İki Suçtan Tutuklanıp Birinden Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı Alan Kişi Tazminat Alabilir mi?

Aynı tutuklama kararında iki suç: birinden kovuşturmasızlık tazminat getirmez

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davalarında sık karşılaşılan bir durum, kişinin aynı tutuklama kararıyla birden fazla suçtan tutuklanması ve bu suçlardan bazıları hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesidir. Davacılar bu durumda, "kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen suç yönünden haksız tutuklandım" gerekçesiyle tazminat talep etmektedir. Bu karar, Yargıtay'ın bu tür taleplere yaklaşımını netleştirmektedir: tutuklamaya dayanak suçlardan biri mahkûmiyetle sonuçlanmış ve tutukluluk süresi mahkûmiyeti aşmamışsa, diğer suçtan verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı tazminat hakkı doğurmaz.

Kararın ikinci önemi, tazminat davasının ceza davasının sonucuna göre değerlendirilmesidir. İlk derece mahkemesi davayı, ceza yargılaması henüz kesinleşmediği için "yasal şartları oluşmamış" sayarak reddetmiştir. Daire ise temyiz aşamasında UYAP üzerinden mahkûmiyetin kesinleştiğini tespit etmiş ve Anayasa'nın 141. maddesinin son fıkrasındaki "davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması" ilkesi uyarınca kesinleşmiş sonuca göre karar vermiştir. Bu yaklaşım, tazminat davasının ceza davası kesinleşene kadar bekletilmesi yerine, kesinleşme gerçekleşmişse doğrudan esasa göre sonuçlandırılmasını mümkün kılar.

Hükümete karşı suçtan kovuşturmasızlık, örgüt üyeliğinden altı yıl üç ay hapis

Davacı, 21.06.2016 tarihinde gözaltına alınmış ve 22.07.2016 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme ile silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından tutuklanmıştır. 05.06.2017 tarihinde ilk suç yönünden ek kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş; silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ise iddianame düzenlenmiş ve İstanbul 28. Ağır Ceza Mahkemesinde açılan davada davacı mahkûm edilmiştir.

Davacı, haksız gözaltı ve tutukluluk nedeniyle 1.000 TL maddi ve 1.000.000 TL manevi tazminat talep etmiştir. İlk derece mahkemesi, davacının her iki suçlama nedeniyle tutuklandığını, mahkûmiyet kararının temyiz aşamasında olduğunu ve tutukluluğun sürdüğünü belirterek davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

UYAP incelemesi: mahkûmiyet kesinleşmiş, tutukluluk cezadan mahsup edilmiş

Daire, UYAP üzerinden yaptığı incelemede davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezasına mahkûm edildiğini ve bu kararın Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 16.11.2020 tarihli ilamıyla düzeltilerek onanıp kesinleştiğini saptamıştır. Bu durumda davacı, tutuklandığı suçlardan birinden mahkûm olmuştur ve mahkûmiyeti aşan bir tutukluluk süresi bulunmamaktadır.

Daire, ilk derece mahkemesinin "yargılama kesinleşmedi" gerekçesini aynen benimsememiş; Anayasa'nın 141. maddesinin son fıkrası uyarınca yargılamaya devamla kesinleşmiş duruma göre karar verilmesi gerektiğini belirtmiş ve tazminat koşullarının oluşmadığı sonucuna vararak ret kararını "sonucu itibarıyla doğru" bulmuştur. Temyiz incelemesi 5271 sayılı Kanun'un 289/1. maddesiyle sınırlı olarak yapılmış, hukuka aykırılık görülmediğinden hüküm oy birliğiyle onanmıştır.

Kısmi kovuşturmasızlık tutukluluğu haksız kılmaz; ret hükmü onandı

Karar, koruma tedbirleri tazminatında "kısmi kovuşturmaya yer olmadığı" durumunun sınırını çizmektedir. Tutuklama tek bir karara dayanıyor ve bu kararın dayandığı suçlardan en az biri mahkûmiyetle sonuçlanıyorsa, tutukluluk süresi o mahkûmiyetten mahsup edilir ve mahkûmiyeti aşan bir süre yoksa haksız tutukluluktan söz edilemez. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen suç, tazminat için bağımsız bir dayanak oluşturmaz.

İkinci sonuç usule ilişkindir: tazminat davasının görüldüğü sırada ceza davası kesinleşmemişse mahkeme davayı bekletebilir veya yasal şartların oluşmadığı gerekçesiyle reddedebilir; ancak Yargıtay aşamasında kesinleşme gerçekleşmişse Daire, Anayasa'nın 141. maddesindeki sürat ilkesine dayanarak esas hakkında değerlendirme yapmaktadır. Mahkûmiyeti aşan tutukluluk bulunsaydı sonuç farklı olabilirdi; bu ihtimal, tutukluluğun cezadan uzun sürdüğü dosyalarda tazminat yolunu açık tutar.

Aynı Dairenin tazminat miktarına ilişkin yaklaşımı için beraatle sonuçlanan 586 günlük tutukluluk için manevi tazminat başlıklı analizimize bakabilirsiniz.

Birden fazla suçtan tutuklandıysanız önce diğer dosyaların akıbetine bakın

Birden fazla suçtan tutuklandıysanız ve bu suçlardan bazıları hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiyse, tazminat talebinden önce diğer suçlardan verilen kararın sonucuna bakılmalıdır. Mahkûmiyet kesinleşmişse ve tutuklulukta geçen süre cezadan mahsup edilmişse, yalnızca kovuşturmaya yer olmadığı kararına dayanan tazminat talebi bu karar ışığında sonuç vermeyecektir; buna karşılık tutukluluk süresi mahkûmiyeti aşıyorsa aşan kısım için talep gündeme gelebilir. Tutukluluğun cezadan nasıl mahsup edildiğini infaz hesaplama aracımızla görebilirsiniz. Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; dosyanızın değerlendirilmesi için Yalova ceza avukatı sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

Kısmi kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve tazminat hakkında sık sorulan sorular

Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen suç için tazminat alınabilir mi?

Aynı tutuklama başka bir suça da dayanıyorsa ve o suçtan mahkûmiyet kesinleşmişse, bu karara göre alınamaz. Daire, tutukluluğun mahkûmiyetle karşılandığını ve mahkûmiyeti aşan sürenin bulunmadığını belirterek tazminat koşullarının oluşmadığına karar vermiştir.

Ceza davası kesinleşmeden tazminat davası sonuçlanır mı?

İlk derece mahkemesi bu dosyada yargılamanın kesinleşmediği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire ise temyiz aşamasında kesinleşmeyi UYAP üzerinden tespit etmiş ve Anayasa'nın 141. maddesindeki sürat ilkesi uyarınca kesinleşmiş sonuca göre karar vermiştir.

Tutukluluk mahkûmiyetten uzun sürseydi ne olurdu?

Karar, "mahkûmiyeti aşan tutukluluk süresi bulunmadığı" tespitine dayanmaktadır. Tutuklulukta geçen süre kesinleşen cezadan uzun olsaydı, aşan kısım yönünden tazminat koşullarının ayrıca değerlendirilmesi gerekirdi.