İlme Hukuk Logo
İLMEHUKUK BÜROSU
İLME HUKUK BÜROSU
Hemen AraRandevu Al
Masada bir şehir haritası

Karar Ne Zaman Kesinleşir, Kesinleşme Şerhi Nasıl Alınır? Tebliğden Tapuya, Nüfusa ve İcraya

Kanun yolu süresi karar tarihinden değil, ilamın her tarafa ayrı tebliğinden işler. Kesinleşme anı, şerhin hangi mahkemeden istendiği ve tapuya, nüfusa, icraya ve infaza etkisi HMK, CMK ve Tebligat Kanunu hükümleriyle anlatılmaktadır.

Yayın
16 Kasım 2026
Okuma süresi
17 dk
Hukuk alanı
Genel Hukuk
Seri
Uygulamadan Notlar47. hafta, 2026
Av. Mesut İLME — Yalova Barosu

Av. Mesut İLME

Yalova Barosu, sicil 287

Yayın
16 Kasım 2026
17 dk
okuma

Hüküm duruşmada açıklanmış, e-Devlet ekranında dosyanın durumu "karara çıktı" olarak görünüyor ve taraf aynı soruyu soruyor: "Boşanma nüfusa ne zaman işlenecek, tapu ne zaman adıma geçecek, karşı taraftan alacağımı ne zaman isteyebilirim?" Dosyalarda en sık karşılaştığımız soru budur ve cevabı karar tarihinde değil, tebligat mazbatalarında yazılıdır. Aynı gün açıklanan iki karardan biri birkaç hafta içinde kesinleşir, diğeri iki yıl sonra hâlâ Yargıtay'da bekler.

Kesinleşme, bir karara karşı olağan kanun yollarının, yani istinafın ve temyizin, artık kapanmış olmasıdır. Bu an kanunda tek bir tarihe bağlanmamıştır. Süre her taraf için ayrı işler, kanun yoluna başvurulmuşsa üst mahkemenin kararı beklenir, bazı kararlar ise verildikleri anda kesindir. Kesinleşmenin belgesi olan kesinleşme şerhi de kendiliğinden oluşmaz; mahkeme dosyadaki tebligatları kontrol ederek bu kaydı düşer. Aşağıdaki başlıklar, kararın açıklanmasından tapuya, nüfusa, icraya ve infaza uzanan yolu mevzuatın sırasıyla izler.

Kesinleşme, kanun yolu kapısının son taraf için de kapanmasıdır

Bir hükmün kesinleşmesi için davanın her tarafının kanun yolu hakkının sona ermiş olması gerekir. Davacının istinaf süresi dolmuş, davalınınki henüz işliyorsa karar kesinleşmiş sayılmaz. Uygulamada bu durum en çok çok taraflı davalarda görülür: ortaklığın giderilmesi, miras paylaşımı ya da birden fazla davalının bulunduğu tazminat davalarında son tebligat aylarca gecikebilir ve kesinleşme o tarafın süresine kadar ertelenir.

Burada iki kavramı ayırmak gerekir. Şeklî anlamda kesinleşme, kararın artık olağan kanun yollarıyla değiştirilemeyecek hâle gelmesidir; kesinleşme şerhi bu durumu belgeler. Maddi anlamda kesin hüküm ise kesinleşmiş kararın, aynı taraflar arasında aynı dava sebebine ve aynı talebe dayanan yeni bir davayı engellemesidir (HMK m. 303/1). İkincisinin doğabilmesi için birincisinin gerçekleşmiş olması gerekir; ancak her şeklî kesinleşme, her yeni davayı engellemez. Kesin hüküm, yalnız hükme bağlanmış talepler hakkında oluşur (HMK m. 303/2).

Karara karşı her yolun kapandığı da söylenemez. Kesin olarak verilen ya da kesinleşmiş hükümlere karşı kanunda sayılan sınırlı sebeplerle yargılamanın iadesi istenebilir (HMK m. 374 ve m. 375). İstinaf incelemesinden geçmeden kesinleşen kararlara karşı ise Adalet Bakanlığı ya da Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kanun yararına temyiz yoluna başvurabilir; bu yolla verilen bozma kararı, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz (HMK m. 363/2). Bu iki yol olağanüstüdür ve kesinleşmeyi kendiliğinden geri almaz.

Süre karar tarihinden değil, ilamın her tarafa ayrı ayrı tebliğinden işler

Hukuk yargısında istinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır ve bu süre ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m. 345/1). Bölge adliye mahkemesi (BAM) kararlarına karşı temyiz süresi de tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır (HMK m. 361/1). Hükmün duruşmada açıklanması, yani tefhim, bu süreyi başlatmaz; başlangıç noktası gerekçeli kararın, yani ilamın tebliğidir. Hükmün yalnız sonucunun açıklandığı hâllerde gerekçeli kararın tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir (HMK m. 294/4); uygulamada tebliğ bu yazımdan sonra yapılabildiği için kesinleşme de ona göre gecikir.

Haftalık süreler, başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter (HMK m. 92/2). Salı günü tebliğ alan tarafın iki haftalık süresi, iki hafta sonraki salı günü mesai bitiminde sona erer. Sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter (HMK m. 93). Adli tatile tabi işlerde sürenin bitimi 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasına denk gelirse, süre ayrıca karar gerekmeksizin adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK m. 104). Nafaka, soybağı, velayet ve vesayet işleri gibi adli tatilde de görülen işler bu uzatmadan yararlanmaz (HMK m. 103/1-b).

Bir örnekle: Gerekçeli karar davacının vekiline 3 Mart'ta, davalının kendisine 20 Mart'ta tebliğ edilmiş olsun. Davacı yönünden süre 17 Mart'ta, davalı yönünden 3 Nisan'da biter. Hiçbir taraf istinafa başvurmazsa karar, davalının süresinin bitimiyle kesinleşir. Davalıya hiç tebligat yapılamamışsa, davacının süresi çoktan dolmuş olsa bile karar kesinleşmez.

Elektronik tebligat, ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır

Baro levhasına yazılı avukatlara, özel hukuk tüzel kişilerine, kamu idarelerine ve noterlere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur; diğer kişiler de talep ederlerse elektronik tebligat adresi alabilir (Tebligat Kanunu m. 7/a). Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Vekille takip edilen dosyada istinaf süresi, karar vekilin elektronik adresine düştüğü günden değil, bu beşinci günün sonundan itibaren hesaplanır. Taraf, kararın kendisine ulaştığı günü esas alarak hesap yaparsa kesinleşme tarihini birkaç gün erken bekler.

Adres kayıt sistemine yapılan tebliğ ve ilanen tebliğ süreyi farklı başlatır

Muhatabın adres kayıt sistemindeki adresine çıkarılan tebligatta muhatap o adreste hiç oturmamış ya da oradan sürekli ayrılmış olsa bile, evrak muhtara ya da kolluğa teslim edilir, ihbarname kapıya yapıştırılır ve ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılır (Tebligat Kanunu m. 21/2). İstinaf ve temyiz süresi, muhatabın evraktan haberdar olduğu günden değil bu tarihten işler. Adresi bilinmeyenlere ise tebligat ilanen yapılır (m. 28); ilanen tebliğ, son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra yapılmış sayılır ve ilana karar veren merci bu süreyi en çok on beş güne kadar uzatabilir (m. 31).

Duruşmaya gelmeyen taraf için de süre tebliğle başlar

Hüküm duruşmada açıklanırken salonda bulunmayan taraf için durum değişmez: süre gerekçeli kararın kendisine tebliğinden işler. Duruşmaya katılmamanın yargılama içindeki sonuçları ayrıdır; yenilenmeyen dosyanın açılmamış sayılması gibi usule ilişkin nihai kararlar da tebliğ edilir ve aynı kanun yolu süresine tabidir. Bu sonuçlar duruşmaya katılmamanın sonuçları ve HMK m. 150 yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Kanun yoluna taşınan dosyada kesinleşme, üst mahkemenin verdiği karara göre belirlenir

Süresi içinde yapılan istinaf başvurusu kararın kesinleşmesini engeller. Dosya BAM'a gider ve kesinleşme, oradan çıkacak kararın türüne bağlanır. BAM başvuruyu esastan reddetmişse ilk derece kararı ayakta kalır; BAM kararı temyize açıksa taraflar bu kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'a başvurabilir. BAM kararı kaldırıp yeniden esas hakkında hüküm kurmuşsa artık kesinleşecek olan BAM'ın kendi hükmüdür. Kararı kaldırıp dosyayı ilk derece mahkemesine geri göndermişse yeni bir yargılama ve yeni bir karar söz konusudur.

İstinafa başvurmamış ya da süresini kaçırmış taraf için de kapı tümüyle kapanmış olmayabilir. Karşı tarafın istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile, vereceği cevap dilekçesiyle istinaf yoluna başvurabilir (HMK m. 348/1). Asıl başvuran taraf feragat eder ya da başvurusu esasa girilmeden reddedilirse, katılma yoluyla yapılan başvuru da reddedilir (HMK m. 348/2). Bu kurallar temyizde de kıyas yoluyla uygulanır (HMK m. 366).

Yargıtay'ın onama kararıyla hüküm kesinleşir. Yargıtay'ın bozma ve onama kararları yazı işleri müdürü tarafından derhâl taraflara tebliğ edilir (HMK m. 372/1). Bozma hâlinde dosya, kararı veren ilk derece mahkemesine ya da BAM'a döner; bozmaya uygun olarak verilen yeni karar yeniden temyiz edilebilir (HMK m. 373/4) ve kesinleşme bu yeni kararın akıbetine göre belirlenir. Temyiz dilekçesinin içeriği ve temyiz edilebilen kararlar Yargıtay'a temyiz dilekçesinin hazırlanmasına ilişkin yazıda, istinaf aşamasının kuralları ise istinaf kanun yolu rehberinde anlatılmıştır.

Dosyanın durumuKesinleşmeDayanak
Hiçbir taraf istinafa başvurmadıSon tebliğ alan tarafın iki haftalık süresinin bitimiyleHMK m. 345/1
Karar istinaf sınırının altında kalan malvarlığı davasında verildiKanun yolu süresi beklenmez; karar kesin olarak verilmiştirHMK m. 341/2
BAM kararı temyiz sınırının altındaBAM kararı kesindir; temyiz süresi beklenmezHMK m. 362/1-a
BAM kararı temyize açık, kimse temyiz etmediBAM kararının son tebliğ edilen tarafa göre iki haftalık süresinin bitimiyleHMK m. 361/1
Yargıtay kararı onadıOnama kararıylaHMK m. 370, m. 372
Yargıtay kararı bozduKesinleşme yoktur; yeni karar beklenirHMK m. 373

Kesin kararlar ve kanun yolundan feragat kesinleşmeyi öne çeker

Bazı kararlar için kanun yolu süresi hiç işlemez, çünkü bu kararlara karşı kanun yolu tanınmamıştır. Miktar veya değeri istinaf sınırını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir (HMK m. 341/2). Maddedeki üç bin Türk lirası tabanı her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (HMK Ek m. 1); 2026 yılı için geçerli tutar istinaf kanun yolu rehberinde yer almaktadır. Manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı miktar veya değere bakılmaksızın istinafa başvurulabilir. Alacağın yalnız bir kısmı dava edilmişse sınır alacağın tamamına göre belirlenir (HMK m. 341/3); düşük bir tutarla açılan davada kararın kesin olduğu sonucuna, dava edilmeyen kısım hesaba katılmadan varılmamalıdır.

Aynı mantık temyizde de işler. Miktar veya değeri temyiz sınırını geçmeyen davalara ilişkin BAM kararları hakkında temyiz yoluna başvurulamaz (HMK m. 362/1-a). Kesin karara karşı yine de istinaf ya da temyiz dilekçesi verilirse, kararı veren mahkeme dilekçenin reddine karar verir (HMK m. 346/1). Bu ret kararına karşı da tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 346/2). Kesin olmayan bir kararın kesin sanılarak beklenmesi süre kaybına, kesin bir kararın kanun yoluna taşınması ise yalnızca zaman ve gider kaybına yol açar.

Taraflar kanun yolu hakkından feragat ederek kesinleşmeyi öne çekebilir. Feragat için kanun bir zamanlama öngörür: taraflar, ilamın kendilerine tebliğinden önce istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez (HMK m. 349/1). Başvuru yapıldıktan sonra feragat edilirse dosya BAM'a gönderilmez ve kararı veren mahkeme başvurunun reddine karar verir; dosya gönderilmiş ve henüz karara bağlanmamışsa başvuru feragat nedeniyle reddolunur (HMK m. 349/2). Vekil, açıkça yetki verilmemişse kanun yollarından feragat edemez (HMK m. 74/1); vekâletnamedeki yetki bu yüzden feragat beyanından önce kontrol edilmelidir.

Anlaşmalı boşanma dosyalarında feragat bu nedenle belirli bir sırayla yapılır. Hüküm duruşmada açıklandığı anda henüz ilam tebliğ edilmemiş olduğundan, kanun lafzına göre o anda verilen feragat beyanı aranan zamanlamayı karşılamaz. Uygulamada gerekçeli karar taraflara tebliğ edildikten sonra her iki taraf da kanun yolundan feragat ettiğini bildirir ve mahkeme kesinleşme kaydını bu beyanlara dayanarak düşer. Taraflardan yalnız biri feragat ederse, diğerinin süresi işlemeye devam eder. Protokolün hazırlanması ve duruşma aşaması anlaşmalı boşanma protokolü sayfasında açıklanmıştır.

Kesinleşme şerhini kararı veren ilk derece mahkemesi düşer

Şerhin biçimi HMK'da açıkça düzenlenmiştir: hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılıp tarih ve mahkeme mührü konmak ve başkan veya hâkim tarafından imzalanmak suretiyle belirtilir (HMK m. 302/4). 7035 sayılı Kanun'la eklenen hükme göre, kanun yollarından geçerek kesinleşen kararların kesinleşme kaydı ile kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimler de ilk derece mahkemesince yapılır (HMK m. 302/5). Dosya Yargıtay'dan onanarak dönse bile şerh Yargıtay'dan ya da BAM'dan değil, kararı veren ilk derece mahkemesinden istenir.

Şerh için taraf ya da vekili, kararı veren mahkemeye kesinleşme şerhi talep eden bir dilekçe sunar. Bu dilekçe mahkeme kalemine verilebileceği gibi UYAP Vatandaş Portalı ya da Avukat Portalı üzerinden elektronik olarak da gönderilebilir. Mahkeme, her tarafa ait tebliğ mazbatasının dosyada bulunup bulunmadığını, tebliğlerin usule uygun yapılıp yapılmadığını ve sürelerin dolup dolmadığını kontrol eder. Eksik yoksa şerh düşülür ve şerhli karar örneği talep edene verilir. Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel değildir (HMK m. 302/2); taraflar harcın ödenip ödenmediğine bakılmaksızın ilamı alabilir (HMK m. 302/1).

e-Devlet üzerindeki dava dosyası sorgulama hizmetinde görünen "karara çıktı" ifadesi kesinleşme anlamına gelmez; yalnız mahkemenin karar verdiğini gösterir. Dosyanın safahatı, tebligatların durumu ve dosyaya eklenen evrak UYAP Vatandaş Portalı'ndan izlenebilir. Şerhli karar dosyaya eklenmişse buradan da görüntülenebilir; ancak bir kurumun hangi biçimde belge kabul ettiği, belge sunulmadan önce o kurumdan öğrenilmelidir.

Şerhin gecikmesinin en sık nedeni eksik tebligattır

"Kesinleşme şerhi ne kadar sürede düşülür" sorusunun kanunda bir karşılığı yoktur. Süre, son tarafa yapılan tebliğe, o tarafın iki haftalık süresine ve tebliğ mazbatasının dosyaya dönmesine bağlıdır. Elektronik tebligatla yürüyen bir dosyada bu, son tebligatın elektronik adrese ulaşmasından yaklaşık üç hafta sonra mümkün hâle gelir. Fiziki tebligatta mazbatanın mahkemeye dönmesi ayrıca zaman alır. Yurt dışındaki bir tarafa yapılacak tebligat ise kesinleşmeyi aylarca geciktirebilir.

Uygulamada en sık karşılaştığımız durum, karşı tarafa gönderilen tebligatın "adreste bulunamadı" ya da "taşınmış" şerhiyle geri dönmesidir. Bu durumda dosyanın kendiliğinden ilerlemesi beklenmemeli; adres kayıt sistemindeki adrese Tebligat Kanunu m. 21/2 uyarınca tebligat çıkarılması, adres orada da bulunamazsa adres araştırması yapılması ve sonuçsuz kalırsa ilanen tebligat yoluna gidilmesi mahkemeden talep edilmelidir. Tebligat giderinin yatırılmamış olması da kesinleşmeyi geciktiren bir nedendir ve kalem tarafından tarafa bildirilmesi beklenmeden kontrol edilmesi gerekir.

Usulsüz tebliğe dayanan şerh kesinleşme sağlamaz

Kesinleşme şerhi bir hukuki durumu belgeler, onu yaratmaz. Tebliğ usulüne aykırı yapılmışsa karar o taraf yönünden kesinleşmiş sayılamaz, çünkü kanun yolu süresi usulen yapılmış bir tebliğle başlar (HMK m. 345/1). Tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliğe muttali olmuşsa tebliğ muteber sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi addolunur (Tebligat Kanunu m. 32). Bu durumda süre, tarafın kararı öğrendiğini beyan ettiği tarihten işlemeye başlar.

Kararı sonradan öğrenen taraf, öğrenme tarihinden itibaren iki hafta içinde kanun yoluna başvurur ve dilekçesinde tebliğin neden usulsüz olduğunu açıklar. Başvuruyu inceleyen mahkeme önce tebliğin usule uygun olup olmadığını değerlendirir; tebliğ usulsüz bulunursa başvuru süresinde sayılır ve yerleşik uygulamada bu hâlde düşülmüş kesinleşme şerhinin kaldırılması istenebilmektedir. Tebliğin hangi hâllerde usulsüz sayıldığı ve öğrenme tarihinin nasıl ispatlanacağı usulsüz tebligat ve itiraz yolu yazısında ele alınmıştır.

Bu kuralın bir sonucu daha vardır. Usulsüz tebliğe dayanan şerhle tapuya ya da nüfusa işlenen kararın dayanağı sonradan sarsılabilir. Kesinleşmeye bağlı bir işlem yapılmadan önce, özellikle tebligatın muhtara bırakıldığı ya da ilanen yapıldığı dosyalarda, mazbatanın usule uygunluğu gözden geçirilmelidir.

Elde olmayan sebeple kaçırılan süre için eski hâle getirme istenebilir

Tebliğ usule uygun yapılmış, süre de dolmuş olabilir; buna karşın taraf, ağır bir hastalık ya da doğal afet gibi elinde olmayan bir sebeple kanun yoluna başvuramamış olabilir. Bu hâl için HMK eski hâle getirme yolunu tanır: elde olmayan sebeplerle kanunda belirtilen süre içinde bir işlemi yapamayan kimse eski hâle getirme talebinde bulunabilir (HMK m. 95/1). Aynı sonuca başka bir hukuki yoldan ulaşılabiliyorsa bu talep dinlenmez (HMK m. 95/2); usulsüz tebliğ iddiası bu yüzden önce kendi yolundan ileri sürülür.

Talep, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde dilekçeyle yapılır; dilekçede sebepler ve bunların delilleri gösterilir ve süresinde yapılamayan işlem, yani istinaf ya da temyiz başvurusu da aynı süre içinde yapılır (HMK m. 96/1 ve m. 97/1). İstinaf hakkının düşmesi hâlinde talep bölge adliye mahkemesinden, temyiz hakkının düşmesi hâlinde Yargıtay'dan istenir (HMK m. 98/2). Talep hükmün icrasına kendiliğinden engel olmaz; mahkeme talebi haklı görürse teminatla, gerektiğinde teminatsız olarak icranın geri bırakılmasına karar verebilir (HMK m. 99/1). Eski hâle getirme talebi kabul edilirse kesinleşmiş görünen karar yeniden kanun yolu incelemesine açılır; şerhe dayanarak işlem yapan taraf bu ihtimali de gözetmelidir.

Bazı kararlar kesinleşmeden uygulanır, bazıları kesinleşmeyi beklemek zorundadır

Hukuk yargısındaki genel kural, kanun yoluna başvurmanın kararın icrasını durdurmamasıdır (HMK m. 350/1 ve m. 367/1). Bu kuralın iki istisnası aynı maddelerdedir. İlki, İcra ve İflas Kanunu m. 36 uyarınca icranın geri bırakılması yoludur. İkincisi daha geniştir: kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m. 350/2 ve m. 367/2). Tarafın "ne zaman uygulanır" sorusunun cevabı, kararın bu iki gruptan hangisine girdiğine göre değişir.

Para alacağına ilişkin karar kesinleşmeden takibe konabilir

Alacak ya da tazminat kararı kazanan taraf, kararın kesinleşmesini beklemeden ilamlı icra takibi başlatabilir. İstinafa ya da temyize başvuran borçlu, hükmolunan para veya eşyayı resmî bir mercie depo ederse ya da icra mahkemesince kabul edilecek bir teminat gösterirse, icranın geri bırakılması için BAM'dan ya da Yargıtay'dan karar getirmek üzere süre verilmesini isteyebilir (İİK m. 36). Nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m. 350/1). İlam BAM tarafından kaldırılır ya da Yargıtay tarafından bozulursa icra işlemleri olduğu yerde durur; ilam icra edildikten sonra borçlunun hiç ya da o kadar borcu olmadığı kesin bir ilamla tahakkuk ederse, ayrıca hükme gerek kalmadan icra tamamen veya kısmen eski hâline iade olunur (İİK m. 40). Henüz kesinleşmemiş kararla takip yapan alacaklı bu iade ihtimalini hesaba katmalıdır.

Boşanma ve soybağı kararları nüfusa ancak kesinleşince işlenir

Boşanma, soybağının reddi, babalık, ad ve soyadı değişikliği, kısıtlama gibi kişiler hukukuna ve aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez. Boşanma kararı verilmiş olsa bile kesinleşme şerhi düşülene kadar taraflar nüfus kaydında evli görünür. İstinaf ya da temyizden geçerek kesinleşen kararlarda nüfus müdürlüğüne yapılacak bildirim de ilk derece mahkemesince yapılır (HMK m. 302/5). Nüfus kaydı, kesinleşmenin ardından mahkemenin bildirimiyle değişir.

Boşanma kararlarında bir ayrıntı daha önemlidir. Yargıtay uygulamasında, kanun yoluna yalnız tazminat ya da nafaka gibi fer'i hükümler yönünden başvurulmuşsa, boşanmaya ilişkin hükmün kesinleşebileceği kabul edilmektedir. Bu durumda medeni hâl değişikliği beklenmeden işlenebilir; tartışma yalnız fer'i hükümler üzerinde sürer. Yargılama sırasında verilen geçici önlemler (TMK m. 169) ise bu kuralın dışındadır; tedbir nafakası ya da geçici velayet düzenlemesi kesinleşme beklenmeden uygulanır.

Tapuya tescil, taşınmaza ilişkin kararın kesinleşmesine bağlıdır

Tapu iptali ve tescil, mülkiyet ya da sınırlı ayni hakkın tespiti gibi taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar da kesinleşmedikçe yerine getirilemez. Karar ilk derece mahkemesinde verilmiş, istinaf süresi işliyorsa tapu müdürlüğü tescil işlemi yapmaz. Kesinleşen karar, mahkemenin tapu müdürlüğüne gönderdiği yazıyla ya da tarafın şerhli kararla yaptığı başvuruyla sicile işlenir. Kesin hüküm, hükmün kesinleşmesinden sonra dava konusu şeyin mülkiyetini devralan kişiler hakkında da geçerlidir; ancak Türk Medenî Kanunu'nun iyiniyetle mal edinmeye ilişkin hükümleri saklıdır (HMK m. 303/4). Bu nedenle kesinleşme ile tescil arasındaki sürenin kısa tutulması tarafın yararınadır.

Ceza dosyasında kesinleşme ile infaza verilme ayrı adımlardır

Ceza yargılamasında kanun yolu süreleri 7499 sayılı Kanun'la değişmiştir. İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması suretiyle yapılır (CMK m. 273/1). Değişiklikten önce süre, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gündü. Temyiz için de süre, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 291/1); önceki düzenlemede bu süre hükmün açıklanmasından itibaren on beş gündü. Tutuklu sanık, ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunarak ya da dilekçe vererek kanun yoluna başvurabilir (CMK m. 263).

Ceza hükmünün kesinleşmesi için sanığın yanında katılanın ve Cumhuriyet savcısının süreleri de dolmuş olmalıdır. Ağır ceza mahkemesi nezdindeki Cumhuriyet savcıları, yargı çevrelerindeki asliye ceza mahkemelerinin hükümlerine karşı kararın Cumhuriyet başsavcılığına geliş tarihinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurabilir (CMK m. 273/3). Süresi içinde yapılan istinaf ya da temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller (CMK m. 275/1 ve m. 293/1). Başvurudan sonra kanun yolundan vazgeçilmesi, merci karar verinceye kadar geçerlidir; Cumhuriyet savcısının sanık lehine yaptığı başvurudan sanığın rızası olmaksızın vazgeçilemez ve müdafiin vazgeçebilmesi vekâletnamede özel yetki bulunmasına bağlıdır (CMK m. 266).

Mahkûmiyet hükümleri kesinleşmedikçe infaz olunamaz (5275 sayılı Kanun m. 4/1). Hüküm kesinleştiğinde mahkeme, kesinleşen ve yerine getirilmesini onayladığı cezaya ilişkin hükmü Cumhuriyet başsavcılığına gönderir ve cezanın infazı Cumhuriyet savcısı tarafından izlenir (m. 5/1). Hükmün kesinleştiği gün ile infaza verildiği gün bu yüzden aynı gün olmayabilir. Serbest hükümlüye çağrı kâğıdı gönderilir; hükümlü tebliğden itibaren on gün içinde gelmezse, kaçarsa ya da kaçacağına dair şüphe uyandırırsa yakalama emri çıkarılır (m. 19/1). Kasten işlenen suçlarda üç yıldan, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için ise doğrudan yakalama emri çıkarılır (m. 19/2).

Tutuklu sanık bakımından kesinleşme, hükümlü sıfatına geçiş anlamına gelir; tutuklulukta geçen süre cezadan mahsup edilir. Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihleri kesinleşen hükümdeki ceza ve suç türü üzerinden infaz hesaplama aracıyla hesaplanabilir; resmî hesap ise Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnamede yer alır.

Sık Sorulan Sorular

e-Devlet'te "karara çıktı" görünen dosya kesinleşmiş midir?

Bu ifade yalnız mahkemenin hüküm kurduğunu gösterir; kesinleşme bilgisi taşımaz. Bunun için gerekçeli kararın her tarafa tebliği ve kanun yolu sürelerinin dolması gerekir. Dosyanın tebligat durumu UYAP Vatandaş Portalı'ndaki safahat bilgisinden izlenebilir.

Karşı tarafa tebligat yapılamıyorsa karar hiç kesinleşmez mi?

Tebligat yapılamadığı sürece o taraf yönünden kanun yolu süresi başlamaz ve karar kesinleşmez. Adres kayıt sistemindeki adrese Tebligat Kanunu m. 21/2 uyarınca tebligat çıkarılması, adres hiç bulunamazsa ilanen tebligat yoluna gidilmesi mahkemeden istenebilir. İlanen tebliğ, son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra yapılmış sayılır.

Kesinleşme şerhi için Yargıtay'a ya da bölge adliye mahkemesine mi başvurulur?

Karar kanun yollarından geçmiş olsa bile kesinleşme kaydı kararı veren ilk derece mahkemesince yapılır (HMK m. 302/5). Dosya üst mahkemeden döndükten sonra şerh talebi bu mahkemeye yöneltilir. Kesinleşen kararın nüfus ya da tapu gibi kurumlara bildirimi de aynı mahkemenin görevidir.

İstinafa taşınan alacak kararıyla icra takibi yapılabilir mi?

Para alacağına ilişkin kararlar kanun yoluna başvurulmuş olsa da ilamlı takibe konabilir, çünkü başvuru icrayı kendiliğinden durdurmaz (HMK m. 350/1). Borçlu teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilir (İİK m. 36). Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz ayni haklarına ilişkin kararlar ise bu kuralın dışındadır.

Duruşmada kanun yolundan feragat edilirse karar o gün kesinleşir mi?

İstinaf hakkından feragat ancak ilamın tebliğinden sonra yapılabilir (HMK m. 349/1). Gerekçeli karar tebliğ edilmeden verilen feragat beyanı bu şartı karşılamaz. Feragat, kararın tebliğinden sonra ve her tarafça ayrı ayrı yapıldığında kesinleşmeyi öne çeker.

Kesinleşmiş bir karar yeniden değiştirilebilir mi?

Kesinleşmiş hükümlere karşı olağan kanun yolları kapalıdır; kanunda sınırlı sayıda sayılan sebeplerle yargılamanın iadesi istenebilir (HMK m. 374 ve m. 375). Usulsüz tebliğe dayanan şerh ise kesinleşmeyi gerçekte sağlamadığından, tebliğin usulsüzlüğü kanun yolu başvurusuyla ileri sürülebilir. Ceza hükümlerinde de olağanüstü kanun yolları ayrı kurallara bağlıdır.

Karar açıklandıktan sonra dosyada izlenecek sıra

Kararın ne zaman kesinleşeceği büyük ölçüde dosyanın takibine bağlıdır. Kararın açıklandığı günden şerhin düşüldüğü güne kadar izlenecek adımlar şu sırayla ele alınabilir:

  1. Gerekçeli kararın yazılıp yazılmadığı ve her tarafa tebliğe çıkarılıp çıkarılmadığı UYAP üzerinden kontrol edilir; tebligat gideri eksikse tamamlanır.
  2. Her taraf için tebliğ tarihi ayrı ayrı not edilir. Elektronik tebligatta tarih, ulaşılan günü izleyen beşinci günün sonudur; adres kayıt sistemine yapılan tebligatta ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarihtir.
  3. İki haftalık süre HMK m. 92 ve m. 93'e göre, adli tatile tabi işlerde HMK m. 104 gözetilerek hesaplanır. Kararın istinaf ya da temyiz sınırının altında kalıp kalmadığı ayrıca kontrol edilir.
  4. Geri dönen tebligat varsa adres kayıt sistemine tebligat, adres araştırması ya da ilanen tebligat talep edilir.
  5. Son tarafın süresi dolduğunda ya da her taraf ilamın tebliğinden sonra feragat ettiğinde, ilk derece mahkemesinden kesinleşme şerhi istenir.
  6. Nüfus ve tapu bildirimlerinin mahkemece yapılıp yapılmadığı izlenir; para alacağında ise kesinleşme beklenmeden takip başlatma imkânı ve İİK m. 40'taki iade ihtimali birlikte değerlendirilir.

Ceza dosyalarında aynı takip, katılanın ve Cumhuriyet savcısının süreleriyle birlikte yapılır; kesinleşmeden sonra infazın başlaması için hükmün başsavcılığa gönderilmesi ayrı bir adımdır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir.

Bu konuyla ilgili yazılar

Tüm yazılar