Nafakaya Yıllık Artış Oranı İstendi, Mahkeme Karar Vermedi: Yargıtay Ne Diyor?

Kararın Önemi

Nafaka dosyalarında en çok gözden kaçan kalem, aylık tutarın kendisi değil, o tutarın gelecek yıllarda nasıl artacağıdır. Uygulamada hükümlere sıklıkla "nafakanın her yıl ÜFE oranında artırılmasına" biçiminde bir artış kaydı konulur. Bu kayıt, alacaklıyı her yıl yeniden artırım davası açmak zorunda kalmaktan kurtarır; konulmadığında ise nafaka nominal olarak donar ve enflasyon karşısında hızla erir.

İncelenen kararın değeri tam burada ortaya çıkıyor: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, artış oranının talep edilmiş olmasına rağmen hüküm fıkrasında karşılıksız bırakılmasını başlı başına bir bozma sebebi saymıştır. Yani artış oranı, hâkimin dilerse değinip dilerse geçebileceği tali bir ayrıntı değil, hakkında karar verilmesi zorunlu bir istemdir.

Somut Olay

Uyuşmazlık karşılıklı boşanma davasından doğmuştur. Kadın, birleşen dava dilekçesinde nafakalar yönünden artış talebinde bulunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı sonuçlandırırken kadın lehine yoksulluk nafakasına hükmetmiş ve bu nafakanın her yıl ÜFE oranında artırılmasına karar vermiştir.

Karar her iki taraf vekilince istinaf edilmiştir. Bölge adliye mahkemesi, kadının yoksulluk nafakası miktarına yönelik istinaf başvurusunu kabul etmiş ve aylık 8.000,00 TL olan yoksulluk nafakasını aylık 10.000,00 TL'ye çıkarmıştır. Ne var ki istinaf mahkemesi, kaldırma kararı verip yeniden esas hakkında hüküm kurarken, kadının artış oranına ilişkin talebini hüküm fıkrasında hiç karşılamamıştır. Kadın vekili kararı; zinaya dayalı davanın reddi, tazminat ve nafaka miktarları ile nafaka artış oranının belirtilmemesi yönünden temyiz etmiştir.

Mahkemenin Gerekçesi

Daire kararı üç bölümde ele almıştır.

Birinci bölümde, erkeğin tüm temyiz itirazları ile kadının bozma kapsamı dışında kalan itirazları; tarafların iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uygulanması gereken hukuk kurallarına ve ispat kurallarına göre yerinde görülmemiştir.

İkinci bölümde tazminat kalemleri ele alınmıştır. Daire; tarafların tespit edilen ekonomik ve sosyal durumları, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri, paranın alım gücü, kişilik haklarına yapılan saldırının ağırlığı ile ihlal edilen mevcut ve beklenen menfaatlerin kapsamını birlikte değerlendirerek, kadın yararına hükmolunan maddî ve manevî tazminat miktarını az bulmuştur. Gerekçede 4721 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesindeki hakkaniyet ilkesi ile 6098 sayılı Kanun'un 50 nci ve 51 inci madde hükümlerine dayanılmış, daha uygun miktarda tazminat takdiri gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasının bozmayı gerektirdiği belirtilmiştir.

Üçüncü ve bu sayfa bakımından belirleyici bölümde ise artış oranı sorunu değerlendirilmiştir. Daire, kadının birleşen dava dilekçesinde nafakalar yönünden artış talebinde bulunduğunu ve ilk derece mahkemesince bu yönde bir artış kaydına hükmedildiğini tespit etmiş; buna karşılık istinaf mahkemesinin yeniden esas hakkında hüküm tesis ederken artış oranı talebi hakkında olumlu ya da olumsuz hüküm kurmamasını "doğru görülmemiş" bulmuş ve hükmü bu yönden de bozmuştur.

Buradaki hukukî çekirdek, taleple bağlılık ilkesidir: mahkeme talep edilmeyeni veremez, ancak talep edilen hakkında da susamaz. İstinaf mahkemesi kaldırma kararıyla birlikte yeniden esas hakkında hüküm kurduğunda, ilk derece hükmündeki artış kaydı da ortadan kalkmıştır; dolayısıyla o talebin yeni hükümde yeniden karşılanması gerekirdi.

Sonuç ve Uygulamadaki Etkisi

Daire, bölge adliye mahkemesi kararını kadın yararına hükmedilen maddî ve manevî tazminat miktarları ile yoksulluk nafakası artış oranı yönünden bozmuş, kararın bozma kapsamı dışında kalan bölümlerini ise 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca onamıştır.

Uygulamaya yansıyan üç sonuç vardır. Birincisi, artış oranı dava dilekçesinde açıkça istenmelidir; endeks kaydı kanundan kendiliğinden doğan bir sonuç değildir. İkincisi, hüküm fıkrası okunurken artış kaydının orada gerçekten yer alıp almadığı denetlenmelidir; kaydın gerekçede anılması yeterli değildir. Üçüncüsü, istinaf aşamasında kaldırma kararıyla yeniden hüküm kurulan dosyalarda bu kalem sıklıkla düşmektedir; bu ihtimal temyiz sebebi olarak ayrıca ileri sürülebilir.

Endeksin kendisi (ÜFE ya da TÜFE) bakımından ise karar bir tercih dayatmamaktadır; ilk derece hükmündeki ÜFE kaydı yalnızca olayın anlatımıdır. Hangi endeksin uygulanacağı, tarafın istemi ve dosyanın koşullarına göre belirlenen ayrı bir meseledir.

Benzer Durumdaysanız

Nafaka dosyanızda şu üç kontrolü yapmakta yarar vardır. Dilekçenizde nafakanın yıllık artırılmasına ilişkin açık bir istem var mı? Elinizdeki hükmün fıkrasında artış kaydı yazılı mı, yoksa yalnız aylık tutar mı hükmedilmiş? Karar istinafta kaldırılıp yeniden kurulduysa, artış kaydı yeni hükme taşınmış mı?

Artış kaydı bulunmayan bir nafakanın bugünkü alım gücünü görmek için nafaka artış hesaplama aracımızı kullanabilir, yoksulluk nafakasının şartları ve kapsamı için yoksulluk nafakası sayfamızı inceleyebilirsiniz. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın koşulları farklıdır ve yukarıdaki karar yalnız kendi olayı bakımından bağlayıcıdır.

Sık Sorulan Sorular

Nafakaya yıllık artış kaydı konulmazsa ne olur?

Nafaka aylık nominal tutarında kalır. Alacaklı, tutarın güncellenmesi için ayrıca nafaka artırım davası açmak zorunda kalır. Bu nedenle artış kaydının hüküm fıkrasında yer alıp almadığı, kararın ilk okunmasında denetlenmelidir.

Mahkeme artış talebini hiç karşılamazsa bu bozma sebebi midir?

İncelenen kararda Daire, talep edildiği hâlde artış oranı hakkında olumlu ya da olumsuz hüküm kurulmamasını doğru görmemiş ve kararı bu yönden bozmuştur. Talep hakkında karar verilmemesi, sonucu ne olursa olsun, başlı başına denetime konu olmaktadır.

İstinafta miktar artırılırsa artış kaydı kendiliğinden korunur mu?

Hayır. Bölge adliye mahkemesi kaldırma kararıyla yeniden esas hakkında hüküm kurduğunda, ilk derece hükmündeki kayıtlar yeni hükme kendiliğinden taşınmaz. Bu karar, tam da bu geçişte artış talebinin karşılıksız kalmasını bozma sebebi saymıştır.