İlme Hukuk Logo
İLMEHUKUK BÜROSU
İLME HUKUK BÜROSU
Hemen AraRandevu Al
Açık bir karton koli

Ayıplı Mal İadesi 2026: Tüketicinin Seçimlik Hakları ve Hakem Heyeti Süreci

Ayıplı çıkan üründe tüketicinin dört seçimlik hakkı vardır: bedel iadesi, değişim, ücretsiz onarım ve indirim. 2026'da 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyeti'ne başvuru zorunludur; hangi yolun izleneceğini süreler, ispat kuralları ve başvuru adımları belirler.

Yayın
8 Ağustos 2026
Son güncelleme
16 Ekim 2026
Okuma süresi
17 dk
Hukuk alanı
Tüketici Hukuku
Av. Mesut İLME — Yalova Barosu

Av. Mesut İLME

Yalova Barosu, sicil 287

Yayın
8 Ağustos 2026
Güncelleme
16 Ekim 2026
17 dk
okuma

"Su geçirmez" diye satılan telefon ilk ıslanışta susar, yeni buzdolabı birkaç hafta içinde soğutmayı bırakır. Satıcının cevabı ise çoğu zaman aynıdır: "servise bırakın, bakarız." Oysa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK), ayıplı malla karşılaşan tüketiciye dört seçimlik hak tanır: sözleşmeden dönerek bedel iadesi, ayıpsız misli ile değişim, ücretsiz onarım ve ayıp oranında bedel indirimi. Bu haklardan hangisinin kullanılacağına satıcı değil, tüketici karar verir. Çelişki de burada başlar: Kanun güçlü bir koruma öngörür, ancak hak kayıplarının büyük bölümü ispatın ve sürelerin yönetilmemesinden doğar. 2026 yılında 186.000 TL olarak belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda yol Tüketici Hakem Heyeti'nden geçer; sonucu ise çoğu dosyada ayıbın ilk günlerinde toplanan deliller belirler.

Reklamdaki Özelliğin Eksikliği de Ayıptır (TKHK m. 8)

TKHK m. 8 uyarınca ayıplı mal; tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmayan veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Kanun ayıp kavramını geniş tutmuştur: ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan; satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan; muadili malların kullanım amacını karşılamayan; tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki ya da ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı kabul edilir. Ayıp bu nedenle yalnızca fiziksel bir bozukluk değildir; internet sitesindeki ürün açıklamasında yazan bir özelliğin üründe bulunmaması da tek başına ayıp oluşturur.

Montaj gerektiren ürünlerde kapsam daha da geniştir: Malın montajının satıcı tarafından veya onun sorumluluğu altında yapılması öngörülmüşse, malın usulüne uygun monte edilmemesi sözleşmeye aykırı ifa sayılır. Montajı tüketicinin yapması öngörülmüş ve hatalı montaj, montaj talimatındaki yanlışlık veya eksiklikten kaynaklanmışsa sonuç yine değişmez; mal ayıplı ifa hükümlerine tabi olur.

Açık Ayıp ve Gizli Ayıp Ayrımı

Uygulamada ayıplar, fark edilme anına göre ikiye ayrılır. Açık ayıp, malın tesliminde basit bir gözden geçirmeyle anlaşılabilen kusurdur: kırık ekran, çizik gövde, eksik parça, yanlış renk gibi. Gizli ayıp ise teslim anında fark edilemeyen, ancak kullanım sürecinde ortaya çıkan kusurdur: motorlu araçta üretim kaynaklı motor arızası, beyaz eşyada zamanla ortaya çıkan kompresör sorunu, binada su yalıtım hatası gibi. Bu ayrım hakların özünü değiştirmez; ispat kolaylığı ve sürelerin işleyişi bakımından ise pratik önem taşır. Gizli ayıpta tüketici, ayıbın teslim anında mevcut olduğunu ortaya koymak için çoğu durumda teknik incelemeye (servis raporu, bilirkişi) ihtiyaç duyar.

Uygulamada Ayıp Sayılan Başlıca Hâller

  • Ürünün reklamda, ürün sayfasında veya etikette belirtilen özellikleri taşımaması (örneğin "su geçirmez" denilen telefonun su alması),
  • Numune ya da teşhir ürününe göre karar verilen malın, teslim edilen hâlinin farklı olması,
  • Malın muadillerinin sağladığı olağan faydayı sağlamaması (yeni buzdolabının yeterince soğutmaması),
  • Teknik düzenlemeye veya standarda aykırılık,
  • Hukuki eksiklikler (örneğin ürünün yasal zorunlu belgelerinin bulunmaması),
  • Hatalı montaj veya yanlış/eksik montaj talimatı.

Buraya kadar anılan hükümler mallara ilişkindir. Tadilat, kuaförlük, paket tur, eğitim gibi hizmetlerdeki kusurlar ise TKHK m. 13 ve devamındaki "ayıplı hizmet" hükümlerine tabidir; tüketiciye burada da benzer seçimlik haklar tanınır: hizmetin yeniden görülmesi, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedel indirimi veya sözleşmeden dönme. İki rejimin süreleri ve işleyişi büyük ölçüde paraleldir; talep konusunun mal mı hizmet mi olduğunun başvuru dilekçesinde doğru nitelendirilmesi ise gerekir.

İspat Yükü ve Altı Aylık Karine (TKHK m. 9-10)

TKHK m. 9 uyarınca satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye teslim etmekle yükümlüdür. Satıcı, kendisinden kaynaklanmayan reklam açıklamalarıyla kural olarak bağlıdır; bu bağlılıktan ancak açıklamadan haberdar olmadığını ve haberdar olmasının kendisinden beklenemeyeceğini, açıklamanın sözleşme kurulurken düzeltilmiş olduğunu veya satın alma kararının bu açıklamayla nedensellik bağı içinde olmadığını ispatlarsa kurtulur. Satıcının "o vaadi üretici verdi, beni bağlamaz" savunmasına kanun ancak bu dar şartlarda sonuç bağlar.

İspat düzeninin kalbi TKHK m. 10'daki karinedir: Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim anında var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir. İlk altı ayda arızalanan bir ürün için tüketicinin "ayıp üretimden kaynaklanıyor" diye ayrıca kanıt sunması gerekmez; aksini satıcı kanıtlamak zorundadır. Kuralın istisnası bizzat madde metninde yer alır: karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Raf ömrü kısa gıda ürünleri ya da doğası gereği hızla yıpranan sarf malzemeleri bu istisnanın tipik örnekleridir.

Altı aylık sürenin geçmesinden sonra ispat yükü genel kurallara göre tüketiciye döner; ayıbın üretimden kaynaklandığı ve teslim anında (gizli olarak) mevcut olduğu, servis kayıtları, teknik rapor ve gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle ortaya konur. Ayrıca m. 10/2 uyarınca, tüketicinin sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar olduğu veya haberdar olmasının kendisinden beklendiği hâllerde sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz: "teşhir ürünüdür, kutusu ezik" açıklamasıyla indirimli satılan üründe, bilinen bu kusur için sonradan hak ileri sürülemez. Bilinen kusur dışındaki ayıplara ilişkin haklar ise saklıdır.

Uygulamada en sık uyuşmazlık, yetkili servislerin "kullanım hatası" raporlarında yaşanır. Bu rapor kesin hüküm değildir; ilk altı ayda karine tüketici lehine işlemeye devam eder, sonrasında da tüketici hakem heyeti veya mahkeme aşamasında bağımsız bilirkişi incelemesi istenebilir. Arızanın servis formunda somut biçimde tarif edilmesi (yalnızca "cihaz incelendi" değil, "ekranda piksel hatası mevcut" gibi) ispat gücünü belirgin biçimde artırır.

6502 sayılı Kanun, mülga 4077 sayılı Kanun'da yer alan 30 günlük ihbar süresine yer vermemiştir; tüketici seçimlik haklarını aşağıda açıklanan zamanaşımı süreleri içinde kullanabilir. Ayıbın fark edilir edilmez yazılı olarak bildirilmesi ise hem altı aylık karineden yararlanma hem de delil güvenliği bakımından tüketicinin lehine sonuç doğurur.

Tüketicinin Dört Seçimlik Hakkı (TKHK m. 11)

Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici, TKHK m. 11'de sayılan dört haktan dilediğini seçebilir. Seçim tüketiciye aittir; satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür ve tüketiciyi başka bir seçeneğe (örneğin iade yerine onarıma) zorlayamaz. Seçimlik hakkın kullanılması nedeniyle ortaya çıkan masraflar da talebi yerine getiren tarafça karşılanır.

1. Sözleşmeden Dönme (Bedel İadesi)

Tüketici, ayıplı malı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden döner ve ödediği bedelin tamamının iadesini talep eder. Ayıbın malın kullanım amacını önemli ölçüde ortadan kaldırdığı, onarımın ya da değişimin tüketicinin menfaatini karşılamadığı durumlarda bu hak öne çıkar. Dönme hâlinde bedelin tüketiciye derhâl iade edilmesi gerekir.

2. Ayıp Oranında Bedel İndirimi

Ayıp, malın kullanılmasını tümüyle engellemiyorsa tüketici malı elinde tutup satış bedelinden ayıp oranında indirim isteyebilir. İndirim tutarı, malın ayıpsız değeri ile ayıplı değeri arasındaki farka göre belirlenir; uyuşmazlık hâlinde bu fark bilirkişi eliyle hesaplanır. Estetik kusurlarda veya işlevi sınırlı ölçüde etkileyen ayıplarda bu hak, tüketicinin malı kullanmayı sürdürmek istediği durumlara uygun düşer.

3. Ücretsiz Onarım

Tüketici, aşırı bir masraf gerektirmedikçe malın bütün onarım giderlerinin (işçilik, parça, nakliye dâhil) satıcı tarafından karşılanarak tamir edilmesini isteyebilir. Onarım hakkı seçildiğinde ürün yetkili servise teslim edilir; onarımda geçen süre, aşağıda açıklandığı üzere garanti süresine eklenir.

4. Ayıpsız Misli ile Değişim

Tüketici, imkân varsa malın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini talep edebilir. Elektronik cihazlar ve seri üretim ürünlerde sık başvurulan yoldur; ürünün üretimden kalkması gibi teminin imkânsızlaştığı hâllerde diğer seçimlik haklara dönülür.

Onarım ve Değişimde Süre Sınırı: 30 İş Günü

TKHK m. 11/4 uyarınca ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim talebinin; satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami 30 iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise 60 iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Garanti kapsamındaki ürünlerde bu genel kuralın yanında ikincil mevzuat daha kısa süreler öngörür: Satış sonrası hizmet listesindeki mallarda azami tamir süresi kural olarak 20 iş günü, binek otomobil ve kamyonet gibi taşıtlarda ise 45 iş günüdür ve malın arızada/tamirde geçirdiği süre garanti süresine eklenir. Bu sürelerin aşılması hâlinde tüketici, onarımda ısrar etmek zorunda değildir; bedel iadesi, değişim veya indirim haklarına geçebilir.

Orantısızlık Sınırı ve Üretici-İthalatçının Sorumluluğu

Ücretsiz onarım veya değişimin satıcı için orantısız güçlükler doğuracağı hâllerde (m. 11/3) tüketici, sözleşmeden dönme veya bedel indirimi haklarından birini kullanır. Orantısızlığın belirlenmesinde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer haklara başvurmanın tüketici için sorun oluşturup oluşturmayacağı dikkate alınır. Ücretsiz onarım ve değişim hakları yalnızca satıcıya karşı değil, üreticiye ve ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir; bu iki talebin yerine getirilmesinden satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, ancak ayıbın malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra doğduğunu ispatlarsa sorumluluktan kurtulur. Satıcı firmanın kapanması veya çözümsüz kalması hâlinde markanın Türkiye distribütörüne yönelmek bu sayede mümkündür.

Seçimlik HakSonucuKime Yöneltilebilir?
Sözleşmeden dönmeMal iade edilir, bedelin tamamı geri alınırSatıcı
Bedel indirimiMal kalır, ayıp oranında fark iade edilirSatıcı
Ücretsiz onarımTüm giderler karşı tarafa ait olmak üzere tamirSatıcı, üretici, ithalatçı (müteselsil)
Ayıpsız misli ile değişimYeni ve kusursuz ürün teslimiSatıcı, üretici, ithalatçı (müteselsil)

Zamanaşımı Süreleri: 2 Yıl Kuralı ve İstisnaları (TKHK m. 12)

Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre taşınmazın teslim tarihinden itibaren beş yıldır. İkinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu kısaltılabilir; ancak bu süre bir yıldan, ikinci el konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda ise üç yıldan az olamaz.

Kuralın önemli istisnası m. 12/3'tedir: Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. Kilometresi düşürülmüş araç, boya-değişen parçası gizlenerek satılan otomobil veya bilinen üretim hatası saklanan ürün gibi hâllerde satıcının "iki yıl geçti" savunması sonuç doğurmaz.

Zamanaşımı ile garanti süresi ayrı kavramlardır ve sık karıştırılır. Garanti süresi, Garanti Belgesi Yönetmeliği kapsamındaki ürünlerde teslim tarihinden itibaren asgari iki yıldır (veya ürüne göre kilometre gibi bir ölçü birimiyle belirlenir); bu süre içinde ürünün arızalanması hâlinde tamirde geçen süre garanti süresine eklenir. Garanti, tüketiciye üretici-ithalatçı taahhüdü katmanı ekler; garanti süresinin dolması ise zamanaşımı süresi içinde TKHK m. 11'deki seçimlik hakların kullanılmasına engel değildir.

DurumSüre
Yeni mal (genel kural)Teslimden itibaren 2 yıl
Konut / tatil amaçlı taşınmazTeslimden itibaren 5 yıl
İkinci el malSözleşmeyle kısaltılabilir; en az 1 yıl
İkinci el konut / tatil amaçlı taşınmazEn az 3 yıl
Ayıbın ağır kusur veya hile ile gizlenmesiZamanaşımı hükümleri uygulanmaz

Cayma Gerekçe İstemez, Ayıplı Mal İadesi Ayıp İster

İnternetten yapılan alışverişlerde iki ayrı hukuki mekanizma yan yana yaşar ve sık karıştırılır. Cayma hakkı, mesafeli sözleşmelerde (internet, telefon, katalog) ve iş yeri dışında kurulan sözleşmelerde tüketicinin, malı teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden dönebilmesidir. Üründe herhangi bir kusur bulunması gerekmez; tüketicinin ürünü beğenmemesi yeterlidir. Ayıplı mal iadesi ise üründe kusur bulunmasına bağlıdır ve satın alma kanalından bağımsız olarak, mağazadan yüz yüze yapılan alışverişte de, zamanaşımı süresi boyunca kullanılabilir.

Yaygın bir yanlış bilgi, cayma hakkının yalnızca "ürün hiç kullanılmamışsa" geçerli olduğu yönündedir. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ne göre tüketici, cayma süresi içinde malı işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun şekilde kullandığı takdirde meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir. Ürünü mağazada denenebilecek ölçüde incelemek cayma hakkını düşürmez; bu ölçüyü aşan kullanımdan doğan değer kaybından ise tüketici sorumlu olabilir.

Cayma hakkının istisnaları ayrıca düzenlenmiştir: Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiye özel hazırlanan ürünler; çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar; teslimden sonra ambalaj, bant, mühür gibi koruyucu unsurları açılmış olup iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler; koruyucu unsurları açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri gibi kalemlerde cayma hakkı kullanılamaz. Aynı ürün ayıplı çıkarsa bu istisnalar devreye girmez; ayıplı ifa hükümleri bu ürünlerde de uygulanır.

Cayma hakkının kullanılmasının sonuçları da süreye bağlanmıştır: Satıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde, teslimat masrafları da dâhil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri tüketiciye iade etmekle yükümlüdür. Tüketici de kural olarak cayma bildiriminden itibaren 10 gün içinde malı satıcıya veya yetkilendirdiği kişiye geri gönderir. Satıcının "iade edilen ürünü inceleyip karar vereceğiz" gerekçesiyle bedel iadesini belirsiz süre bekletmesi mevzuata uygun değildir.

Mağazadan yüz yüze yapılan alışverişlerde ise kanuni bir cayma hakkı yoktur: Ayıpsız ürünün "beğenilmediği için" iadesi, ancak satıcının kendi ticari iade politikası varsa mümkündür. Bu nedenle mağaza alışverişinde iade tartışması, ürünün ayıplı olup olmadığı noktasında düğümlenir.

ÖzellikCayma HakkıAyıplı Mal İadesi
DayanakMesafeli / iş yeri dışında kurulan sözleşme olmasıMalın ayıplı olması
GerekçeGerekmezAyıbın varlığı (gerektiğinde ispatı)
SüreTeslimden itibaren 14 günZamanaşımı süresi (kural olarak 2 yıl)
Mağaza (yüz yüze) alışverişiKanunen yokGeçerli
İstisnalarKişiye özel ürün, hijyen, çabuk bozulan vb.Tüketicinin bilerek satın aldığı kusurlar

Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu: 2026 Parasal Sınırı 186.000 TL

Ayıplı mal uyuşmazlığı anlaşmayla çözülemezse izlenecek resmî yol, uyuşmazlığın parasal büyüklüğüne göre belirlenir. Ticaret Bakanlığı'nın 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33116) yayımlanan tebliğiyle, 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere değeri 186.000 TL'nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur (TKHK m. 68). Bu tutarın altındaki bir uyuşmazlık doğrudan mahkemeye taşınamaz; sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tüketici hakem heyetine başvurulamaz, tüketici mahkemesi görevlidir. Sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

Başvuru, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir. Başvuru; elden veya posta ile yazılı olarak ya da e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) aracılığıyla elektronik ortamda yapılır. İlçede tüketici hakem heyeti kurulmamışsa başvuru kaymakamlığa da bırakılabilir. Elektronik başvuruda karşı tarafın vergi veya MERSİS numarası istenir; bu bilgi faturada yer alır.

Başvuruda Sunulması Gereken Belgeler

  • Fatura, fiş veya sipariş özeti (ürünün tarihi, bedeli ve satıcısını gösterir),
  • Ürünün ayıbını gösteren fotoğraf ve videolar,
  • Varsa yetkili servis raporu veya teknik inceleme formu,
  • Satıcıyla yapılan yazışmalar (e-posta, mesaj, çağrı kayıt numaraları),
  • Varsa garanti belgesi ve kutu/seri numarası bilgileri,
  • Talebin hangi seçimlik hakka yöneldiğini açıkça belirten başvuru dilekçesi.

Hakem heyeti başvurusu için herhangi bir harç veya başvuru ücreti ödenmez. TKHK m. 70 uyarınca uyuşmazlık tüketici aleyhine sonuçlanırsa tebligat ve bilirkişi ücretleri Bakanlıkça karşılanır; tüketici lehine sonuçlanırsa bu ücretler karşı taraftan tahsil edilir. Hakem heyeti vekâlet ücretine hükmedemez; bu da süreci düşük maliyetli kılan etkenlerden biridir.

Karar Süresi, Bağlayıcılık ve İtiraz

Başvurular, başvuru tarih ve sırasına göre en geç altı ay içinde görüşülüp karara bağlanır; başvurunun niteliğine göre bu süre en fazla üç ay daha uzatılabilir (Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği m. 21). Hakem heyeti kararları taraflar için bağlayıcıdır ve ilam hükmündedir: Karara rağmen ödeme yapılmazsa, karar icra dairesine ibraz edilerek ilamlı icra takibi başlatılabilir. Karara karşı taraflar, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edebilir. Kanunun ilk metninde 15 gün olarak düzenlenen bu süre, sonradan yapılan değişiklikle iki haftaya indirilmiştir; eski kaynaklardaki süreye göre yapılan hesap, itirazın süre yönünden reddine yol açabilir. İtiraz, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; talep hâlinde mahkeme icrayı durdurabilir. İtiraz üzerine tüketici mahkemesinin verdiği karar kesindir.

Parasal Sınırın Üzerinde: Tüketici Mahkemesi ve Zorunlu Arabuluculuk

Değeri 186.000 TL'nin üzerindeki ayıplı mal uyuşmazlıkları (örneğin araç ve konut uyuşmazlıklarının önemli bölümü) tüketici mahkemesinin görev alanına girer. Burada kritik bir dava şartı devreye girer: TKHK m. 73/A uyarınca, tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Arabuluculuk sürecinin işleyişi ve sağladığı imkânlar arabuluculuk hizmetleri sayfasında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Dava şartı arabuluculuğun kanunda sayılan istisnaları vardır: Tüketici hakem heyetinin görev alanına giren (sınır altı) uyuşmazlıklar, hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar ve tüketici işlemi niteliğinde olsa dahi taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk şartı aranmaz. TKHK m. 73/A, bunların yanında kanunun başka hükümlerine atıfla belirlenen bazı tedbir talepleri ve davaları da istisna kapsamına alır; bu taleplerin kapsamı, maddenin atıf yaptığı hükümler üzerinden belirlenir. Örneğin hakem heyeti kararına itiraz edilirken önce arabulucuya başvurulması gerekmez.

Tüketiciler tarafından tüketici mahkemelerinde açılan davalar, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nda düzenlenen harçlardan muaftır (TKHK m. 73); bu muafiyet, sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda dava yolunu maliyet açısından rahatlatır. Ayrı bir tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya, asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar. Ayıplı mal davasında görev tüketici mahkemesindedir; yetki bakımından ise tüketicinin yerleşim yeri mahkemesi de seçenekler arasındadır. Dava stratejisinin (hangi seçimlik hak, hangi merci, bilirkişi talebi) dosya özelinde belirlenmesi gerekir; bu değerlendirme online danışmanlık yoluyla da yapılabilir.

Adım Adım: Ayıplı Ürünle Karşılaşınca İzlenecek Yol

  1. Delillerin sabitlenmesi: Ürünün teslim alınır alınmaz kontrol edilmesi, kusurun fotoğraf ve videoyla belgelenmesi, kargo hasarında tutanak tutturulması ve fatura ile sipariş kayıtlarının saklanması gerekir.
  2. Satıcıya yazılı bildirim: Bildirimde ayıbın ve kullanılmak istenen seçimlik hakkın (bedel iadesi, değişim, onarım veya indirim) açıkça belirtilmesi gerekir. E-posta, platform mesajı veya ihtarname kullanılabilir; sözlü görüşmeler ispatta yetersiz kalır.
  3. Sürelerin takibi: Onarım veya değişim talebinde 30 iş günlük (garanti kapsamındaki listeli ürünlerde 20, taşıtlarda 45 iş günlük) sürenin aşılıp aşılmadığı tarihleriyle kayda geçirilmelidir; süre aşılırsa tüketicinin diğer haklara geçtiği satıcıya bildirilmelidir.
  4. Teknik kaydın oluşturulması: Servis incelemesinde arızanın somut tarifle forma geçirilmesi istenmelidir; "kullanım hatası" raporuna katılmayan tüketicinin bunu yazılı itiraz kaydıyla belirtmesi gerekir.
  5. Uyuşmazlık tutarının belirlenmesi: Tutar 186.000 TL'nin altındaysa e-Devlet (TÜBİS) üzerinden tüketici hakem heyetine başvurulur; üzerindeyse arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesi yolu planlanmalıdır.
  6. Kararın icraya taşınması: Lehe hakem heyeti kararına veya mahkeme ilamına rağmen ödeme yapılmıyorsa ilamlı icra takibi başlatılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Ayıplı mal iadesi için kaç gün içinde başvurmam gerekir?

Kanunda belirli bir "iade günü" yoktur; seçimlik haklar kural olarak malın tesliminden itibaren iki yıllık zamanaşımı süresi içinde kullanılabilir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda süre beş yıldır; ayıp hile veya ağır kusurla gizlenmişse zamanaşımı hükümleri hiç uygulanmaz. İlk altı ay içinde ortaya çıkan ayıplarda ispat yükü satıcıda olduğundan, ayıbın fark edilir edilmez yazılı olarak bildirilmesi tüketicinin ispat konumunu önemli ölçüde güçlendirir.

Satıcı "kullanım hatası" raporuyla talebimi reddederse ne yapabilirim?

Yetkili servis raporu nihai ve bağlayıcı değildir. Teslimden itibaren ilk altı ayda karine tüketici lehinedir ve malın ayıplı olmadığını satıcı ispatlamak zorundadır. Tüketici, hakem heyeti veya mahkeme aşamasında bağımsız bilirkişi incelemesi yapılmasını talep edebilir; dosyalarda gördüğümüz kadarıyla bilirkişi incelemesi servis raporundan farklı bir sonuca da varabilmektedir. Tüketicinin servis formuna itirazını yazılı olarak kaydettirmesi bu aşamada delil değeri taşır.

Tüketici hakem heyeti kararı bağlayıcı mıdır?

Hakem heyeti kararları taraflar için bağlayıcıdır ve ilam hükmündedir; karara uyulmazsa ilamlı icra yoluyla tahsil edilebilir. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen mahkeme kararı kesindir.

İnternetten aldığım ürün hem ayıplı hem de beğenmedim; hangi yolu seçmeliyim?

Teslimden itibaren 14 gün geçmemişse cayma hakkı çoğu durumda daha kolay işleyen yoldur: Gerekçe göstermeden ve ayıbı ispatlamaya gerek olmadan sözleşmeden dönülür. 14 günlük süre geçtiyse veya ürün cayma hakkının istisnaları kapsamındaysa, ayıplı mal hükümlerine dayanarak seçimlik haklar kullanılır. İki mekanizma birbirinin alternatifi değildir; somut duruma göre uygun olan seçilir.

Garanti süresi biten üründe hâlâ hak talep edebilir miyim?

Garanti süresinin dolması, zamanaşımı süresi dolmadıkça TKHK m. 11'deki seçimlik hakları ortadan kaldırmaz. Üretimden kaynaklanan gizli ayıplarda iki yıllık zamanaşımı içinde başvuru mümkündür; ayıbın hile veya ağır kusurla gizlendiği hâllerde zamanaşımı savunması dinlenmez. Tamirde geçen süreler garanti süresine eklendiğinden, garanti bitiş tarihi de belgede yazan tarihten daha ileri bir güne kaymış olabilir; bu hesabın servis kayıtları üzerinden yapılması gerekir.

Azami tamir süresi aşılırsa ne olur?

Onarım talebi, yöneltilmesinden itibaren en geç 30 iş günü içinde (garanti kapsamındaki listeli ürünlerde 20 iş günü, binek otomobil ve kamyonetlerde 45 iş günü) sonuçlandırılmak zorundadır. Süre aşıldığında tüketici onarım sonucunu beklemeye mecbur değildir; bedel iadesi, ayıpsız misli ile değişim veya bedel indirimi haklarından birine geçebilir.

İkinci el üründe ayıplı mal hakları geçerli mi?

İkinci el satışlarda da satıcı ayıptan sorumludur. Sorumluluk süresi sözleşmeyle kısaltılabilir; ancak bir yıldan, ikinci el konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz. Şahıslar arası tek seferlik satışlarda TKHK değil genel hükümler uygulanır; TKHK'nın uygulanması için satıcının ticari veya mesleki amaçla hareket etmesi gerekir.

Ayıplı ürün başka zararlara da yol açtıysa tazminat isteyebilir miyim?

Seçimlik hakların kullanılması, tüketicinin genel hükümlere göre tazminat talep etmesine engel değildir; TKHK m. 11 uyarınca tüketici, seçtiği hakla birlikte 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat da isteyebilir. Örneğin su sızdıran ayıplı çamaşır makinesinin parkeye verdiği zarar veya ayıplı ürün nedeniyle yapılan zorunlu masraflar, bedel iadesinin yanında ayrıca talep edilebilir. Zararın belgelenmesi (fotoğraf, fatura, onarım teklifi) bu talebin dayanağını oluşturur.

Kargodan hasarlı çıkan ürün için ne yapmalıyım?

Mesafeli satışlarda mal tüketiciye teslim edilinceye kadar oluşan kayıp ve hasarlardan satıcı sorumludur; "kargo firmasıyla görüşün" yönlendirmesi tüketiciyi bağlamaz. Teslim anında ambalajı hasarlı görünen paket için taşıyıcı görevlisine tutanak düzenlettirilmesi güçlü bir delildir; tutanak tutturulmamış olması ise hak kaybı doğurmaz. Paket açıldığında fark edilen hasarlar derhâl fotoğraflanıp satıcıya yazılı olarak bildirilmelidir; ilk altı ay içinde ortaya çıkan hasarlarda ispat yükü satıcıdadır.

Hakem heyeti başvurusu için avukat zorunlu mu?

Avukatla başvuru zorunlu değildir; başvuru e-Devlet üzerinden bizzat yapılabilir ve heyet vekâlet ücretine hükmetmez. Tutarı yüksek, teknik ispat gerektiren veya itiraz aşamasına taşınması muhtemel uyuşmazlıklarda ise talebin doğru seçimlik hakka dayandırılması ve delillerin eksiksiz sunulması sonucu doğrudan etkiler; bu tür dosyalarda hukuki destek sürecin sağlıklı yürümesine katkı sağlar.

Hak Kaybı Kanundan Değil Belgesiz Bildirimden Doğar

Ayıplı mal karşısında tüketici, kapsamlı bir koruma setine sahiptir: dört seçimlik hak, ilk altı ayda satıcıya yüklenen ispat yükü, iki ila beş yıllık zamanaşımı süreleri, harçsız ve ilam hükmünde kararlar üreten hakem heyeti mekanizması. 2026 yılında 186.000 TL'ye yükselen parasal sınır, uyuşmazlıkların büyük bölümünün hakem heyeti önünde hızlı ve masrafsız çözülebilmesi anlamına gelir. Hak kaybı ise çoğu zaman kanundan değil; bildirimlerin sözlü kalmasından, delillerin toplanmamasından ve sürelerin kaçırılmasından doğar. Uyuşmazlığın tutarına ve niteliğine göre doğru yolun belirlenmesi, seçimlik hakkın seçimi ya da dava aşaması için hukuki destek talebi iletişim sayfası üzerinden iletilebilir.

Bu konuyla ilgili emsal kararlar

Tüm Tüketici Hukuku kararları

Bu konuyla ilgili yazılar

Tüm Tüketici Hukuku yazıları