İlme Hukuk Logo
İLMEHUKUK BÜROSU
İLME HUKUK BÜROSU
Hemen AraRandevu Al
Kapalı eski bir defter

Senetsiz Borç Nasıl İspatlanır? Delil, Havale ve Yemin Rehberi

Elden veya havaleyle verilen ve senede bağlanmayan borcun ispatı, 2026 yılında 41.000 TL'lik senetle ispat sınırına göre değişir. Delil başlangıcı, banka dekontu, WhatsApp yazışması ve yemin delilinin hangi durumda hangi sonucu doğurduğu, kanun hükümleri ve güncel bir Yargıtay kararı ışığında açıklanır.

Yayın
16 Ağustos 2026
Son güncelleme
6 Kasım 2026
Okuma süresi
18 dk
Hukuk alanı
Genel Hukuk
Av. Mesut İLME — Yalova Barosu

Av. Mesut İLME

Yalova Barosu, sicil 287

Yayın
16 Ağustos 2026
Güncelleme
6 Kasım 2026
18 dk
okuma

Bir yakınına elden para veren, bir arkadaşına banka üzerinden gönderen ya da iş çevresinden birine güvenerek ödünç veren ve karşılığında hiçbir belge almayan kişilerin sayısı az değildir. Güvene dayanan bu ilişkilerde sorun genellikle parayı verirken değil, geri isterken başlar. Karşı taraf borcu inkâr ettiğinde tablo çoğu kişinin sandığından farklıdır: tartışma borcun geçerli olup olmadığı üzerinde değil, mahkemede ispat edilip edilemeyeceği üzerinde yürür.

Cevap dört noktada toplanır: senede bağlanmamış bir para borcunun hangi delillerle ispatlanabileceği, 2026 yılında geçerli senetle ispat sınırı, banka havalesinin neden tek başına yeterli olmadığı ve elinde hiçbir yazılı belge bulunmayan alacaklının başvurabileceği yemin delili.

Senetsiz Borç Geçerlidir: Sorun Geçerlilikte Değil İspattadır

Uygulamada en sık karşılaştığımız yanılgı, "senet almadım, o hâlde borç yok sayılır" düşüncesidir. Kanun bu düşünceyi desteklemez. Tüketim ödüncü (halk arasındaki adıyla karz) Türk Borçlar Kanunu'nda (TBK) düzenlenmiştir. TBK m. 386'ya göre bu sözleşme, ödünç verenin bir miktar parayı ya da tüketilebilen bir şeyi ödünç alana devretmeyi, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir.

Kanun bu sözleşmenin kurulması için herhangi bir şekil şartı aramaz. İki kişi arasında sözlü olarak kurulan ödünç sözleşmesi de hukuken tam anlamıyla geçerlidir; borç doğar ve ödünç alan parayı geri vermekle yükümlü olur. Telefonda yapılan bir konuşmayla verilen borç da, elden sayılan ve kimsenin görmediği para da geçerli bir borç ilişkisi yaratır.

Geçerlilik ile ispat ise hukukta birbirinden ayrı iki meseledir. Bir hakkın var olması başka, yargılama sırasında hâkim önünde kanıtlanabilmesi başkadır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ile Türk Medeni Kanunu (TMK) ispat yükünü aynı kurala bağlar: HMK m. 190 ve TMK m. 6 uyarınca, bir vakıadan kendi lehine hak çıkaran taraf kural olarak o vakıayı ispatla yükümlüdür. Ödünç verdiğini ileri süren kişi, hem paranın karşı tarafa geçtiğini hem de bu paranın ödünç olarak verildiğini ispatlamak zorundadır.

İkinci unsur çoğu davanın seyrini belirler. Paranın karşı tarafa geçtiği banka kayıtlarıyla kolayca gösterilebilir; paranın hangi hukuki sebeple gönderildiği, yani bağış mı, mevcut bir borcun ödemesi mi, yoksa ödünç mü olduğu ise ayrıca ortaya konmalıdır.

2026 Senetle İspat Sınırı: 41.000 TL

HMK m. 200'de düzenlenen senetle ispat zorunluluğu, senetsiz borcun ispatındaki asıl eşiktir. Maddenin birinci fıkrası şöyledir:

"Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir."

Kanun metnindeki 2.500 TL rakamı yürürlüğe girdiği 2011 yılına aittir ve bugün uygulanmaz. HMK'nın Ek 1. maddesi, kanundaki parasal sınırların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağını öngörür.

2026 yılı için hesap şöyle işler: 2025 yılında uygulanan 33.000 TL'lik sınır, 27 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 585 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile tespit edilen yüzde 25,49 oranındaki yeniden değerleme oranıyla artırıldığında 41.411 TL'ye ulaşır. Ek 1. maddedeki yuvarlama kuralı, 14 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7531 sayılı Kanun'la değiştirilmiş; daha önce "on Türk lirasını aşmayan kısımlar" olarak uygulanan eşik "bin Türk lirası" hâline getirilmiştir. Bin lirayı aşmayan kısım dikkate alınmadığında ortaya çıkan rakam 41.000 TL'dir.

YılSenetle ispat sınırı (HMK m. 200)
202533.000 TL
202641.000 TL

Sınırın altında kalan bir borç, tanık dâhil her türlü delille ispatlanabilir. Sınırı aşan borçlarda ise kural olarak yazılı delil aranır ve salt tanık beyanıyla ispat sağlanamaz.

Sınır, Paranın Verildiği Tarihe Göre Belirlenir

Maddenin lafzı burada belirleyicidir: kanun "yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri" ifadesini kullanmaktadır. Esas alınacak rakam, davanın açıldığı tarihteki sınır değil, paranın verildiği tarihte yürürlükte olan sınırdır. Birkaç yıl önce verilmiş bir borç bakımından o yılın parasal sınırı esas alınır; enflasyon nedeniyle bugün küçük görünen bir tutar, verildiği tarihte sınırın üzerinde kalmış olabilir. Eski tarihli alacaklarda ilgili yılın sınırının ayrıca araştırılması gerekir.

Parça Parça Verilen Paralarda Toplam Miktar

Sık rastlanan bir başka durum, paranın tek seferde değil, farklı tarihlerde küçük tutarlar hâlinde verilmesidir. Her bir gönderimin ayrı ayrı sınırın altında kalması, kendiliğinden tanık dinlenebileceği anlamına gelmez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin havale bölümünde anılan kararında da tanıkla ispatın mümkün olmadığı toplam miktar itibarıyla değerlendirilmiştir. Aynı hukuki ilişkiye dayanan ve birbirini tamamlayan ödemelerde senetle ispat zorunluluğunun toplam miktar gözetilerek tartışılması beklenir; değerlendirme, ödemelerin tek bir ödünç ilişkisinin parçaları olup olmadığına göre yapılır.

Sınırı Aşan Borçta Tanık Üç Yolla Dinlenir, Yemin Ayrı Bir Delildir

Senetle ispat zorunluluğunun da sınırları vardır. Kanun, sınırın üzerindeki işlemlerde tanık dinlenmesine imkân veren üç ayrı yol öngörmüş, bunların yanında tanık gerektirmeyen yemin delilini de açık bırakmıştır. Alacağını takip eden kişi bakımından ilk adım, bu yollardan hangisinin kendi olayına uyduğunu belirlemektir.

1. Karşı Tarafın Açık Muvafakati (HMK m. 200/2)

Maddenin ikinci fıkrası, senetle ispatı gereken hususlarda birinci fıkradaki düzenleme hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati hâlinde tanık dinlenebileceğini öngörür. Uygulamada bu yol nadiren açılır; çünkü borcu inkâr eden tarafın tanık dinlenmesine rıza göstermesi beklenmez. Davalının tanık deliline itiraz etmemesi tek başına bu sonucu doğurmaz; fıkra hem düzenlemenin hatırlatılmasını hem de muvafakatin açık olmasını arar. Karşı tarafın dilekçelerindeki beyanın bu iki şartı karşılayıp karşılamadığı ayrıca incelenmelidir.

2. Delil Başlangıcı Bulunması (HMK m. 202)

Uygulamada en sık başvurulan yol budur. HMK m. 202 şu düzenlemeyi içerir:

"Senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir. Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir."

Tanımın üç unsuru vardır ve üçü birlikte aranır. Belge, işlemi tek başına tam olarak ispatlamaya yetmeyecek; işlemin varlığını muhtemel gösterecek; ve en önemlisi, karşı taraftan veya temsilcisinden gelmiş olacaktır. Kişinin kendi düzenlediği bir not, kendi tuttuğu defter ya da kendi hesabından çıkardığı bir liste delil başlangıcı sayılmaz. Borçlunun gönderdiği bir mesaj, imzaladığı bir kâğıt parçası ya da yazdığı bir e-posta ise bu niteliği taşıyabilir.

Delil başlangıcı bulunduğunda ispat kendiliğinden gerçekleşmiş olmaz; yalnızca tanık dinletme yolu açılır. Belge ile tanık beyanları birlikte değerlendirilerek sonuca varılır.

3. Kanunda Sayılan İstisnalar (HMK m. 203)

HMK m. 203, senetle ispat zorunluluğunun uygulanmayacağı hâlleri altı bent hâlinde saymıştır:

  • a) Altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemler.
  • b) İşin niteliğine ve tarafların durumlarına göre, senede bağlanmaması teamül olarak yerleşmiş bulunan hukuki işlemler.
  • c) Yangın, deniz kazası, deprem gibi senet alınmasında imkânsızlık veya olağanüstü güçlük bulunan hâllerde yapılan işlemler.
  • ç) Hukuki işlemlerde irade bozukluğu ile aşırı yararlanma iddiaları.
  • d) Hukuki işlemlere ve senetlere karşı üçüncü kişilerin muvazaa iddiaları.
  • e) Bir senedin sahibi elinde beklenmeyen olay veya zorlayıcı nedenle ya da usulüne göre teslim edilen memur elinde veya noterlikte kaybolduğu kanısını kuvvetlendirecek delil veya emarelerin bulunması hâli.

En çok işletilen bent, senetsiz borç davalarında (a) bendidir. Anne ile çocuk, kardeşler ya da eşler arasındaki para alışverişlerinde tutar ne olursa olsun tanık dinlenebilir. İstisnanın gerekçesi, yakın aile ilişkilerinde senet istemenin hayatın olağan akışına aykırı düşmesidir. Bent sınırlı biçimde yorumlanır; sayılan yakınlık dereceleri dışında kalanlar, örneğin amca, dayı, kuzen veya yeğen bakımından uygulanmaz. Akrabalar arasında olsa dahi işlem yazılı olarak yapılmışsa yazılı belgenin aksi tanıkla kanıtlanamaz.

(b) bendindeki teamül istisnası soyut bir iddiayla kabul edilmez. Mahkemenin, ilgili meslek odası ya da kurumlardan görüş alarak o iş kolunda senetsiz çalışmanın gerçekten yerleşmiş bir uygulama olup olmadığını araştırması beklenir.

Tanık Dışındaki Yol: Yemin Delili

Yemin, tanık dinlenmesini sağlamaz; tanıktan bağımsız, ayrı ve kesin bir delildir. Üç yoldan hiçbiri işlemediğinde dahi bu delile başvurulabilir; sonucu, yemin edilip edilmemesine göre değişir.

Banka Havalesi ve EFT: En Sık Yapılan Hata

Parayı elden vermek yerine banka üzerinden göndermiş olmak, çoğu kişide "kaydı var, ispatı kolay" güveni yaratır. Uygulamada ise senetsiz alacak uyuşmazlıklarının en sık düğümlendiği nokta budur.

Türk Borçlar Kanunu'nun 555 ve devamı maddelerinde düzenlenen havale, hukuken bir ödeme vasıtasıdır. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre havalenin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal bir karine bulunmaktadır. Havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla yapıldığını ileri süren havale eden, bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür.

Somut sonuç şudur: karşı tarafa açıklama yazmadan para gönderen kişinin bu gönderisi, kural olarak gönderenin ona olan bir borcunu ödediği şeklinde değerlendirilir. "Ben ona borç verdim" diyen taraf, karinenin aksini ispat yükü altındadır. Dekont paranın geçtiğini gösterir; hangi sebeple geçtiğini göstermez.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2025/4302 E., 2026/1832 K. sayılı ve 2 Nisan 2026 tarihli kararı bu tabloyu bütün unsurlarıyla ortaya koymaktadır. Karara konu olayda bir kişi, çeşitli tarihlerde karşı tarafa banka havaleleriyle para göndermiş, sonra bu paraların ödünç olduğunu ileri sürerek icra takibi başlatmıştır. Daire, havalenin ödeme vasıtası olduğunu ve mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine bulunduğunu belirterek Hukuk Genel Kurulu'nun 12 Mart 2003 tarihli, 2003/3-118 E., 2003/158 K. sayılı ilamına atıf yapmıştır.

Kararda dört gerekçe öne çıkar: dekontlarda ödünç para verildiğine ilişkin açıklama bulunmaması, sunulan WhatsApp yazışmasının paranın borç olarak verildiğine dair bir kabul beyanı içermemesi, toplam miktar itibarıyla tanıkla ispatın mümkün olmaması ve ilgili tarafın yemin deliline de dayanmaması. Daire bu gerekçelerle, parayı gönderen kişinin bu paranın ödünç olduğunu ispatlayamadığı sonucuna varmıştır.

Dekont Açıklamasına Ödünç Niteliği ve İade Zamanı Yazılmalıdır

Karinenin aksini gösterecek bir unsur, para gönderilirken yazılacak tek bir cümleyle oluşturulabilir; bu cümle karineyi tek başına ortadan kaldırmaz. Havale veya EFT açıklamasına paranın ödünç olarak verildiğini gösteren ve mümkünse iade zamanını da içeren bir ibare yazılması, sonraki yıllarda ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkta göndericinin konumunu güçlendirir. Açıklama alanına yazılan "ödünç olarak verilmiştir, ... tarihinde iade edilmek üzere" benzeri bir ifade, karinenin aksine işaret eden bir emare ve dosyada değerlendirilecek yazılı bir unsur oluşturur.

Açıklama yine de göndericinin kendi beyanıdır: karşı taraftan gelen bir belgenin yerine geçmez, delil başlangıcı sayılmaz ve sınırın üzerindeki alacakta ispatı tek başına tamamlamaz. Gönderim sırasında hiçbir açıklama yazılmamışsa, sonradan bankadan alınacak dekont üzerine ekleme yapılamaz.

WhatsApp ve E-posta Belge Sayılır, Ses Kaydında Hukuka Uygunluk Aranır

HMK m. 199 belge kavramını geniş tanımlamıştır:

"Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu Kanuna göre belgedir."

Tanım uyarınca WhatsApp yazışmaları, e-postalar, kısa mesajlar ve diğer elektronik veriler belge niteliğindedir. Belge olmak, tek başına o alacağı ispatlamaya yeteceği anlamına gelmez. Elektronik yazışmalar kural olarak senet sayılmaz; hukuki değerleri çoğunlukla delil başlangıcı düzeyindedir ve tanık dinletme yolunu açar.

Burada belirleyici olan, içeriğin ne söylediğidir. 3. Hukuk Dairesi'nin anılan kararında, dosyaya sunulan WhatsApp yazışmasındaki ifadelerin paranın borç olarak alındığına ilişkin bir kabul içermediği özellikle vurgulanmıştır. Muğlak, yoruma açık ya da yalnızca taraflar arasında bir gerginlik bulunduğunu gösteren mesajlar sonucu değiştirmez. Değerli olan mesaj, borcun varlığını, tutarını veya iade taahhüdünü karşı tarafın kendi ifadesiyle ortaya koyan mesajdır. "Paranı önümüzdeki ay vereceğim", "borcumun 20 bin lirasını yatırdım" gibi ifadeler bu nitelikte kabul edilebilirken, "konuşalım" ya da "yapma" gibi ifadeler tek başına anlam taşımaz.

Elektronik delilde gözetilmesi gereken bir diğer nokta, kaydın karşı tarafa aidiyetidir. Numaranın veya e-posta hesabının borçluya ait olduğu tartışmalı hâle gelirse bu konuda inceleme yaptırılması gerekebilir. Yazışmaların ekran görüntüsü yerine bütünlüğü bozulmamış biçimde ve tarih bilgisiyle birlikte sunulması yerinde olur.

Ses kayıtları için HMK'da ayrı bir ölçüt vardır. Kanunun 189. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkemece dikkate alınamaz. Tarafı olunan bir görüşmenin, mevcut bir uyuşmazlığın kanıtlanması amacıyla ve başka türlü delil elde etme imkânı bulunmayan durumlarda kaydedilmesi ile üçüncü kişilerin konuşmalarının gizlice kaydedilmesi aynı hukuki değerlendirmeye tabi değildir. Ses kaydına dayanmayı düşünen kişinin, kaydın elde ediliş biçimini önceden değerlendirmesi gerekir.

Elde Hiçbir Belge Yoksa Son Yol Yemin Delilidir

Elinde hiçbir yazılı belge bulunmayan ve tanık dinletme imkânı da olmayan alacaklı için kanun bir yol daha bırakmıştır: yemin. Yemin, hâkimin takdirine tabi olmayan kesin delildir; sonucu doğrudan hükmü belirler.

Yemin HMK'da ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Kanunun 225. maddesine göre yeminin konusu, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalardır. Aynı Kanunun 226. maddesi, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği vakıalar ile yemin edecek kimsenin şerefini etkileyecek veya onu ceza soruşturmasıyla karşı karşıya bırakacak hususların yemine konu olamayacağını düzenler. 227. madde ise uyuşmazlık konusu vakıanın ispatı için başka delili bulunduğunu beyan etmiş olan tarafın dahi yemin teklif edebileceğini açıkça öngörmüştür.

Yeminin caydırıcı gücü aynı Kanunun 229. maddesinde yatmaktadır:

"Yemin için davet edilen kimse, tayin edilen gün ve saatte mahkemede geçerli bir özrü olmaksızın bizzat hazır bulunmaz yahut hazır bulunup da yemini iade etmez ya da yemini eda etmekten kaçınırsa yemin konusu vakıaları ikrar etmiş sayılır. Kendisine yemin iade olunan kimse, yemin etmekten kaçınırsa yemin konusu vakıa ispat edilememiş sayılır."

Düzenlemenin uygulamadaki anlamı şudur: borcu inkâr eden kişi yemine davet edildiğinde yemin edebilir ya da yemini alacaklıya iade edebilir. Geçerli özrü olmaksızın gelmez, yemini iade etmez veya eda etmekten kaçınırsa yemin konusu vakıaları ikrar etmiş sayılır. Duruşmada "böyle bir borcum yoktur" diyerek yemin ederse yemin konusu vakıa ispatlanamamış kalır ve bu sonuç alacaklının aleyhine doğar. Yemin iade edilirse sıra alacaklıya geçer; alacaklının yemin etmekten kaçınması hâlinde vakıa ispat edilememiş sayılır. Yemin teklifi bu riskleriyle birlikte değerlendirilmelidir; yemin deliline dayanılıp dayanılmadığı alacak davalarında sonucu doğrudan etkiler.

3. Hukuk Dairesi'nin anılan kararında da parayı gönderen tarafın yemin deliline dayanmamış olması, aleyhine sonuçlanan hükmün gerekçeleri arasında açıkça sayılmıştır. Dava dilekçesinde ve delil listesinde yemin deliline yer verilmesi, bu hakkın sonradan kullanılabilmesi bakımından önem taşır.

Vadesiz Ödünç Altı Hafta Sonra İstenebilir; Faiz ve Zamanaşımı Ayrı Kurallara Bağlıdır

Paranın ne zaman geri istenebileceği, yani muacceliyet (borcun ödenebilir hâle gelmesi), senetsiz alacaklarda sık sorulan bir diğer sorudur. Taraflar arasında bir vade kararlaştırılmışsa o tarih esas alınır. Vade konuşulmamışsa TBK m. 392 devreye girer:

"Ödüncün geri verilmesi konusunda belirli bir gün ya da bildirim süresi veya borcun geri istendiği anda muaccel olacağı kararlaştırılmamışsa ödünç alan, ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe ödüncü geri vermekle yükümlü değildir."

Vadesiz verilen bir ödünçte, alacaklının ilk kez talepte bulunmasından itibaren altı haftalık bir süre işler; borç ancak bu sürenin sonunda muaccel hâle gelir. Dava veya icra takibine geçmeden önce noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesi iki yönden yararlıdır: altı haftalık sürenin işlemeye başladığı tarih belgelenmiş olur ve karşı tarafa yapılan bildirim dosyaya girer.

Faiz konusunda TBK'nın ödünç hükümleri ikili bir ayrım içerir. Ticari olmayan, yani kişiler arasındaki adi ödünç sözleşmesinde faiz ancak kararlaştırılmışsa istenebilir; taraflar faiz konuşmamışsa borç için akdi faiz işlemez. Ticari ödünçte ise faiz kararlaştırılmamış olsa dahi istenebilir. Kural yalnızca sözleşmesel faize ilişkindir; borçlu usulüne uygun biçimde temerrüde düşürüldükten sonra temerrüt faizi talep edilmesi ayrı bir konudur ve önceden kararlaştırılmış olması gerekmez. Kanuni faiz oranı 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca belirlenmekte olup, oran dönemsel olarak değiştiğinden talep tarihindeki güncel oranın teyit edilmesi gerekir.

Ödünç sözleşmesinden doğan iade alacağı, TBK m. 146'daki on yıllık genel zamanaşımına tabidir. Süre, borcun muaccel olduğu andan itibaren işlemeye başlar. On yıl uzun görünse de delillerin zamanla kaybolabildiği, tanıkların hatırlamayabildiği ve karşı tarafın mali durumunun bozulabildiği gözetildiğinde beklemenin alacaklıya bir yararı olmaz.

Senetsiz Alacakta İcra Takibi İtirazla Durur, Yol Davaya Çıkar

Senetsiz alacakta iki yol vardır ve seçim, borçlunun alacağı kabul etme ihtimaline göre yapılır. Borçlunun itiraz etmesi beklenmiyorsa ilamsız takip sonuç verebilir; itiraz beklenen dosyada uyuşmazlığın yine genel mahkemede çözüleceği hesaba katılmalıdır.

İlamsız İcra Takibi

Elinde hiçbir belge bulunmayan alacaklı da ilamsız icra takibi başlatabilir; takip talebinde alacağın sebebinin gösterilmesi yeterlidir. Borçluya ödeme emri tebliğ edilir. Borçlu yedi gün içinde itiraz ederse takip kendiliğinden durur.

Senetli ile senetsiz alacak arasındaki fark burada belirginleşir. İcra ve İflas Kanunu'nun 68. maddesine dayanan itirazın kaldırılması yolu, alacaklının imzası ikrar edilmiş adi senet gibi kanunda sayılan belgelerden birine sahip olmasını gerektirir. Böyle bir belge senetsiz alacakta bulunmadığından, icra mahkemesinden itirazın kaldırılması istenemez.

İtirazın İptali Davası veya Doğrudan Alacak Davası

Takibe itiraz edilmişse alacaklının izleyeceği yol itirazın iptali davasıdır. Dava genel mahkemede açılır ve ispata ilişkin bütün kurallar burada da uygulanır. Süre bakımından itirazın tebliğinden itibaren işleyen bir yıllık hak düşürücü süre gözetilmelidir. İcra takibine hiç başvurmadan doğrudan alacak davası açmak da mümkündür.

İtirazın iptali davasında alacaklı lehine karar verilirse borçlu aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilebilir. Bu beklenti gerçekçi biçimde tartılmalıdır: uygulamada inkâr tazminatına hükmedilmesi alacağın likit olmasına bağlanmaktadır. Varlığı ve miktarı yargılama sonucunda belirlenen, senede bağlanmamış ve baştan tartışmalı olan alacaklarda likitlik şartının gerçekleşmediği kabul edilebilmektedir. İnkâr tazminatı beklentisiyle hareket etmek senetsiz alacaklarda bu yüzden doğru olmaz.

İtiraz, sonuçları ve süreleri hakkında ayrıntılı bilgi icra takibine itiraz rehberinde yer alır. Alacağın ticari nitelikte olduğu hâllerde izlenecek strateji ticari alacak tahsili sayfasında, çek ve senede bağlanmış alacaklar ise çek ve senet hukuku sayfasında anlatılır. Tahsil aşamasında yapılan ödemeler e-tahsilat altyapısı üzerinden kayıt altına alınabilir.

Adi Ödünçte Arabuluculuk Dava Şartı Değildir, Ticari Davada Zorunludur

Dava yolunu seçenler bakımından bu ayrım usul ekonomisi açısından önemlidir; çünkü dava şartı olan bir uyuşmazlıkta arabuluculuğa başvurmadan açılan dava usulden reddedilir.

Kişiler arasındaki adi ödünç ilişkisinden doğan alacak, kural olarak dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir. Böyle bir alacak için doğrudan dava açılabilir.

Önemli istisna ticari dava niteliği taşıyan uyuşmazlıklardır: Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi uyarınca konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Düzenlemede parasal alt sınır bulunmaz; tutar ne olursa olsun kapsam içindedir. Tarafların tacir olması ve işin ticari işletmeyle ilgili bulunması hâlinde istisna devreye girer. Benzer şekilde alacak tüketici işleminden ya da iş ilişkisinden doğuyorsa kendi özel dava şartı rejimine tabidir. Süreç ve kapsam hakkında ayrıntı arabuluculuk sayfasında yer alır.

Borç Verirken Beş Dakikada Alınabilecek Önlemler

Para verilirken ayrılacak birkaç dakikayla önlenebilecek uyuşmazlıklar, senetsiz alacak davalarının büyük bölümünü oluşturur. Şu önlemler hukuki ilişkiyi zedelemeden uygulanabilir:

  • Adi yazılı belge yeterlidir. Noterden düzenlenmiş bir senet ya da matbu bono şart değildir. Borçlunun el yazısıyla yazıp imzaladığı, tarih ve tutar içeren bir kâğıt, senetle ispat kuralı bakımından yazılı delil oluşturur.
  • Belgeye iade zamanı yazılmalıdır. Vade yazılmazsa altı haftalık kanuni süre işler ve muacceliyet tartışması doğabilir.
  • Para banka üzerinden gönderilmeli ve açıklama yazılmalıdır. Elden verilen parada ödemenin gerçekleştiği bile tartışmalı hâle gelebilir. Havalede ise açıklama alanının boş bırakılması, ödeme karinesi nedeniyle alacaklının aleyhine sonuç doğurur.
  • Faiz istenecekse açıkça kararlaştırılmalıdır. Adi ödünçte kararlaştırılmayan faiz talep edilemez.
  • Yazışmalar saklanmalıdır. Borçlunun ödeme sözü verdiği mesajlar, sonradan delil başlangıcı olarak değerlendirilebilecek en kolay ulaşılan unsurlardır.
  • Tutar yüksekse kambiyo senedi düzenlenmesi değerlendirilmelidir. Kambiyo senedine bağlanan alacak için, tahsil aşamasında kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yolu açılır.

Sık Sorulan Sorular

Senet almadan verdiğim borcu geri alabilir miyim?

Senet alınmadan verilen borcun geri istenmesi mümkündür; ödünç sözleşmesi şekle bağlı olmadığından bu borç geçerlidir. Mesele borcun geçerliliği değil ispatıdır. Tutar 2026 yılı için 41.000 TL'yi aşıyorsa yazılı delil, delil başlangıcı, kanuni istisnalardan biri veya yemin delili gerekir.

2026 yılında senetle ispat sınırı ne kadardır?

2026 yılı için sınır 41.000 TL'dir. Rakam, 2025 yılında uygulanan 33.000 TL'lik sınırın yüzde 25,49 oranındaki yeniden değerleme oranıyla artırılması ve bin lirayı aşmayan kısmın dikkate alınmaması yoluyla bulunmuştur. Sınırın altındaki alacaklar tanıkla ispatlanabilir.

Banka dekontu tek başına borcu ispatlar mı?

Dekont borcu tek başına ispatlamaz; paranın karşı tarafa geçtiğini gösterir, hangi sebeple gönderildiğini göstermez. Havale hukuken bir ödeme vasıtası sayıldığından, açıklama yazılmamış gönderimlerde paranın mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine bulunur. Karinenin aksini iddia eden ispatla yükümlüdür.

Dekont açıklamasına ne yazmalıyım?

Açıklamada paranın ödünç olarak verildiğini ve mümkünse iade tarihini gösteren bir ibareye yer verilmelidir. Gönderim sırasında yazılmayan açıklama sonradan eklenemez. Açıklama göndericinin kendi beyanı olduğundan, sınırın üzerindeki alacakta ispatı tek başına tamamlamaz.

WhatsApp yazışması mahkemede delil sayılır mı?

Elektronik veriler kanunen belge sayılır. Yazışma çoğunlukla senet değil delil başlangıcı niteliği taşır ve tanık dinletme yolunu açar. Belirleyici olan içeriktir: borcun varlığını veya iade taahhüdünü karşı tarafın kendi ifadesiyle ortaya koyan mesajlar değerlidir; muğlak ifadeler sonuç doğurmaz.

Kardeşime verdiğim borç için tanık dinletebilir miyim?

Kardeşler arasındaki borçta tanık dinletilebilir. Kanun; altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemlerde tutara bakılmaksızın tanık dinlenmesine izin verir. Sayım sınırlıdır; amca, dayı, kuzen veya yeğen bu kapsamda değildir. İşlem yazılı yapılmışsa yazılı belgenin aksi tanıkla kanıtlanamaz.

Hiçbir belgem yoksa ne yapabilirim?

Belgesi bulunmayan alacaklı yemin deliline dayanabilir. Karşı taraf yemin davetine gelmez, yemini iade etmez veya yemin etmekten kaçınırsa yemin konusu vakıaları ikrar etmiş sayılır. Karşı taraf yemin ederse vakıa ispatlanamamış kalır; yemini iade ederse yemin etme sırası alacaklıya geçer. Dilekçe ve delil listesinde yemin deliline yer verilmesi önem taşır.

Borcu ne zaman isteyebilirim?

Vade kararlaştırılmışsa borç o tarihte istenebilir. Vade konuşulmamışsa ödünç alan, ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe iadeyle yükümlü değildir. Noter ihtarnamesi hem süreyi başlatır hem de bildirimi belgelendirir.

Senetsiz alacakta zamanaşımı kaç yıldır?

Ödünçten doğan iade alacağı on yıllık genel zamanaşımına tabidir ve süre borcun muaccel olduğu tarihte işlemeye başlar.

Faiz talep edebilir miyim?

Ticari olmayan ödünçte akdi faiz ancak kararlaştırılmışsa istenebilir. Ticari ödünçte kararlaştırılmamış olsa dahi faiz istenebilir. Bunlardan bağımsız olarak, borçlu usulüne uygun biçimde temerrüde düşürüldüğünde temerrüt faizi talep edilmesi mümkündür.

Senetsiz alacak için icra takibi yapabilir miyim?

İlamsız icra takibi senetsiz alacak için de başlatılabilir. Borçlu yedi gün içinde itiraz ederse takip durur ve senet bulunmadığından icra mahkemesinden itirazın kaldırılması istenemez; genel mahkemede itirazın iptali davası açılması gerekir.

Dava açmadan önce arabulucuya gitmem gerekir mi?

Kişiler arasındaki adi ödünç alacağında arabuluculuk kural olarak gerekmez. Uyuşmazlık ticari dava niteliğindeyse arabuluculuk dava şartıdır ve bu kapsamda parasal alt sınır bulunmaz.

Senetsiz Alacakta Dosyanın Seyrini Belirleyen Üç Eşik: Sınır, Karine ve Yemin

Senetsiz verilen borç hukuken geçerli bir alacaktır; tahsili ise büyük ölçüde elde tutulan delillere bağlıdır. 2026 yılı için 41.000 TL'lik senetle ispat sınırı, alacaklının hangi delillerle hareket edebileceğini belirleyen ilk eşiktir. Eşiğin üzerindeki alacaklarda dahi delil başlangıcı, kanunda sayılan istisnalar ve yemin delili yoluyla ispat imkânı vardır.

Uygulamada en kritik nokta banka havaleleridir. Açıklama yazılmadan yapılan gönderimlerde devreye giren ödeme karinesi, paranın ödünç olduğunu iddia eden tarafı ispat yükü altında bırakır ve birçok dosyada tartışma bu noktada yoğunlaşır. Dosyada yemin deliline dayanılıp dayanılmadığı da sonucu doğrudan etkiler.

Her alacak kendi belgeleri, tarihleri ve taraf ilişkisi çerçevesinde değerlendirilmelidir. Dekont, yazışma ve diğer kayıtların hangi hukuki değere sahip olduğu ve hangi yolun izleneceği, dosyaya özgü bir incelemeyle belirlenir; bu inceleme için büromuzun iletişim sayfası ve uzaktan değerlendirme bakımından online avukat sayfası kullanılabilir. Yalova ve çevresindeki icra takibi süreçlerine ilişkin bilgi Yalova icra avukatı sayfasında yer alır.

Bu konuyla ilgili yazılar

Tüm yazılar