İftira Suçu ve Cezası (TCK 267): Şikâyetin İftira Sayılması, Etkin Pişmanlık ve Tazminat

Bir esnaf, kasasından eksilen parayı çırağının aldığını düşünerek karakola gider; iki yıl süren yargılamanın sonunda çırak beraat eder. Aynı gün iki soru doğar. Çırak sorar: "Beni bilerek suçladı, şimdi o yargılanacak mı?" Esnaf ise başka bir şeyden kaygılanır: "İspat edemedim diye iftira etmiş mi sayılacağım?"

İki sorunun cevabı da aynı kelimeye bağlıdır: bilmek. Türk Ceza Kanunu (TCK) m.267 iftirayı adliyeye karşı suçlar arasında düzenler ve suçu, isnat edilen fiilin işlenmediğinin bilinmesine bağlar. Şüpheyle yapılan, sonradan ispatlanamayan ya da beraatle biten şikâyet bu yüzden kendiliğinden iftira sayılmaz. Buna karşılık bilerek yapılan bir isnat, mağdurun tutuklanmasına ya da ağır bir mahkûmiyetine yol açtığında temel cezanın çok üzerine çıkan yaptırımlara bağlanır.

İftira, işlenmediği bilinen bir fiilin yetkili makama ya da basına taşınmasıdır

Suçun kanuni tanımı TCK m.267/1'dedir: "Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." Tanım dört ayrı unsurdan oluşur ve biri eksik kaldığında iftira suçu oluşmaz.

• İsnadın yolu: Cumhuriyet savcılığı, kolluk ya da idari yaptırım uygulamaya yetkili bir merciye yapılan ihbar veya şikâyet; ya da gazete, televizyon, internet yayını gibi basın ve yayın yolu.
• İsnadın konusu: Belirli ya da belirlenebilir bir kişiye yüklenen, suç veya idari yaptırım gerektiren hukuka aykırı bir fiil.
• Amaç: O kişi hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılması ya da idari yaptırım uygulanması.
• Bilme: Failin, isnat ettiği fiili mağdurun işlemediğini bilmesi.

"Bildiği halde" ibaresi şüpheyle yapılan şikâyeti suçun dışında bırakır

Kanun koyucu iftirayı yalnız gerçeğe aykırı bir isnada değil, gerçeğe aykırılığın bilinmesine bağlamıştır. Doktrinde bu ibare nedeniyle iftiranın ancak doğrudan kastla işlenebileceği kabul edilmektedir; isnadın doğru olup olmadığından emin olmayan kişinin şikâyeti, sonradan yanlış çıksa bile bu unsuru karşılamaz. Esnaf örneğinde belirleyici olan, kasadaki eksikliği çırağa bağlayan bir olgunun bulunup bulunmadığıdır: kamera görüntüsü, anahtarın kimde olduğu, saat bilgisi gibi somut dayanaklar şikâyetin iyi niyetle yapıldığını gösterir. Uygulamada sık karşılaştığımız durum, şikâyet dilekçesinin bu dayanakları hiç anmadan yalnız sonuca dair bir suçlama içermesidir; o dilekçe yıllar sonra iftira dosyasında şikâyetçinin aleyhine okunabilir.

İdari yaptırım gerektiren fiil de iftiranın konusudur

İsnadın bir suç olması şart değildir. Tanımdaki "idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için" ibaresi, idari para cezası gibi bir yaptırım gerektiren fiilin bilerek uydurulmasını da kapsar. Bir işletmenin yapmadığı bir kural ihlalini yapmış gibi belediyeye ya da ilgili kuruma bildirmek, diğer unsurlar varsa bu kapsamda değerlendirilir. Etkin pişmanlığı düzenleyen TCK m.269/4'te yalnız idari yaptırımı gerektiren fiiller için ayrı bir kademe bulunması da kanunun bu ihtimali açıkça gözettiğini gösterir.

İsnat belirli bir kişiye yönelmelidir

İftiranın mağduru, isnatla hedef gösterilen kişidir. İşlenmemiş bir suçu belirli bir faile bağlamadan işlenmiş gibi ihbar etmek iftira değil, TCK m.271'deki suç uydurmadır. Mağdurun adıyla anılması şart değildir; isnadın içeriğinden kim olduğu anlaşılabiliyorsa, örneğin "gece bekçiliği yapan komşum" denmişse, belirlenebilirlik yeterlidir.

Şikâyetin ispatlanamaması ya da beraatle sonuçlanması tek başına iftira sayılmaz

Şikâyet hakkı Anayasa m.74 ile güvence altındadır ve Yargıtay bu hakkın kullanılmasını iftiradan titizlikle ayırmaktadır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/22657, K. 2026/4736, 8 Nisan 2026 sayılı kararında, katılanlar hakkında sahtecilik, tehdit, dolandırıcılık ve tefecilik iddiasıyla şikâyette bulunan sanığa ilişkin beraat hükmünü onamıştır. Kararda aktarılan önceki bozma ilamında, sanığın iddialarının bir kısmının maddi vakıalara ve somut olgulara dayandığı belirtilmiş ve "sanığın iddialarını ispat edememesinin iftira suçunun kanıtı sayılamayacağı" vurgulanmıştır.

Aynı Daire, E. 2025/7097, K. 2025/9469, 27 Kasım 2025 sayılı kararında daha öğretici bir olguyla karşılaşmıştır. Bir mağaza çalışanı, kamera görüntülerine dayanan şikâyet üzerine güveni kötüye kullanma suçundan yargılanmış; yerel mahkeme gerekçesinde ürünleri amirinin izniyle aldığını belirtmiş, beraati ise CMK m.223/2-e'ye dayandırmıştır; karar Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşmiştir. Çalışan ardından şirket yetkililerinden iftira suçu nedeniyle şikâyetçi olmuş, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiştir. Kanun yararına bozma istemini reddeden Daire, şüphelilerin eyleminin Anayasa'nın 74. maddesi ile güvence altına alınan "anayasal dilekçe-şikayet hakkını kullanma niteliğinde bulunması" gerekçesine dayanmıştır.

Beraat kararının hangi bentten verildiği ilk okunacak satırdır

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.223/2 beraatin beş ayrı gerekçesini sayar. Bunlardan ikisi iftira tartışmasında farklı ağırlık taşır: (b) bendi "yüklenen suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması", (e) bendi ise "yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması" hâlidir. İlki fiilin işlenmediğini pozitif olarak tespit eder; ikincisi yalnız delilin yetmediğini söyler. TCK m.267/3 ve m.267/4 de artırım hükümlerini, mağdur hakkında "yüklenen fiili işlemediğinden dolayı" verilen beraat ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararına bağlar.

Bu ayrım bir otomatizm kurmaz. (b) bendinden verilmiş beraat da şikâyetçinin bildiğini kanıtlamaz; bilme unsuru iftira dosyasında ayrıca ispatlanmalıdır. 27 Kasım 2025 tarihli kararda, gerekçedeki izin tespitine rağmen beraat (e) bendinden verilmişti; Daire sonuca beraatin türü üzerinden değil, şikâyet hakkı üzerinden ulaştı. Delil yetersizliğinden beraat eden kişinin iftira şikâyeti de, isnadın bilerek yapıldığını gösteren ayrı bir olgu yoksa aynı sonuçla karşılaşabilir.

Temel ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir; mağdura verilen zarar büyüdükçe ceza ağırlaşır

Kanun, iftiranın mağdur üzerinde doğurduğu sonuçları kademeli olarak cezaya yansıtır (TCK m.267). Aşağıdaki tablo maddenin yürürlükteki fıkralarını özetler:

Hâl	Dayanak	Yaptırım
Temel şekil	TCK m.267/1	1 yıldan 4 yıla kadar hapis
Fiilin maddi eser ve delillerini uydurarak iftira	TCK m.267/2	Ceza yarı oranında artırılır
Mağdur beraat etti ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı aldı, ama gözaltı ve tutuklama dışında bir koruma tedbirine maruz kaldı	TCK m.267/3	Ceza yarı oranında artırılır
Mağdur gözaltına alındı ya da tutuklandı; sonra fiili işlemediği için beraat etti ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı aldı	TCK m.267/4	İftira cezasına ek olarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (TCK m.109) hükümlerine göre dolaylı faillik
Mağdur ağırlaştırılmış müebbet ya da müebbet hapse mahkûm oldu	TCK m.267/5	20 yıldan 30 yıla kadar hapis
Mağdurun bu cezasının infazına başlandı	TCK m.267/6	Beşinci fıkradaki ceza yarısı kadar artırılır
Basın ve yayın yoluyla iftira	TCK m.267/9	Mahkûmiyet kararı aynı ya da eşdeğer organda ilan edilir; masraf hükümlüden alınır

Maddenin iki parçası Anayasa Mahkemesi kararlarıyla yürürlükten kalkmıştır. Mağdurun süreli hapis cezasına mahkûmiyeti hâlinde mahkûm olunan cezanın üçte ikisi kadar hapis öngören ibare 2013 tarihli kararla, yedinci fıkra ise 2011 tarihli kararla iptal edilmiştir. Eski kaynaklarda bu hükümlere dayanan hesaplar bugün uygulanmaz. Bu iptalden sonra mağdurun süreli hapis cezasına mahkûmiyeti ayrı bir ceza kademesi oluşturmaz; ceza temel şekle ve varsa ikinci fıkradaki artırıma göre belirlenir.

Sahte delil artırımı için delilin gerçekten uydurulmuş olması gerekir

İkinci fıkradaki artırım, iftiracının sözlü ya da yazılı isnadın ötesine geçip fiilin izlerini kurgulamasını cezalandırır: mağdurun eşyasının olay yerine bırakılması, sahte bir belge düzenlenmesi, bir mesajın değiştirilerek sunulması gibi. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2025/9155, K. 2026/4662, 7 Nisan 2026 sayılı kararında aktarılan bozma ilamı bu sınırı göstermektedir. Tebligat evrakındaki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerek posta memurunu sahtecilikle suçlayan sanık için Daire, isnat edilen suçların maddi eser ve delillerinin uydurulması söz konusu olmadığı hâlde artırım yapılmasını hukuka aykırı bulmuştur. Bozmadan sonra temel şekle göre kurulan mahkûmiyet onanmıştır; mahkûmiyetin dayanakları arasında, tebligattaki imzanın sanığın kendi eli ürünü olduğunu belirleyen uzmanlık raporu da yer almıştır.

Gözaltı ve tutuklama hâlinde ikinci bir sorumluluk doğar

Dördüncü fıkra bir artırım değil, ek bir sorumluluk öngörür. Asılsız isnat nedeniyle gözaltına alınan ya da tutuklanan mağdur, sonradan fiili işlemediği için beraat eder ya da hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse, iftira eden kişi bu özgürlük kaybından TCK m.109 hükümlerine göre dolaylı fail olarak da sorumlu tutulur. Kanun, devletin yetkili organlarını araç olarak kullanan kişiyi, özgürlüğü bizzat kısıtlamış gibi değerlendirmektedir.

Savunma yaparken başkasını suçlamak, belirli bir kişiyi hedef gösterdiğinde iftiraya dönüşebilir

Şüpheli ya da sanık sıfatıyla verilen ifade, savunma hakkının kapsamındadır ve kişi kendini korumak için olayı farklı anlatabilir. Bu genişlik sınırsız değildir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2025/14316, K. 2026/2987, 3 Mart 2026 sayılı kararında aktarılan önceki bozma ilamı, aracında uyuşturucu madde yakalanan sanığın, kendini suçtan kurtarmak amacıyla belirli bir kişiyi işaret ederek o kişi hakkında uyuşturucu ticareti soruşturması yapılmasına yol açmasını değerlendirmiştir. Daire, işlemediğini bildiği hâlde hukuka aykırı fiil isnat edilen kişinin belirlenmiş olmasını esas alarak eylemin "savunma hakkının kullanılması olmadığı" sonucuna varmış ve beraat kararını bozmuştur.

Ayrım şu noktada düğümlenir: sanığın "bu eşya bana ait değil" demesi kendi suçlamasını reddetmektir; "bu eşyayı şu kişi koydu" demesi ise, gerçeğe aykırıysa ve bunu biliyorsa, yeni bir kişiyi ceza soruşturmasının hedefi yapmaktır. Savunma stratejisi kurulurken başka bir kişiyi adıyla anan her açıklamanın bu çizgiye göre tartılması gerekir.

Başkasının kimlik bilgilerini kullanmak iftira hükümlerine bağlanmıştır

TCK m.268, işlediği suç nedeniyle hakkında soruşturma yapılmasını engellemek için başkasına ait kimliği ya da kimlik bilgilerini kullanan kişinin iftira hükümlerine göre cezalandırılacağını düzenler. Trafik kontrolünde ya da gözaltı sırasında kardeşinin, arkadaşının kimlik bilgilerini veren kişi bu kapsamdadır. Kimliği kullanılan kişi, hiçbir bildirimde bulunulmadan soruşturmanın hedefine dönüşebildiği için kanun bu fiili iftirayla aynı ağırlıkta görmüştür.

İftiradan dönmenin cezaya etkisi zamanlamaya göre değişir

TCK m.269, iftira edenin isnadından dönmesini etkin pişmanlık olarak düzenler ve indirimi, dönüşün mağdur hakkındaki sürecin hangi aşamasında gerçekleştiğine bağlar. İlk iki kademede kanun "indirilir" der ve indirim zorunludur; sonraki kademelerde "indirilebilir" ifadesi mahkemeye takdir yetkisi tanır.

Dönüşün gerçekleştiği an	İndirim	Niteliği
Mağdur hakkında adli ya da idari soruşturma başlamadan önce	Cezanın beşte dördü	Zorunlu (m.269/1)
Mağdur hakkında kovuşturma başlamadan önce	Cezanın dörtte üçü	Zorunlu (m.269/2)
Mağdur hakkında hükümden önce	Cezanın üçte ikisi	Takdirî (m.269/3-a)
Mağdurun mahkûmiyetinden sonra	Cezanın yarısı	Takdirî (m.269/3-b)
Mağdur hakkındaki cezanın infazına başlandıktan sonra	Cezanın üçte biri	Takdirî (m.269/3-c)
Yalnız idari yaptırım gerektiren fiilde, yaptırım kararından önce	Cezanın yarısı	Takdirî (m.269/4-a)
Yalnız idari yaptırım gerektiren fiilde, yaptırım uygulandıktan sonra	Cezanın üçte biri	Takdirî (m.269/4-b)

İftiradan dönmek, isnadın gerçeğe aykırı olduğunu yetkili makama açıkça bildirmek demektir; şikâyetten vazgeçtiğini söylemek bu anlama gelmez. Basın ve yayın yoluyla yapılan iftirada etkin pişmanlıktan yararlanmak için dönüşün de aynı yöntemle yayımlanması gerekir (TCK m.269/5). Dönüş ne kadar erken olursa, hem iftira edenin cezası hem mağdurun uğrayacağı zarar o kadar sınırlı kalır; mağdur gözaltına alınmadan yapılan bir dönüş, dördüncü fıkradaki ek sorumluluğun doğmasını da önler.

Zamanaşımı iftiranın yapıldığı günden değil, mağdurun aklandığı tarihten işlemeye başlar

Genel kural, dava zamanaşımının suçun işlendiği günden başlamasıdır (TCK m.66/6). Bu suçta kural tersine döner; TCK m.267/8 uyarınca "İftira suçundan dolayı dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar." İsnat on yıl önce yapılmış olabilir; mağdur hakkındaki yargılama sürdükçe iftira için zamanaşımı işlemez.

Süre, suçun cezasının üst sınırına göre belirlenir. Temel şeklin üst sınırı dört yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e); zamanaşımının kesilmesi hâlinde bu süre en fazla yarısı kadar uzar ve on iki yılı geçemez (TCK m.67/4). Dosyadaki delillere göre sahte delil artırımı gibi nitelikli bir hâl söz konusuysa süre o hâlin cezasına göre hesaplanır (TCK m.66/3).

Yargıtay'ın iki yakın tarihli kararı başlangıç anının nasıl belirlendiğini göstermektedir. 7 Nisan 2026 tarihli kararda (E. 2025/9155, K. 2026/4662) mağdurlar hakkındaki beraat kararının kesinleşme tarihi olan 3 Haziran 2015 başlangıç kabul edilmiş ve on iki yıllık sürenin dolmadığı belirtilerek mahkûmiyet onanmıştır. 3 Mart 2026 tarihli kararda (E. 2025/14316, K. 2026/2987) ise mağdur hakkında verilen 25 Şubat 2010 tarihli kovuşturmaya yer olmadığı kararı başlangıç alınmış; bölge adliye mahkemesinin karar tarihine kadar on iki yıllık olağanüstü zamanaşımı dolduğu için davanın düşürülmesi onanmıştır. İkinci kararda Daire, sanığın eyleminin iftira oluşturduğunu daha önce bozma ilamıyla tespit etmişti; buna rağmen dosya zamanaşımıyla kapandı.

Bu iki kararın uygulamaya yansıması açıktır. İftiraya uğradığını düşünen kişi, kendisi hakkındaki dosya sonuçlandıktan sonra beklememelidir; kovuşturmaya yer olmadığı kararı ya da kesinleşmiş beraat kararı elde edildiğinde süre işlemeye başlamış olur. Mağdur hakkındaki dosya sürerken iftira yargılamasında hüküm kurulması da güçtür, çünkü suçun bir unsuru o dosyanın sonucuna bağlıdır; iftira dosyasında mağdur hakkındaki yargılamanın sonucunun beklenmesi gerekebilir.

Soruşturma kendiliğinden yürür; şikâyetten vazgeçme ve uzlaşma dosyayı kapatmaz

Kanun iftirayı şikâyete bağlı kılmamıştır. Savcılık iftirayı herhangi bir yoldan öğrendiğinde soruşturmaya kendiliğinden başlar ve mağdurun şikâyetten vazgeçmesi kamu davasını düşürmez. İftiranın korunan hukuki değeri yalnız mağdurun şeref ve özgürlüğü değil, yargı organlarının yanıltılmaması, yani adliyenin işleyişidir; kanun koyucu bu yüzden takibi tarafların iradesine bırakmamıştır.

Uzlaştırma da bu suç için kapalıdır. CMK m.253/1 uzlaştırmayı şikâyete bağlı suçlarla ve sayılan belirli suçlarla sınırlar; iftira bu listede yer almaz. Uzlaştırmanın hangi suçlarda mümkün olduğu ve 7531 ile 7571 sayılı Kanunlarla kapsamın nasıl daraldığı ceza davasında uzlaşma (CMK 253) yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Önödeme de söz konusu olmaz; TCK m.75 önödemeyi, hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan ya da yalnız adli para cezası gerektiren suçlarla sınırlar.

Temel şekil asliye cezada görülür; sonuç ceza iki yılı aşmazsa HAGB gündeme gelir

Temel şekildeki iftira asliye ceza mahkemesinde yargılanır; mağdurun müebbet hapis cezasına mahkûmiyetine yol açan hâlde ceza on yılı aştığı için görev ağır ceza mahkemesindedir. Temel şekilde alt sınırdan ya da alt sınıra yakın kurulan hükümlerde sonuç ceza iki yıl veya daha az kalabilir. Bu durumda hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gündeme gelir; 7589 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenen CMK m.231 uyarınca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve zararın giderilmesi aranır, denetim süresi beş yıldır. Şartların ayrıntısı ve kanun yolu HAGB rehberinde anlatılmıştır. Koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51) ve bir yıl veya daha az süreli cezanın seçenek yaptırıma çevrilmesi (TCK m.50) de mümkündür.

Suç uydurma, suç üstlenme, yalan tanıklık ve hakaret iftiradan farklı unsurlara dayanır

Adliyeye karşı suçlar aynı bölümde yan yana durur ve olgular birbirine çok benzeyebilir. Hangi suçun oluştuğu, isnadın kime yöneldiğine ve beyanı veren kişinin sıfatına göre belirlenir:

Suç	Madde	Ayırt edici nokta	Ceza
İftira	TCK m.267	Belirli bir kişiye, işlemediği bilinen fiilin isnadı	1-4 yıl hapis
Suç uydurma	TCK m.271	İşlenmemiş bir suçu işlenmiş gibi ihbar etmek ya da delil ve emarelerini uydurmak; belirli bir fail gösterilmez	3 yıla kadar hapis
Suç üstlenme	TCK m.270	Kişinin, işlemediği suçu işlediğini ya da suça katıldığını bildirmesi	2 yıla kadar hapis
Yalan tanıklık	TCK m.272	Tanık sıfatıyla, yetkili kişi ya da kurul önünde gerçeğe aykırı beyan	Soruşturmada 4 ay-1 yıl; mahkemede 1-3 yıl; 3 yıldan fazla hapis gerektiren suçta 2-4 yıl
Hakaret	TCK m.125	Onur, şeref ve saygınlığı rencide eden somut fiil isnadı ya da sövme; soruşturma başlatma amacı aranmaz	3 ay-2 yıl hapis veya adli para cezası

Hakaret ile iftira arasındaki çizgi isnadın muhatabında ve amacındadır

"Hırsızın teki" diye bir kişiyi komşularına anlatmak, somut bir fiil isnadı olsa da yetkili makama yapılmadığı ve soruşturma başlatma amacı taşımadığı için iftira değil, koşulları varsa hakarettir. Aynı isnadı, gerçeğe aykırı olduğunu bilerek savcılığa dilekçeyle bildirmek ise iftiradır. Hakaretin unsurları, gıyapta işlenmesi ve aleniyet hakaret suçu ve cezası (TCK 125) rehberinde ayrıca incelenmiştir.

Yetkili makama yapılan başvuruda karşı taraf hakkında olumsuz ifadeler kullanılması ayrıca TCK m.128'deki iddia ve savunma dokunulmazlığıyla birlikte değerlendirilir. Yargı mercileri ya da idari makamlar önündeki başvuru, iddia ve savunmalarda yapılan somut isnatlar, gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması şartıyla cezalandırılmaz. Dokunulmazlık, işlenmediği bilinen bir suçu bir kişiye yüklemeyi korumaz; o noktada değerlendirme iftiraya kayar.

Yaşanmamış bir tehdidin bildirilmesi tipik bir iftira örneğidir

Komşuluk, aile ya da ticari gerginliğin ceza şikâyetine dönüştüğü dosyalarda, gerçekte yaşanmamış bir tehdidin karakola bildirilmesi iftiranın tipik görünümlerinden biridir. Tehdit suçunun hangi sözlerle oluştuğu, şikâyet süresi ve ispat güçlükleri tehdit suçu ve cezası sayfasında anlatılmıştır; bu bilgiler hem şikâyetçinin isnadını hangi olgulara dayandırması gerektiğini hem de isnat edilen kişinin savunmasını hangi noktalara yöneltebileceğini gösterir.

Mağdur tazminatı devletten ve iftira edenden ayrı yollarla ister

Asılsız isnat nedeniyle soruşturma ya da kovuşturmaya maruz kalan kişinin zararı iki ayrı borçluya yönelir ve iki yolun usulü birbirinden farklıdır.

Koruma tedbiri tazminatı: devlete karşı

CMK m.141/1-e, kanuna uygun olarak yakalandıktan ya da tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı verilen kişiye maddi ve manevi zararlarını devletten isteme hakkı tanır. Talep, kararın kesinleştiğinin ilgiliye tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılmalıdır (CMK m.142/1). 7499 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten sonra (e), (f) ve (l) bentleri kapsamındaki istemlere 6384 sayılı Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun hükümleri uygulanır; ağır ceza mahkemesine yapılan bu tür istemler Komisyona gönderilir (CMK m.142/2). Devlet, iftira konusu suç nedeniyle gözaltı ve tutuklama hâlinde ödediği tazminat için iftira edene rücu eder (CMK m.143/3).

Maddi ve manevi tazminat: iftira edene karşı

Bilerek yapılan asılsız isnat bir haksız fiildir ve kişilik hakkını zedeler. Mağdur, iftira edenden maddi zararının giderilmesini Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.49, manevi tazminatı ise TBK m.58 uyarınca isteyebilir. Hukuk hâkimi, kusurun varlığı konusunda ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74). İftira edenin ceza yargılamasında beraat etmesi, tazminat davasının kendiliğinden reddi sonucunu doğurmaz; haksız fiilin unsurlarını ispat yükü ise davacıdadır (Türk Medeni Kanunu m.6).

Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar; tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü bir suçtan doğmuşsa o süre uygulanır (TBK m.72/1). Mağdur ayrıca iftira davasına hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduğunu bildirerek katılan sıfatıyla katılabilir (CMK m.237/1); katılan sıfatı, delil sunma ve hükmü kanun yoluna taşıma imkânı verir.

İftira iddiasının iki yanında dosyayı belirleyen belgeler ve tarihler

Bu yargılama, büyük ölçüde başka bir dosyanın içinden okunur. Bu yüzden iki tarafın da elinde bulunması gereken belgeler bellidir ve çoğu, mağdur hakkındaki eski dosyadan çıkar.

Kendisine iftira edildiğini düşünen kişi bakımından şu belgeler belirleyicidir:

• İsnadın yapıldığı şikâyet dilekçesi, ihbar tutanağı ya da yayın kaydı; isnadın kim tarafından, hangi tarihte ve hangi kelimelerle yapıldığı.
• Kendisi hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı, kararın hangi bentten verildiği ve gerekçesi.
• Kesinleşme şerhi ve tebliğ tarihi; zamanaşımının ve CMK m.142'deki tazminat süresinin başlangıcı bu belgelerden okunur.
• Gözaltı, tutuklama, arama ya da el koyma gibi tedbirlerin tutanakları; TCK m.267/3-4'teki artırım ve ek sorumluluk bunlara bağlıdır.
• Şikâyetçinin isnadın gerçeğe aykırı olduğunu bildiğini gösteren olgular: kriminal rapor, mesaj kayıtları, şikâyetçinin önceki beyanlarıyla çelişkiler.

Şikâyet dilekçesi eski dosyanın numarasını ve kararını göstermelidir

Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına dilekçeyle ya da kolluğa beyanla yapılır; suç kendiliğinden soruşturulduğu için şikâyetin bir biçim şartı yoktur. Buna karşın soruşturmanın yönünü dilekçenin içeriği belirler. Dilekçede isnadın yapıldığı soruşturma ya da kovuşturma dosyasının numarası, mağdur hakkında verilen kararın tarihi, hangi bentten verildiği ve kesinleşme durumu açıkça gösterilmelidir. Savcılık bu dosyayı getirtip incelemeden bilme unsuru hakkında bir değerlendirme yapamaz; 27 Kasım 2025 tarihli kararda kanun yararına bozma istemi de tam olarak bu eksikliğe, yani eski dosyanın hiç incelenmemesine dayanıyordu. İsnadın gerçeğe aykırı olduğunun şikâyetçi tarafından bilindiğini gösteren olgular, örneğin şikâyetçinin olay günü başka bir yerde olduğunu bildiği ya da imzanın kendisine ait olduğunu bildiği hâller, ayrı bir başlık altında sıralanmalıdır.

Hakkında iftira iddiası ileri sürülen şikâyetçi bakımından ise savunmanın merkezi, şikâyetin yapıldığı gün elde bulunan bilgidir. Şikâyetin dayandığı somut olgular, tanıklar, belgeler ve şikâyetten önce yapılan iç yazışmalar, isnadın iyi niyetle yapıldığını gösterir. 8 Nisan 2026 tarihli kararda onanan beraatin dayanağı, şikâyet konusu iddiaların bir kısmının maddi vakıalara ve somut olgulara dayanmasıydı. Şikâyet dilekçesinin yalnız sonuç cümlesi taşıyıp dayanağı göstermemesi, yıllar sonra bu savunmayı zayıflatır.

İki taraf için de ortak gözlem şudur: iftira dosyası çoğu zaman birinci dosyadan yıllar sonra açılır ve tarafların hafızası değil, o dosyadaki kâğıtlar konuşur. Yalova ve çevresinde ceza yargılamasının işleyişine ilişkin genel bilgiler Yalova ceza avukatı sayfasında, ceza hukukunun diğer konuları ise ceza hukuku rehberinde yer almaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Asılsız çıkan her şikâyet iftira mıdır?

Asılsız çıkan şikâyet ancak şikâyetçi isnat ettiği fiilin işlenmediğini biliyorsa iftira oluşturur. Yargıtay, iddiaların ispatlanamamasını iftiranın kanıtı saymamakta ve somut olgulara dayanan şikâyeti Anayasa m.74'teki şikâyet hakkının kullanılması olarak değerlendirmektedir. Belirleyici olan, şikâyetin yapıldığı gün şikâyetçinin elindeki bilgidir.

Şikâyet süresi iftira suçunda da işler mi?

Suç şikâyete bağlı olmadığından TCK m.73'teki altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz; savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur. Sınır, dava zamanaşımıdır ve TCK m.267/8 uyarınca mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten işlemeye başlar. Temel şekilde bu süre sekiz yıl, kesilme hâlinde en çok on iki yıldır.

Mağdur şikâyetini geri alırsa iftira davası düşer mi?

Şikâyetin geri alınması iftira davasını düşürmez, çünkü suç kendiliğinden soruşturulan suçlardandır ve korunan değer adliyenin işleyişidir. Aynı gerekçeyle uzlaştırma ve önödeme yolları da kapalıdır. Mağdurun iradesi ancak tazminat davası bakımından belirleyicidir.

Sonradan doğruyu söyleyen kişi cezadan kurtulur mu?

İftiradan dönen kişi cezadan tamamen kurtulmaz, ancak TCK m.269'daki etkin pişmanlık indiriminden yararlanır. Mağdur hakkında soruşturma başlamadan dönüşte cezanın beşte dördü, kovuşturma başlamadan dönüşte dörtte üçü zorunlu olarak indirilir. Daha sonraki aşamalarda indirim oranı düşer ve mahkemenin takdirine bırakılır.

Sosyal medyada bir kişiyi suçla itham etmek iftira sayılır mı?

Kanun basın ve yayın yoluyla yapılan isnadı da iftira kapsamına almıştır; herkese açık bir hesaptan yapılan paylaşım, soruşturma başlatılmasını sağlama amacı ve bilme unsuru varsa bu kapsamda değerlendirilebilir. Amaç yetkili makamları harekete geçirmek değil yalnız kişiyi küçük düşürmekse olay hakaret yönünden incelenir. Basın ve yayın yoluyla verilen iftira mahkûmiyeti aynı ya da eşdeğer organda ilan edilir.

Asılsız isnat yüzünden tutuklanan kişi kimden tazminat ister?

Tutuklanan kişi kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı kesinleştikten sonra CMK m.141 uyarınca devletten tazminat isteyebilir ve bu istemlere 6384 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Devlet ödediği tazminat için iftira edene rücu eder. Bundan bağımsız olarak iftira edene karşı TBK m.49 ve m.58'e dayanan maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.

Bu suçtan verilen HAGB kararı adli sicile işler mi?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez; CMK m.231/13 uyarınca bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıt yalnız bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkeme istediğinde kullanılabilir. Beş yıllık denetim süresi kasıtlı yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uygun davranılarak tamamlanırsa hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir.