz edenin bozma sebebini göstermek zorunda olduğunu düzenler. Bu karar, sanık müdafiinin yalnızca "kast yokluğu ve delil yetersizliği" ileri sürdüğü bir dosyada Yargıtay'ın, hükümden sonra yürürlüğe giren lehe infaz düzenlemesini kendiliğinden gözettiğini göstermektedir. Böylece kararın ilkesel değeri şudur: lehe kanun değişikliği, temyiz sebepleri arasında yer almasa bile, hüküm kesinleşmeden önce Yargıtay tarafından uygulanır.

Konu, 7550 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin 3. fıkrasında yapılan değişikliktir: ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması hâlinde artık "hükümlü koşullu salıverilmez" kuralı değil, birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. Yargıtay'ın farklı ceza daireleri bu değişikliği aynı biçimde uygulamaktadır; 2. Ceza Dairesinin hırsızlık dosyasında verdiği bu karar, kuralın suç türünden bağımsız olduğunu teyit eder.

Kahramanmaraş asliye ceza hükmünde ikinci defa mükerrire koşullu salıverilme yok

Kahramanmaraş 7. Asliye Ceza Mahkemesi, sanığı hırsızlık suçundan mahkûm etmiş ve 5237 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca tekerrür hükümlerini uygularken, ikinci defa mükerrir olan sanık hakkında "bu cezanın infazında koşullu salıverme hükümlerinin 108/3. maddesi gereğince uygulanmasına yer olmadığına" karar vermiştir. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Sanık müdafii, hükmü kastın bulunmadığı ve mahkûmiyete yeter kesin delil olmadığı gerekçesiyle temyiz etmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Tebliğname'de onama görüşü bildirmiştir.

Temyiz çerçevesi çizildi, sonra hükümden sonraki lehe düzenleme uygulandı

Daire önce temyiz incelemesinin çerçevesini çizmiştir: 5271 sayılı Kanun'un 288 ve 294. maddeleri uyarınca temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir ve temyiz eden bozma sebebini göstermek zorundadır. Sanık müdafiinin kast ve delil yetersizliğine ilişkin sebepleri dosya içeriğine göre yerinde görülmemiştir.

Buna karşılık Daire, 04.06.2025 tarihinde yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle değişik 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin 3. fıkrasını dikkate almıştır: ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır. Bu düzenleme karşısında ikinci defa mükerrir sayılan sanık hakkında koşullu salıverilme hükümlerinin uygulanmasına yer olmadığına karar verilemeyeceğinin gözetilmesi zorunludur. Daire bu hususu bozma sebebi saymış ve sanık müdafiinin temyiz istemini "bu itibarla" yerinde görmüştür; yani bozma, ileri sürülen sebeplerden değil, Yargıtay'ın kendiliğinden gözettiği lehe düzenlemeden kaynaklanmıştır.

Aykırılık 5271 sayılı Kanun'un 303/1-d maddesi uyarınca düzeltilebilir nitelikte olduğundan Daire, ilk derece mahkemesi kararının 5237 sayılı Kanun'un 58. maddesinin uygulanmasına ilişkin bölümünden koşullu salıverilmeye yer olmadığına dair kısmı çıkarmış ve hükmü düzelterek onamıştır. Karar Tebliğname'deki onama görüşüne bu yönüyle aykırı düşmüştür.

Cezanın tamamını kapalı kurumda çekme uygulaması bu dosyada sona erdi

Kararın uygulamadaki ilk etkisi infaz hesaplamasına ilişkindir. İkinci defa mükerrir olan hükümlünün cezasının tamamını kapalı kurumda çekmesi gerektiği yönündeki eski uygulama, 7550 sayılı Kanun'la sona ermiştir; hüküm fıkrasında hâlâ "koşullu salıverilmeye yer olmadığına" ibaresi bulunan dosyalarda bu ibare temyiz aşamasında çıkarılmakta, kesinleşmiş dosyalarda ise infaz aşamasında lehe kanun değerlendirmesi gündeme gelmektedir. İnfaz hesaplama aracımız tekerrür seçeneğiyle koşullu salıverilme tarihini bu çerçevede gösterir.

İkinci etki usule ilişkindir. Temyiz dilekçesinde infaz rejimine değinilmemiş olması, sanığın bu haktan yoksun kalmasına yol açmamıştır; Yargıtay lehe düzenlemeyi kendiliğinden uygulamıştır. Bununla birlikte savunmanın temyiz dilekçesinde hukuki yöne ilişkin sebepleri açıkça göstermesi 5271 sayılı Kanun'un 294. maddesinin gereğidir ve incelemenin kapsamını belirler; istinaf ve temyiz kanun yolu rehberi bu sınırlamayı açıklamaktadır.

Üçüncü etki, düzeltilerek onama tekniğidir: aykırılık yeniden yargılamayı gerektirmediğinde Yargıtay hüküm fıkrasını kendisi düzeltir; dosya yerel mahkemeye yalnızca infaz için döner ve yargılama uzamaz.

Hüküm kesinleşmediyse infaz fıkrasının düzeltilmesini temyizde isteyin

Hakkınızda tekerrür hükümleri ikinci kez uygulanmış ve hükümde koşullu salıverilmeye yer olmadığı yazılmışsa, hüküm henüz kesinleşmemişse bu husus temyiz aşamasında kendiliğinden düzeltilebilir; kesinleşmişse müddetnamenin 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin değişik 3. fıkrasına göre yeniden düzenlenmesi için infaz savcılığına başvurabilir, ret hâlinde infaz hâkimliği başvuru şablonu ile itiraz edebilirsiniz. Müddetname hesaplama sayfamız koşullu salıverilme tarihinin nasıl kontrol edileceğini anlatır. Bu bilgiler genel niteliktedir; dosyanız için Yalova ceza avukatı sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

Kendiliğinden gözetilen lehe düzenleme hakkında merak edilenler

Temyiz dilekçesinde belirtilmeyen bir lehe düzenleme Yargıtay'da uygulanır mı?

Bu kararda uygulanmıştır. Sanık müdafii yalnızca kast ve delil yetersizliği ileri sürmüşken Daire, hükümden sonra yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun değişikliğini kendiliğinden gözeterek hüküm fıkrasını düzeltmiştir.

İkinci defa mükerrir olan hırsızlık hükümlüsü koşullu salıverilebilir mi?

Evet. 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin 7550 sayılı Kanun'la değişik 3. fıkrası uyarınca ikinci defa tekerrür hâlinde birinci fıkradaki koşullu salıverilme süreleri uygulanır; "koşullu salıverilmeye yer olmadığına" karar verilemez.

Yargıtay hükmü neden bozup dosyayı geri göndermedi?

Aykırılık 5271 sayılı Kanun'un 303/1-d maddesi kapsamında düzeltilebilir nitelikte olduğundan Daire, ilgili ibareyi hüküm fıkrasından çıkararak hükmü düzeltip onamış; yeniden yargılamaya gerek görmemiştir.