Özet
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bir alışveriş sitesinden satın alınan ve teslimden sonra altı gün kullanılan cep telefonunun cayma hakkıyla iadesine ilişkin uyuşmazlıkta, tüketici mahkemesinin kesin kararını Adalet Bakanlığının talebi üzerine kanun yararına bozmuştur. Satıcı, ambalajı açılan, SIM kart takılan ve uygulama yüklenen telefonun sıfır özelliğini yitirdiğini, bu nedenle cayma hakkının kullanılamayacağını ileri sürmüştü. Daire, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde sayılan açılmış ambalaj istisnasının yalnız kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerini kapsadığını, cep telefonunun bu istisnaya girmediğini ve tüketicinin on dört günlük cayma hakkının bulunduğunu kabul etmiştir. Daire aynı kararda, 6502 sayılı Kanun m.48/4 ve Yönetmelik m.13/2 uyarınca tüketicinin yalnız mutat kullanımdan doğan değişikliklerden sorumsuz olduğunu, bu sınırı aşan kullanımda satıcının zararından sorumlu tutulacağını vurgulamış; tüketici mahkemesinin altı günlük kullanımın bu sınırı aşıp aşmadığını bilirkişi raporuyla araştırması gerektiğini belirtmiştir. Karar tüketici bakımından karma niteliktedir: cayma hakkının varlığı yönünden tüketici lehine, kullanımdan doğan değer kaybı yönünden satıcı lehine bir ölçü koymaktadır. Bozma sonuca etkili olmamak üzere verildiğinden taraflar arasındaki hüküm değişmemiştir. Karar, açılmış ürün iade alınmaz kaydının sınırını ve iade sonrası değer kaybı tartışmasının hangi yöntemle yürütüleceğini göstermesiyle yol göstericidir.
İnceleme
Kutusu açılmış telefon cayma hakkının istisnası sayılmadı ama kullanımın bedeli var
İnternetten alınan bir telefonun kutusu açılıp içine SIM kart takıldığında, satıcıların önemli bir kısmı ürünün artık iade alınamayacağını düşünür. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 7 Kasım 2022 tarihli kararı (E. 2022/6784, K. 2022/8533) bu düşünceyi iki yönden sınamıştır. Daire, açılmış ambalaj hâlinin yalnız belirli ürün grupları için cayma hakkını kaldırdığını, cep telefonunun bu gruplar arasında yer almadığını kabul etmiştir. Aynı kararda, cayma süresi içinde ürünü olağan ölçünün ötesinde kullanan tüketicinin satıcının zararından sorumlu tutulabileceğini de hatırlatmıştır.
Karar Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma talebi üzerine verildiğinden, tüketici mahkemelerinin kesin olarak karara bağladığı ve temyiz denetimine çoğu zaman ulaşmayan bir uyuşmazlık türüne Daire'nin çizdiği ölçüyü göstermektedir. Cayma hakkı ile ayıplı mal hükümleri arasındaki temel ayrım, yani caymanın herhangi bir ayıp şartı aramaması, ayıplı mal iadesi ve tüketici hakları yazısında ayrıca ele alınmıştır.
Altı gün kullanılan telefon ve satıcının hakem heyeti kararına itirazı
Tüketici, 9 Mart 2021'de bir alışveriş sitesinden cep telefonu satın almış ve telefonu 11 Mart 2021'de teslim almıştır. Cihaza bir SIM kart takmış, uygulamalar yüklemiş ve cihazı altı gün kullanmıştır. Tüketicinin beyanına göre ürünün yazılımında teknik bir arıza bulunmaktadır; tüketici bu nedenle on dört günlük süre içinde telefonu satıcıya göndererek cayma hakkını kullanmıştır.
Satıcı iadeyi kabul etmeyince tüketici Çukurova İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvurmuş, heyet 15 Haziran 2021 tarihli kararıyla başvuruyu kısmen kabul ederek 3.313 TL'nin tüketiciye ödenmesine hükmetmiştir. Satıcı bu karara karşı tüketici mahkemesinde iptal davası açmıştır. Satıcıya göre paketi açılmış, kurulumu yapılmış ve günlerce kullanılmış bir elektronik cihazda cayma hakkı kullanılamaz; ürün sıfır olma ve yeniden satılabilme özelliğini yitirmiştir ve gerekçesiz iade talebi dürüstlük kuralına aykırıdır.
Tüketici mahkemesi davayı reddetmiştir. Mahkemeye göre 27 Kasım 2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin (Yönetmelik) 15. maddesindeki (e) bendi yalnız kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerini kapsar; tüketici 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (Kanun) m.48/4 ve Yönetmelik m.9 uyarınca gerekçe göstermeden cayabilir. Karar kesin olarak verildiğinden, Adalet Bakanlığı 15 Eylül 2022 tarihli yazısıyla HMK m.363 uyarınca kanun yararına bozma istemiştir.
İstisna listesi kitap, dijital içerik ve sarf malzemesiyle sınırlı okundu
Kararın çıkış noktası mesafeli sözleşmenin tanımı (Kanun m.48/1) ve on dört günlük gerekçesiz cayma hakkıdır (m.48/4). Daire ardından Yönetmelik m.15'te sayılan istisnaları tek tek aktarmıştır: fiyatı finansal piyasalara bağlı mallar, kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulan mallar, ambalajı açıldıktan sonra iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler, başka ürünlerle karışan mallar, ambalajı açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri, süreli yayınlar, belirli tarihe bağlı konaklama ve benzeri hizmetler, anında ifa edilen elektronik hizmetler ve tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler.
Satıcının dayandığı açılmış ambalaj hâli bu listede yalnız maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri için öngörülmüştür. Cep telefonu bu kapsama girmediğinden, mesafeli satışla alınan telefonda on dört günlük cayma hakkının bir istisnası bulunmamaktadır; kararda bu sonuç açıkça yazılmıştır.
Tüketici mahkemesinden ayrılınan nokta ikinci basamaktır. Kanun m.48/4'ün son cümlesine göre tüketici, cayma süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir. Yönetmelik m.13/2 de aynı ölçüyü malın işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun kullanım olarak tarif eder. İki hüküm birlikte okunduğunda sorumsuzluk mutat kullanımla sınırlıdır; Daire bu nedenle sorumsuzluğun mutat kullanımla sınırlı olduğunu, bu sınırı aşan kullanımda tüketicinin satıcının uğradığı zarardan sorumlu olacağını vurgulamıştır.
Kanun yararına bozma mutat kullanımın bilirkişiyle ölçülmesini istedi
Daire, tüketici mahkemesinin SIM kart takılarak ve uygulama yüklenerek altı gün süren kullanımın mutat kullanımı aşıp aşmadığını hiç araştırmadığını tespit etmiştir. Mahkemenin konusunda uzman bir bilirkişiden taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alması, üründe mutat kullanım dışında bir yıpranma olup olmadığını belirlemesi ve sonucuna göre hüküm kurması gerekirdi. Bu eksiklik nedeniyle karar oy birliğiyle kanun yararına bozulmuştur.
Bozma, HMK m.363 gereğince sonuca etkili olmamak üzere verilmiştir; tüketicinin hakem heyeti kararıyla elde ettiği iade hakkı bu dosyada değişmemiştir. Kararın asıl etkisi benzer dosyalardadır: satıcının cayma bildirimini açılmış ambalaj gerekçesiyle reddetmesi Yönetmeliğin kapsamı dışında kalan ürünlerde hukuka uygun görülmemekte, buna karşılık satıcının değer kaybı iddiası da inceleme dışı bırakılamamaktadır. Kararda mutat kullanımın aşılması cayma hakkını ortadan kaldıran bir hâl olarak değil, tüketicinin zarardan sorumluluğunu doğuran bir hâl olarak ele alınmıştır.
Yönetmelik, karardan önce 23 Ağustos 2022 tarihli ve 31932 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan bir değişiklikle istisna listesine dört yeni bent eklemiştir; ancak bu bentlerin uygulanması geçiş hükmüyle 1 Ocak 2026'ya ertelendiğinden karar tarihinde uygulanmıyordu. Bunlardan (i) bendi 24 Mayıs 2025 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırılmış; tescile tabi araçlar, canlı müzayede ve kurulumu satıcı ya da yetkili servisçe yapılan mallara ilişkin (ı), (j) ve (k) bentleri Danıştay Onuncu Dairesinin 6 Mayıs 2026 tarihli kararıyla (E. 2022/5534, K. 2026/2753) iptal edilmiştir. Somut uyuşmazlıkta sözleşme tarihinde uygulanan metin esas alınır.
Teslim anındaki durum ve cayma süresindeki kullanım kayda geçirilmelidir
Cayma hakkının varlığı tartışılırken ilk bakılacak yer, ürünün Yönetmelik m.15'teki sınırlı sayımdan birine girip girmediğidir. Satış sayfasında ya da sözleşmede yer alan açılmış ürün iade alınmaz kaydı, listede karşılığı olmayan bir ürün grubu için tek başına cayma hakkını kaldırmaz. Kanun m.48/4 ayrıca, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmeyen tüketicinin on dört günlük süreyle bağlı olmadığını, bu sürenin cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erdiğini düzenler; bu nedenle ön bilgilendirme formunun ve sipariş onayının saklanması önem taşır.
Kullanım yönünden tartışmanın bilirkişi incelemesiyle çözüleceği dikkate alınarak, ürünün teslim alındığı andaki durumu ve iade edildiği andaki durumu fotoğraf, kargo tutanağı ve yazışmalarla belgelenmelidir. Uygulamada en sık gördüğümüz eksiklik, iade paketinin hangi durumda gönderildiğine dair hiçbir kaydın bulunmamasıdır. Satıcı açısından da değer kaybı iddiası soyut bırakılmamalı; yıpranmanın niteliği ve ürünün yeniden satış değerindeki etkisi somut verilerle ortaya konulmalıdır. Hakem heyetine başvuru yolu ve parasal sınırlar tüketici hakem heyeti başvurusu yazısında anlatılmıştır.
İnternetten alınıp açılan ürünün iadesi hakkında sık sorulan sorular
Cep telefonunun kutusu açıldıysa satıcı iadeyi reddedebilir mi?
Açılmış ambalaj, cep telefonunda tek başına ret sebebi sayılmamıştır; Daire bu istisnanın kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleriyle sınırlı olduğunu kabul etmiştir. Ambalajı açıldıktan sonra iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler ayrı bir istisnaya tabidir; bu kararda telefon bakımından o istisna tartışılmamıştır.
Mutat kullanımı aşan kullanım cayma hakkını ortadan kaldırır mı?
Kararın kurduğu ölçüye göre mutat kullanımın aşılması tüketiciyi satıcının bu kullanımdan doğan zararından sorumlu kılar; cayma hakkının varlığı ise ayrı değerlendirilir. Zararın bulunup bulunmadığı ve miktarı, ürünün işleyişine ve kullanım talimatlarına göre bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Kanun yararına bozma kararı tarafların durumunu değiştirir mi?
Kanun yararına bozma sonuca etkili olmamak üzere verildiğinden kesinleşmiş hükmü ortadan kaldırmaz. Bu dosyada tüketicinin iade hakkı değişmemiş, kararın etkisi benzer uyuşmazlıklarda mahkemelerin izleyeceği inceleme yöntemini göstermekle sınırlı kalmıştır.
Kararın tam metni
~5 dk okuma
Metin, Yargıtay Karar Arama resmî yayınından alınmıştır. Kaynakta açın
3. Hukuk Dairesi 2022/6784 E. , 2022/8533 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :TÜKETİCİ MAHKEMESİ
Taraflar arasındaki hakem heyeti kararına itiraz davasının mahkemece yapılan yargılaması neticesinde davanın reddine dair kesin olarak verilen hükmün Adalet Bakanlığınca kanun yararına bozulması istenilmekle; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı, davalı yanın ... internet sitesinden 09.03.2021 tarihinde 1 adet Poco X3 NFC Lite model telefon satın aldığını, ürünün eline ulaşmasından sonra üründen memnun kalmadığından cayma hakkını kullanmak istediğini, ancak bu talebinin reddedildiğini, Çukurova İlçe Tüketici Hakem Heyetine ''cayma hakkını kullanma'' istemi ile 2021/0873.987 başvuru numarası ile başvurduğunu, tüketici hakem heyetinin 087320210001620 numaralı kararı ile şikayetçi yanın istemini kısmen kabul ettiğini, 3.313,00-TL uyuşmazlık konusu ücretin şirketten alınarak şikayetçi yana verilmesine karar verdiğini, davalı yanın telefon paketini açtığını, telefonun kurulumunu sağladığını ve kullanmaya başladığını, 6 gün boyunca kullandığını, paketi açılmış ve kullanılmaya başlamış elektronik ürünlerde cayma hakkının kullanılamayacağını, kurulumu sağlanmış bir elektronik cihaz için hiç bir sebep göstermeden cayma hakkını kullanmak istemesinin dürüstlük kuralına da aykırı olduğunu, ürünün sıfır olma özelliğini ve tekrar satılabilirlik özelliğini kaybettiğini belirterek 15/06/2021 tarihli 087320210001620 sayılı Çukurova Tüketici Hakem Heyeti kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı, 11/03/2021 tarihinde teslim aldığı ürünü, ürün yazılımından kaynaklanan teknik arıza dolayısıyla kanuni cayma hakkı süresi içerisinde satıcıya iade ederek cayma hakkını kullandığını, kanunda söz konusu hakkın herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin ve cezai şart ödemeksizin kullanılabileceğinin hüküm altına alındığını, kanunen tanınan bir hakkın kullanımı dolayısıyla yöneltilen davada hukuki bir isabet olmadığını, 6 günlük kullanımın teknolojik bir ürün bakımından olağan gözden geçirme kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini dilemiştir. Mahkemece, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 15/e maddesinde "Malın tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olması halinde maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerinin " iade edilemeyeceğinin düzenlendiği, davacının iddiasının yersiz olduğu, davalı tüketicinin hiçbir gerekçe göstermeksizin 6502 sayılı yasanın 48. maddesinin 4. fıkrası ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 9. maddesine göre cayma hakkını kullanıp ürünü davacı satıcıya iade ederek ödediği ücreti iade isteyebileceği gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Adalet Bakanlığının 15/09/2022 tarihli yazısında; mahkemece davacı tarafça davalı yanın telefon paketini açtığı, telefonun kurulumunu sağladığı ve kullanmaya başladığı, 6 gün boyunca kullandığından bahisle iade hakkının kullanılamayacağına ilişkin iddiası ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 48 inci maddesinin dördüncü fıkrasının son cümlesi "Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir" düzenlemesi göz önünde bulundurularak, konusunda uzman bilirkişiden denetime elverişli rapor aldırılıp, iadesi istenen üründe mutad kullanım dışında yıpranma olup olmadığı belirlenerek karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı bulunduğu ileri sürülerek; kararın, 6100 sayılı HMK’nın 363 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanun yararına bozulması talep edilmiştir. Dava, İnternet sitesi üzerinden mesafeli satış ile alınan cep telefonun 14 günlük cayma hakkı süresinde iade edilmesi nedeniyle bedel iadesine dair verilen tüketici hakem heyeti kararının iptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, mesafeli satış sözleşmesinin konusunu oluşturan malın iade edilmesinde mutad kullanımın aşılması nedeniyle malda yıpranmanın olup olmadığının araştırılmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. Mesafeli satış sözleşmeleri 6502 sayılı Kanunun 48/1. Maddesinde "satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir." şeklinde tanımlanmış ve yine aynı kanunun 48/4. Maddesinde "Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir." düzenlemesi mevcut olmakla birlikte Mesafeli Sözleşmeleri Yönetmeliğinin 15. maddesinde cayma hakkına "...a) Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcı veya sağlayıcının kontrolünde olmayan mal veya hizmetlere ilişkin sözleşmeler. b) Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler. c) Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmeler. ç) Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olan mallardan; iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanların teslimine ilişkin sözleşmeler. d) Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallara ilişkin sözleşmeler. e) Malın tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olması halinde maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerine ilişkin sözleşmeler. f) Abonelik sözleşmesi kapsamında sağlananlar dışında, gazete ve dergi gibi süreli yayınların teslimine ilişkin sözleşmeler. g) Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken, konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence veya dinlenme amacıyla yapılan boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler. ğ) Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallara ilişkin sözleşmeler. h) Cayma hakkı süresi sona ermeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetlere ilişkin sözleşmeler." şeklinde istisnalar getirilmiştir. İlgili maddede yer alan "...e) Malın tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olması halinde maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerine ilişkin sözleşmeler..." ifadesi kapsamında bilgisayar sarf malzemesi, dijital içerik ve kitap girmekte ve cep telefonunun mesafeli satış sözleşmesine konu olması halinde 14 günlük cayma hakkının istisnasını oluşturmadığı anlaşılmaktadır. Yine 6502 sayılı Kanunun 48/4. Maddesinin son cümlesinde ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 13/2. maddesinde cayma hakkının kullanılmasında mutat kullanımı aşan bozulmalar halinde tüketicinin sorumlu olacağı düzenlenmiştir. Somut olayda davalının mesafeli satış sözleşmesi nedeniyle 14 günlük cayma hakkının olduğu, bu süre içinde malı iade ederek cayma hakkını kullandığı, ancak mesafeli satış sözleşmesinin konusunu oluşturan cep telefonuna davalı tarafından sim kartı takılıp, uygulamalar indirilerek cayma hakkı süresi içerisinde 6 gün boyunca kullandığı anlaşılmaktadır. O halde mahkemece, davalının mesafeli satış sözleşmesinden cayma hakkını kullanması nedeniyle cayma hakkı süresi içerisinde söz konusu cep telefonunu 6 gün boyunca kullanmasının mutat kullanımı aşan kullanım olup olmadığı, mutat kullanımı aşan kullanım söz konusu ise davacı satıcının uğradığı zarardan davalı tüketicinin sorumlu olacağı gözetilerek konusunda uzman bilirkişiden taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor aldırılıp sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, Adalet Bakanlığının bu yöne ilişen kanun yararına temyiz talebinin kabulü gerekir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına bozma talebinin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca gereği yapılmak üzere bozma kararının bir örneğinin ve dava dosyasının Adalet Bakanlığına gönderilmesine, 07.11.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Bu alandaki diğer kararlar

Sıfır Araç Boyalı ve Kapısı Değişmiş Çıkarsa Ayıpsız Misliyle Değişim İstenebilir mi?
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 21.02.2023

Araç Değer Kaybı Davasında Yargıtay Neye Bakıyor? Önceki Hasar, Ehliyet ve Belirsiz Alacak
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 22.10.2025

Manevi Tazminat Kısmen Reddedilirse Yargılama Gideri Davacıya Yüklenir mi?
Anayasa Mahkemesi, 25.12.2024

