8 Günlük Haksız Gözaltı İçin 800 TL Manevi Tazminat Yeterli mi? Yargıtay'ın Miktar Ölçütleri

Manevi tazminatın tarifesi yok; az bulunan tutar bozma sebebi olur

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davalarında manevi tazminatın miktarı için kanunda bir tarife yoktur; bu boşluk, uygulamada birbirinden çok farklı rakamlara yol açmaktadır. Bu karar, Yargıtay 12. Ceza Dairesinin miktar denetiminde kullandığı ölçütleri açıkça sıralaması bakımından yol göstericidir: davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına veya tutuklamaya neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında ya da tutuklulukta geçen süre ve tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faiziyle birlikte elde edilecek parasal değer. Daire bu ölçütleri "nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte" kaydıyla anmakta, ancak belirlenen miktarın bu ölçütlere açıkça uymadığı hâllerde bozma yoluna gitmektedir.

Kararın önemi, kısa süreli bir gözaltı (8 gün) için dahi sembolik denebilecek bir tutarın (800 TL) Yargıtay'ca eksik bulunmasıdır. Suçlamanın ağırlığı (terör örgütüne üye olma) ve tazminatın kesinleşme tarihine kadar faiziyle ulaşacağı gerçek değer, sürenin kısalığına rağmen daha yüksek bir miktarı gerektirmiştir. Karar aynı zamanda gözaltı sırasında yapılan masraflar ve vekâlet ücretinin maddi tazminat kapsamında değerlendirilmesi talebinin, bu dosyada bölge adliye mahkemesinin belirlediği 345,52 TL'lik maddi tazminat dışında kabul görmediğini de göstermektedir.

Sekiz günlük gözaltı, beraat ve sekiz yüz liralık manevi tazminat

Davacı, terör örgütüne üye olma suçlamasıyla 23.11.2016 tarihinde gözaltına alınmış ve 01.12.2016 tarihine kadar 8 gün gözaltında kalmıştır. Hatay 2. Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan yargılama sonunda beraat etmiş, beraat kararı 28.12.2018 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı 2.000 TL maddi ve 1.000.000 TL manevi tazminat talebiyle dava açmıştır.

İlk derece mahkemesi, davanın 5271 sayılı Kanun m.142'deki süre içinde açıldığını, aynı konuda başka dava bulunmadığını, gözaltı süresinin mahsuba konu yapılmadığını ve yasal şartların oluştuğunu belirleyerek maddi tazminat talebini reddetmiş, 800 TL manevi tazminata gözaltı tarihinden itibaren işleyecek faiziyle hükmetmiştir. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesi, maddi tazminatı 345,52 TL olarak değiştirip istinaf başvurularını düzelterek esastan reddetmiştir. Davacı vekili, gözaltı masrafları ve vekâlet ücretinin maddi tazminat kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ve manevi tazminatın yetersiz olduğunu ileri sürerek temyiz etmiştir.

Gözaltı dışındaki temyiz sebepleri reddedildi; tutar eksik bulundu

Daire, yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve mahkemenin takdirine göre davacı vekilinin manevi tazminat dışındaki temyiz sebeplerini reddetmiştir; böylece gözaltı masrafları ve vekâlet ücretine ilişkin maddi tazminat talebi bölge adliye mahkemesinin belirlediği tutarla sınırlı kalmıştır.

Manevi tazminat yönünden ise Daire, nesnel bir ölçüt bulunmamakla birlikte miktarın; davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faiziyle birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınarak hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak belirlenmesi gerektiğini; 800 TL'nin bu ölçütlere uymayacak ölçüde eksik olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle bölge adliye mahkemesi kararı, 5271 sayılı Kanun m.302/2 gereği Tebliğname'deki onama görüşüne aykırı olarak oy birliğiyle bozulmuş ve dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiştir.

Yargıtay manevi tazminat miktarını denetler ve ölçütlerini sayar

Kararın ilk sonucu, manevi tazminat miktarının Yargıtay denetimine tabi olduğunun ve "az" bulunan tutarların bozma sebebi yapıldığının teyididir. Bozma sonrası ilk derece mahkemesi, kararda sayılan ölçütleri gerekçesinde tartışarak yeni bir miktar belirleyecektir. Aynı Dairenin 586 günlük tutukluluk için 370.000 TL'yi onadığı kararla birlikte okunduğunda, sürenin ve suçlamanın ağırlığının miktara nasıl yansıdığı görülebilir; ayrıntı için beraatle sonuçlanan 586 günlük tutukluluk için manevi tazminat başlıklı analizimize bakabilirsiniz.

İkinci sonuç, "faiziyle birlikte elde edilecek parasal değer" ölçütüne ilişkindir: manevi tazminata gözaltı tarihinden itibaren faiz işletilir; ancak Daire, hükmedilen miktarın faizle ulaşacağı değerin dahi makul olmadığını göz önünde tutmuştur. Yıllar süren tazminat yargılamalarında bu ölçüt, enflasyon karşısında miktarın erimesini önlemeye yöneliktir.

Üçüncü sonuç, maddi tazminatın sınırına ilişkindir: gözaltında yapılan masraflar ve ceza davasındaki vekâlet ücreti, belgelenip ispatlanmadıkça maddi tazminat kapsamında kabul edilmemektedir; bu dosyada bölge adliye mahkemesinin belirlediği tutar Yargıtay'ca değiştirilmemiştir. Koruma tedbirleri tazminatının koşulları için ceza hukuku sayfamızda genel bilgi bulunmaktadır.

Gözaltı masraflarını ve avukat ücretini belgeleyerek maddi tazminat isteyin

Gözaltına alınıp beraat ettiyseniz veya hakkınızda kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiyse, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açabilirsiniz; dava 5271 sayılı Kanun m.142'deki süreye tabidir. Talep ettiğiniz manevi tazminatı sosyal ve ekonomik durumunuz, suçlamanın niteliği, olayın cereyan tarzı ve gözaltı süresiyle gerekçelendirmeniz, mahkemenin miktarı bu ölçütlere göre belirlemesini kolaylaştırır; sembolik bir miktara hükmedilirse bu karar temyizde dayanak oluşturur. Maddi tazminat için gözaltı masraflarınızı ve ödediğiniz vekâlet ücretini belgelemeniz gerekir. Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için Yalova ceza avukatı sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

Haksız gözaltıda manevi tazminat tutarı hakkında merak edilenler

Haksız gözaltıda manevi tazminat hangi ölçütlere göre belirlenir?

Karara göre davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faiziyle birlikte elde edilecek parasal değer birlikte değerlendirilerek hak ve nesafet ilkelerine uygun makul bir miktar belirlenir.

8 günlük gözaltı için 800 TL manevi tazminat neden bozuldu?

Daire, terör örgütüne üye olma suçlamasıyla 8 gün gözaltında kalan davacı için 800 TL'nin belirlenen ölçütlere uymayacak ölçüde eksik olduğunu belirterek hükmü Tebliğname'ye aykırı olarak bozmuştur.

Gözaltındaki masraflar ve avukat ücreti maddi tazminat olarak alınabilir mi?

Bu dosyada davacı vekilinin bu yöndeki temyiz sebebi reddedilmiş; bölge adliye mahkemesinin belirlediği 345,52 TL'lik maddi tazminat Yargıtay'ca değiştirilmemiştir. Maddi tazminat talebinin belgeyle ispatlanması gerekir.