Ruhsatsız Silah Bulundurma ve Taşıma Suçu: 6136 Sayılı Kanun m. 13 Cezası, HAGB ve Müsadere

Bir hırsızlık şüphesiyle yapılan ev aramasında dolabın üst rafından bir tabanca ve yirmi kadar fişek çıkar. Ev sahibi silahın babasından kaldığını, yıllardır yerinden oynatılmadığını söyler; aynı evde yaşayan oğlu ise silahın varlığından haberi olmadığını beyan eder. Kolluk tutanağına tek satır düşülür: "6136 sayılı Kanun'a aykırılık." O satırın arkasında ise birbirinden çok farklı sonuçlara götüren sorular durur: Bu bir bulundurma mı, taşıma mı? Hapis cezasının alt sınırı iki yıl mıdır, bir yıl mı? Hükmün açıklanması geri bırakılabilir mi, silah geri verilir mi?

Ruhsatsız silah dosyaları uygulamada sık karşılaşılan dosyalardandır; 21 Kasım 2024 tarihli 7533 sayılı Kanun'dan sonra cezaların alt sınırları yükselmiştir. 8 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanun ise silahın çocuğun eline geçmesine ilişkin yeni bir suç tipi eklemiştir. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'un (6136 sayılı Kanun) 13. maddesi bu soruların her birine ayrı bir fıkrayla cevap verir; fıkralar arasındaki sınırı ise Yargıtay uygulaması çizer.

6136 sayılı Kanun ateşli silahı, mermiyi ve ana parçaları kapsar; yivsiz tüfek kapsam dışıdır

Kanun'un 1. maddesi ateşli silahları ve mermilerini, 7533 sayılı Kanun'dan bu yana da bu silahlara ait namlu, sürgü, gövde, çerçeve, silindir, mekanizma başı, çıkarıcı, tırnak ve ateşleme iğnesinden oluşan "ana veya balistik önemi haiz parçaları" kapsama alır. Bu ekleme uygulamada önemli bir boşluğu kapatmıştır: Daha önce tek başına bir namlu ya da sürgü ele geçirildiğinde suçun konusunun oluşup oluşmadığı tartışılabiliyordu; bugün bu parçalar da silah ve mermiyle aynı hükümlere bağlanmıştır.

Kapsamın dışında kalanlar da Kanun'da sayılmıştır. 6136 sayılı Kanun m. 4/3 uyarınca yalnız sporda kullanılan yivli ateşsiz silahlar ile yivsiz tüfekler ve mermileri bu Kanun hükümlerine tabi değildir. Av ve spor amaçlı yivsiz tüfek, bu nedenle m. 13 anlamında ruhsatsız silah suçunun konusu olmaz. Buna karşılık aynı fıkranın devamı, avda veya sporda kullanılan her nevi ateşli yivli silahı m. 7'ye göre ruhsata bağlamıştır; yivli bir av silahının ruhsatsız bulundurulması m. 13 kapsamına girer.

Kurusıkı tabir edilen ses ve gaz fişeği atan silahlar m. 13'te dönüştürülmüş hâlleriyle anılır: Teknik özellikleri değiştirilerek bu Kanun hükümlerine tabi silah vasfına dönüştürülmüş bir kurusıkı tabanca, m. 13/1'de açıkça sayılmıştır. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun incelediği bir dosyada, namlusunun içindeki gaz ayırıcı parçası çıkarılmış ve boru tipi namluya dönüşmüş bir tabancanın, uzmanlık raporuna göre yasak niteliği haiz fişekleri de atabildiği ve 6136 sayılı Kanun'a göre ateşli silah olarak değerlendirilmesi gerektiği tespit edilmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/533, K. 2025/170, 16 Nisan 2025). Silahın ateşli silah niteliğini, atış kabiliyetini ve m. 12/4'teki silahlardan olup olmadığını belirleyen belge, kriminal laboratuvarın uzmanlık raporudur. Bu rapor dosyaya girmeden suçun hangi fıkraya gireceği belirlenemez.

Bulundurma izni ile taşıma ruhsatı aynı şey değildir

Kanun iki ayrı izin tanır. Bulundurma izni silahın yalnız mesken ya da işyerinde tutulmasına, taşıma ruhsatı ise silahın üzerinde taşınmasına imkân verir. 6136 sayılı Kanun m. 6/1 uyarınca bu ruhsatlar yenileme harcı alınmak şartıyla beş yıl için geçerlidir. Süresi dolduğu hâlde altı ay içinde ruhsatını yenilemeyenlerin ruhsatı iptal edilir; gerekli şartları taşıyanlara ise 3.000 TL idari para cezası ödemeleri kaydıyla yeniden ruhsat verilebilir. Bu tutar kanun metnindeki tutardır; idari para cezaları Kabahatler Kanunu m. 17/7 uyarınca her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bulundurma izni olan kişinin silahı evinden çıkarıp üzerinde taşıması, iznin sınırını aşan ayrı bir fiildir.

Bulundurma ile taşıma arasındaki fark, cezanın alt sınırını bir yıl değiştirir

6136 sayılı Kanun m. 13/1, Kanun hükümlerine aykırı olarak ateşli silahları, mermilerini veya ana parçalarını satın alan, taşıyan veya bulunduranlar hakkında iki yıldan dört yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezası öngörür. Suç seçimlik hareketlidir; satın alma, taşıma ve bulundurma fiillerinden birinin gerçekleşmesi yeterlidir.

Aynı maddenin üçüncü fıkrası daha hafif bir hâl düzenler. Silah m. 12/4'te sayılanlardan değilse, tek adetse ve mutat sayıdaki mermileriyle birlikte ev veya işyerinde bulunduruluyorsa ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezasıdır. Fıkranın üç koşulu birlikte aranır: tek silah, mutat sayıda mermi ve ev ya da işyeri. Bunlardan biri eksikse olay birinci fıkraya döner.

Bu iki fıkranın sınırını Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2025 tarihli kararında çizmiştir. Yerel mahkeme, evinde tabanca ele geçen ve silahı başka bir yerden satın aldığını beyan eden sanık hakkında m. 13/3'ü uygulamış; evinde bulundururken yakalanan kişinin bulundurmadan, taşırken yakalananın taşımadan cezalandırılmasının kanunun amacına uygun olduğunu savunarak bozma kararına direnmiştir. Genel Kurul bu yaklaşımı benimsememiş ve şu ölçüyü koymuştur: "Ancak anılan fıkranın uygulanması için öncelikle söz konusu tabancanın satın alındığının ve/veya taşındığının sabit olmaması gerekmektedir." Silahı satın aldığına yönelik savunmada bulunan sanığın eylemi, m. 13/1'deki ruhsatsız ateşli silah satın alma suçu olarak nitelendirilmiş ve direnme hükmü bozulmuştur (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/533, K. 2025/170, 16 Nisan 2025).

Kararın dosyaya yansıması şudur: Evde ele geçen silahta hafif fıkranın uygulanıp uygulanmayacağı, silahın nasıl edinildiğine ilişkin anlatıma bağlanabilir. Şüphelinin kollukta silahı nereden ve nasıl edindiğini ayrıntılı biçimde anlatması, m. 13/1'in "satın alma" ya da "taşıma" hareketini kendi beyanıyla sabit kılabilir. Uygulamada sık karşılaştığımız tablo, ilk ifadede kısa bir edinme öyküsü verilmesi ve bu cümlenin hüküm aşamasında nitelendirmenin tek dayanağı hâline gelmesidir. İfadenin müdafi eşliğinde ve dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilerek verilmesi bu nedenle önem taşır.

Araç, bahçe ve ortak alanlar ev ya da işyeri sayılmaz

Üçüncü fıkra yalnız "ev veya işyeri"ni sayar. Araçta, torpidoda ya da bagajda ele geçen silah bu nedenle hafif fıkranın dışında kalır ve birinci fıkra kapsamında değerlendirilir; fiilin taşıma mı bulundurma mı sayıldığı burada cezayı değiştirmez, çünkü iki hareket de birinci fıkrada aynı cezaya bağlanmıştır. Apartmanın ortak kullanım alanları, depo ve bahçe gibi yerlerde ise silahın kime ait olduğu ve fiilen kimin hâkimiyetinde bulunduğu araştırılmalıdır; bu yerlerin ev ya da işyeri sayılıp sayılmayacağı somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

Silahın türü ve mermi sayısı, cezayı altı aya kadar hapisten sekiz yıla kadar hapse uzanan bir aralığa taşır

Madde 13, silahın niteliğine ve miktarına göre dört ayrı ceza aralığı kurar. Güncel metne göre tablo şöyledir:

Hâl	Dayanak	Hapis cezası	Adli para cezası
Ruhsatsız silah, mermi veya ana parça satın alma, taşıma, bulundurma	m. 13/1	2 – 4 yıl	100 – 500 gün
m. 12/4'teki silahlar ya da sayı veya nitelik bakımından vahim hâl	m. 13/2	5 – 8 yıl	500 – 5.000 gün
Tek silah ve mutat sayıda merminin ev veya işyerinde bulundurulması	m. 13/3	1 – 3 yıl	100 – 500 gün
Pek az sayıda mermi veya parçanın vahim sayılmayan bulundurulması ya da taşınması	m. 13/4	6 aya kadar	30 – 500 gün

İkinci fıkradaki ağır hâlin ilk ayağı m. 12/4'e yapılan atıftır. Bu fıkra tüfek ya da seri ateşli, kısa sürede çok sayıda ve etkili biçimde mermi atabilen tam otomatik, dürbünlü, susturuculu veya hedef noktalayıcı aparat takılı tabancaları ve benzerlerini sayar. Susturucu ve hedef noktalayıcı aparat ifadeleri 7533 sayılı Kanun'la eklenmiştir. Yivsiz tüfekler m. 4/3 ile kanunun dışında tutulduğundan, buradaki "tüfek" kavramı Kanun kapsamındaki ateşli tüfekleri anlatır. Silahın bu gruptan olup olmadığı yine uzmanlık raporuyla belirlenir.

İkinci ayak "sayı veya nitelik bakımından vahamet"tir. Kanun hangi sayının vahim olduğunu söylemez; değerlendirme mahkemeye bırakılmıştır. Silahın türü, ele geçen mermi ve parçaların adedi ve bunların birlikte bulunma biçimi bu takdirin dayanağını oluşturur. "Mutat sayı" kavramı da kanunda tanımlanmamıştır; silahla birlikte bulunması olağan sayılan mermi miktarı, somut silahın özelliklerine göre değerlendirilir.

Dördüncü fıkra ise yalnız mermi ya da parça ele geçen dosyalar içindir. Pek az sayıda mermi veya parçanın bulundurulması ya da taşınması mahkemece vahim olarak takdir edilmezse ceza altı aya kadar hapis ve otuz günden beş yüz güne kadar adli para cezasıdır.

Ağır hâlin usule yansıyan bir sonucu: sorgu talimatla yapılamaz

Beş yıllık alt sınır yalnız cezanın miktarını etkilemez. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 196/2'ye göre sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, m. 13/2'den yargılanan sanığın savunmasının başka bir mahkemeye talimat yazılarak alındığı dosyada, cezanın alt sınırının beş yıl olması karşısında sanığın talimatla sorguya çekilemeyeceğini belirterek kesinleşmiş hükmü kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/25831, K. 2026/11150, 7 Ekim 2026). Savunmanın yargılamayı yapan mahkemece doğrudan alınması gerekir; CMK m. 196/4, hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda yurt içindeki sanığın sorgusunun görüntülü ve sesli iletişim tekniğiyle yapılmasına da imkân tanır.

7533 sayılı Kanun'la artan cezalar yalnız 30 Kasım 2024'ten sonraki fiillere uygulanır

7533 sayılı Kanun 30 Kasım 2024'te yürürlüğe girmiş ve m. 13'teki cezaları belirgin biçimde artırmıştır. Değişiklikten önce birinci fıkranın cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve otuz günden yüz güne kadar adli para cezası, üçüncü fıkranın cezası bir yıldan iki yıla kadar hapis ve yirmi beş günden yüz güne kadar adli para cezası, dördüncü fıkranın cezası ise altı aya kadar hapis ve yüz güne kadar adli para cezasıydı. Bugün birinci fıkranın alt sınırı iki yıla, üçüncü fıkranın üst sınırı üç yıla çıkmıştır.

Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 7/2 uyarınca suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır. 30 Kasım 2024'ten önce işlenmiş bir bulundurma ya da taşıma fiilinde, yargılama bugün yapılsa bile cezanın eski metinden belirlenmesi gerekir. Bulundurma kesintisiz bir suç olarak kabul edildiğinden, silahın değişiklikten önce edinilip sonrasında da bulundurulmaya devam edildiği dosyalarda fiilin hangi tarihte sona erdiği de önem kazanır.

Değişikliğin usule yansıyan yüzü seri muhakeme usulüdür. CMK m. 250/1-b, 7533 sayılı Kanun'dan önce m. 13'ün birinci, üçüncü ve beşinci fıkralarındaki suçları seri muhakeme kapsamında sayıyordu; bugün yalnız üçüncü fıkra bu kapsamda kalmıştır. Seri muhakeme usulünde Cumhuriyet savcısı, belirlediği cezadan yarı oranında indirim yapar (CMK m. 250/4) ve usul ancak şüphelinin müdafii huzurunda teklifi kabul etmesiyle uygulanır (CMK m. 250/3). Yargıtay 8. Ceza Dairesi, suç tarihi 7533 sayılı Kanun'dan önce olan ve o tarihte seri muhakeme kapsamında bulunan ruhsatsız silah ve mermi bulundurma suçunda, seri muhakeme usulünün uygulanabilmesi için dosyanın Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmesinde zorunluluk bulunduğunu bozma nedeni olarak kabul etmiştir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2026/2913, K. 2026/5341, 27 Nisan 2026). Değişiklikten önceki tarihli fiillerde bu usulün değerlendirilip değerlendirilmediği, hükme yönelik kanun yolu incelemesinde denetlenmesi gereken bir husustur.

Evde bulunan silahta fail, silah üzerinde fiilî hâkimiyeti olan kişidir

Anayasa m. 38/7 ve TCK m. 20/1 uyarınca ceza sorumluluğu şahsidir. Bir silahın aile konutunda ele geçmesi, o evde yaşayan herkesin bulundurma suçunun faili olduğu anlamına gelmez; "evin reisi" gibi bir sorumluluk sıfatı ceza hukukunda karşılık bulmaz. Fail, silah üzerinde fiilî hâkimiyet kuran, onu kendi iradesiyle elinde tutan kişidir. Bu kişinin kim olduğu iddia makamı tarafından delillerle ortaya konulmalıdır.

Bu tespit için başvurulan deliller dosyadan dosyaya değişir. Silahın ele geçtiği odanın ve dolabın kim tarafından kullanıldığı, silah ya da şarjör üzerinde yapılan iz incelemesi, satın alma veya devir ilişkisine dair tanık beyanları, iletişim kayıtları ve silahın daha önce bir olayda kullanılıp kullanılmadığına ilişkin kriminal karşılaştırma bunların başında gelir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ceza mahkûmiyetinin herhangi bir ihtimale değil kesin ve açık ispata dayanması gerektiğini, gerçekleşme şekli şüpheli olay ve iddiaların sanık aleyhine yorumlanarak mahkûmiyet hükmü kurulamayacağını aynı kararında yinelemiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/533, K. 2025/170, 16 Nisan 2025). Evde birden fazla yetişkinin yaşadığı ve silahın ortak bir alanda bulunduğu dosyalarda bu ilke belirleyici hâle gelir.

Babadan kalan, ruhsatı düşmüş ya da nakli bildirilmemiş silah

Ruhsatlı bir silah, sahibinin vefatıyla mirasçılara kalır ve ruhsat işlemi yenilenmezse kâğıt üzerinde "ruhsatsız" hâle gelir. 7533 sayılı Kanun bu tür dosyalar için m. 13/5'i yeniden düzenlemiştir: Bulundurma ve taşıma fiilinin vefat, sağlık durumu, mahkûmiyet, müsadere, satın alma veya devir nedeniyle yapılan ruhsatlandırma ya da ruhsat yenileme işlemlerinde bu Kanun'daki yükümlülüklere aykırı davranılarak işlenmesi hâlinde kanun metnine göre 10.000 TL ile 25.000 TL arasında idari para cezası verilir. Bulundurma izni olan silahını konut ya da işyeri değişikliği nedeniyle nakil izin belgesi almadan taşıyan kişi hakkında da aynı aralıkta idari para cezası öngörülmüştür (m. 13/6). Bu cezaları vermeye mülki idare amiri yetkilidir (m. 13/7).

Bu fıkraların uygulanması, silahın gerçekten ruhsatlandırma ya da yenileme süreci içinde bulunmasına bağlıdır. Hiç ruhsata bağlanmamış bir silah için bu hükümler değil birinci ya da üçüncü fıkra gündeme gelir. Silahın ruhsat geçmişini gösteren kayıtlar, bu nedenle soruşturmanın başında kolluk ve valilik kayıtlarından istenmelidir; aynı fiilin suç mu yoksa kabahat mi olduğu bu kayıtlara göre belirlenir.

Çocuğun silaha ulaşması 18 Ağustos 2026'dan beri ayrı bir suçtur

7593 sayılı Kanun'la 6136 sayılı Kanun'a eklenen m. 13/A, 18 Ağustos 2026'da yürürlüğe girmiştir. Hüküm şöyledir: "Ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi suretiyle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."

Düzenlemenin dikkat çeken ilk yönü, ruhsatlı ve ruhsatsız silah ayrımı yapmamasıdır. Suçun konusu ateşli silahın özensiz muhafazasıdır; ruhsatlı bir silahın kilitsiz bir çekmecede tutulması ve çocuğun eline geçmesi de bu tanıma girebilir. Çocuk kavramı TCK m. 6/1-b'de on sekiz yaşını doldurmamış kişi olarak tanımlanmıştır. Fıkrada adli para cezası öngörülmemiştir; yaptırım yalnız hapis cezasıdır.

İkinci yön, hükmün tali niteliğidir. Çocuğun silahla kendisini ya da bir başkasını yaraladığı veya öldürdüğü olaylarda, fiilin taksirle yaralama ya da taksirle öldürme gibi daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturup oluşturmadığı önce değerlendirilir. Silah aynı zamanda ruhsatsızsa, m. 13'teki bulundurma suçu da gündeme gelir. Hüküm 18 Ağustos 2026'dan önce gerçekleşmiş olaylara uygulanmaz; TCK m. 7/1 uyarınca işlendiği zaman suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez.

HAGB ve erteleme birinci ve üçüncü fıkrada mümkündür, vahim hâlde kapalıdır

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), CMK m. 231/5 uyarınca hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmasına bağlıdır. Hapis cezasının ertelenmesi de TCK m. 51/1 uyarınca kural olarak iki yıl veya daha az süreli hapis cezasında mümkündür. Her iki kurumda da sınır kanundaki soyut cezaya değil, hükmolunan sonuç cezaya bakar.

7533 sayılı Kanun'dan sonra birinci fıkranın alt sınırı iki yıl olduğundan, temel cezanın alt sınırdan belirlendiği bir dosyada sonuç ceza iki yıl ya da takdiri indirimle (TCK m. 62, altıda bir) bir yıl sekiz ay olur ve iki kurum da objektif sınır bakımından açıktır. Temel ceza alt sınırdan uzaklaştırıldığında tablo değişir: İki yıl altı ay olarak belirlenen temel ceza, altıda bir indirimle iki yıl bir aya iner ve bu sonuç cezada HAGB de erteleme de kanunen kapalıdır. Üçüncü fıkrada alt sınır bir yıl olduğundan iki yıllık sınırın altında kalan bir sonuç cezaya ulaşmak daha kolaydır. İkinci fıkrada ise beş yıllık alt sınır, takdiri indirimden sonra dört yıl iki aya iner; yaş küçüklüğü gibi başka indirim sebepleri bulunmadıkça bu fıkradan kurulan hükümde iki kurum da kural olarak uygulanamaz.

Objektif sınır tek koşul değildir. HAGB için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması ve mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını gözeterek yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması gerekir (CMK m. 231/6). Ertelemede ise kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması aranır (TCK m. 51/1-a). Zararın giderilmesi koşulu, suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarara ilişkindir; ruhsatsız bulundurma ve taşıma dosyalarının çoğunda somut bir maddi zarar tespit edilmediğinden, giderilecek bir zarar da bulunmaz. HAGB'nin şartları ve 7589 sayılı Kanun'la gelen değişiklikler hükmün açıklanmasının geri bırakılması rehberinde, ertelemenin denetim süresi ve sonuçları ise hapis cezasının ertelenmesi yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Kovuşturma açılmadan sonuçlanabilen hâller: önödeme ve kamu davasının ertelenmesi

Dördüncü fıkradaki pek az sayıda mermi veya parça bulundurma suçunda hapis cezasının üst sınırı altı aydır. TCK m. 75/1, kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçları önödeme kapsamına alır. Bu fıkradaki dosyalarda Cumhuriyet savcılığı, kanunda gösterilen miktarı failin on gün içinde ödemesini ister; ödeme yapılırsa kamu davası açılmaz ve fail talep ederse miktar birer ay arayla üç eşit taksitte ödenebilir.

Üçüncü fıkradaki suçun üst sınırı üç yıldır. CMK m. 171/2, üst sınırı üç yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda, yeterli şüpheye rağmen kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesine imkân tanır. Birinci fıkradaki suçun üst sınırı dört yıl olduğundan bu imkân orada bulunmaz. Kısa süreli hapis cezasının, yani hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapsin (TCK m. 49/2) adli para cezası gibi seçenek yaptırımlara çevrilmesi ise TCK m. 50'ye göre değerlendirilir. HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK m. 231/7).

Müsadere silahın niteliğine bağlıdır; HAGB kararı silahın iadesini sağlamaz

TCK m. 54/4 açık bir kural koyar: Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya müsadere edilir. Ruhsatsız silah, mermi ve ana parçalar bu fıkranın tipik örneğidir. Bu fıkradaki müsadere, m. 54/3'teki hakkaniyet değerlendirmesine tabi tutulan "suçta kullanılan eşya" müsaderesinden farklıdır; eşyanın kendisi hukuka aykırı bir varlık olarak kabul edildiğinden mahkemenin takdirine bırakılmamıştır.

HAGB bakımından da sonuç CMK m. 231/5'in lafzından çıkar: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. HAGB kararıyla dosyası kapanan kişi, cezanın hukuki sonuçlarından korunur; ancak silahın müsaderesine ilişkin hüküm uygulanır. Ruhsatsız silahın iadesi talebinin bu nedenle HAGB kararına dayandırılması mümkün değildir.

Müsaderenin sınırı da kanunda çizilmiştir. TCK m. 54/1, müsaderenin iyi niyetli üçüncü kişilere ait olmayan eşya hakkında uygulanacağını öngörür. Ruhsatlı bir silah başka bir suçta kullanılmışsa, müsaderenin m. 54/4'e göre mi yoksa m. 54/1 ve m. 54/3'e göre mi değerlendirileceği, silahın ruhsat durumu ve suçla bağlantısı üzerinden tartışılmalıdır.

Bir yılı aşan mahkûmiyet ruhsat yolunu infazdan sonra beş yıl kapatır, adli sicilde ve kamu görevinde iz bırakır

6136 sayılı Kanun m. 7, silah ruhsatı alınmasının önündeki engelleri de düzenler. Taksirli suçlar hariç olmak üzere bir yıldan fazla hapis cezasına mahkûm olanlara, mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren beş yıl geçmedikçe ve haklarında yasaklanmış hakların geri verilmesine ilişkin karar verilmedikçe ateşli silah taşıma ve bulundurma izni verilemez. Ateşli silahla işlenen suçlardan hükümlü bulunanlar için de aynı engel geçerlidir. 7533 sonrası birinci fıkradan kurulan bir mahkûmiyetin takdiri indirimle bile bir yıl sekiz ay olduğu düşünüldüğünde, ruhsatsız silah mahkûmiyeti ileride ruhsat almak isteyen kişi için ciddi bir engel oluşturur. 6284 sayılı Kanun kapsamında hakkında koruyucu tedbir kararı verilen kişiye de tedbir süresince silah izni verilmez ve ruhsatlı silahları kolluk tarafından muhafaza altına alınır.

Mahkûmiyet hükmü adli sicile kaydedilir; ertelenen ceza da denetim süresi boyunca adli sicil belgesinde görünür. Kaydın ne zaman arşive alındığı ve hangi sürelerle tamamen silindiği adli sicil kaydının silinmesi yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır. HAGB kararları ise adli sicile değil, CMK m. 231/13 uyarınca bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından istenebilir.

Kamu görevlileri ve kamu görevine girmeye hazırlananlar bakımından sonuçlar ilgili personel mevzuatındaki koşullara göre değerlendirilir; hükmün HAGB ile mi, ertelemeyle mi, yoksa doğrudan mahkûmiyetle mi sonuçlandığı bu değerlendirmede belirleyicidir. Davanın zamanaşımı da fıkraya göre değişir: TCK m. 66/1 uyarınca birinci ve üçüncü fıkradaki suçlarda sekiz yıl, üst sınırı beş yılı aşan ikinci fıkradaki suçta on beş yıldır.

Arama tutanağından hükme kadar dosyada netleştirilmesi gereken yedi nokta

Ruhsatsız silah dosyaları kısa görünse de nitelendirme dosyanın ilk günlerinde belirlenir. Uygulamada en çok, ilk ifade ve uzmanlık raporu birbirinden habersiz ilerlediğinde nitelendirmenin sonradan düzeltilmesi güçleşen dosyalarla karşılaşıyoruz. Aşağıdaki noktalar, soruşturmanın başından itibaren dosyada açık olmalıdır:

1. Suç tarihi. Fiil 30 Kasım 2024'ten önce mi sonra mı işlendi; bulundurma devam ediyorsa ne zaman sona erdi? Lehe kanun karşılaştırması ve seri muhakeme imkânı bu tarihe bağlıdır.
2. Uzmanlık raporu. Silahın ateşli silah niteliği, atış kabiliyeti, m. 12/4 kapsamına girip girmediği ve dönüştürülmüş kurusıkı olup olmadığı raporda açıkça yazmalıdır.
3. Mermi ve parça sayısı. Mutat sayı mı, pek az sayı mı, vahim sayı mı tartışması tutanaktaki adetlere dayanır; sayımın doğruluğu kontrol edilmelidir.
4. Ele geçtiği yer. Ev veya işyeri ile araç, depo ve ortak alanlar arasındaki ayrım, birinci ve üçüncü fıkra arasındaki farkı doğurur.
5. Edinme anlatımı. Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararından sonra satın alma veya taşımaya ilişkin beyan, hafif fıkranın uygulanmasını engelleyebilir; ifade bu bilinçle verilmelidir.
6. Ruhsat geçmişi. Silah daha önce ruhsatlı mıydı, sahibi vefat mı etti, ruhsat süresi mi doldu? Fiilin m. 13/5 kapsamında idari para cezasıyla karşılanıp karşılanmayacağı bu kayıtlara bağlıdır.
7. Sicil ve seçenekler. Önceki kasıtlı suç mahkûmiyetleri HAGB, erteleme ve kamu davasının ertelenmesi yollarını belirler; önödeme ve seri muhakeme teklifleri süresi içinde değerlendirilmelidir.

Yargılamanın diğer aşamalarına ilişkin genel çerçeve ceza hukuku sayfasında yer almaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Babadan kalan ruhsatsız silahı evde tutmak suç mudur?

Silah hiç ruhsata bağlanmamışsa evde tutulması 6136 sayılı Kanun m. 13 kapsamında suç oluşturur; tek silah ve mutat sayıda mermi ev ya da işyerinde ise üçüncü fıkradaki bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gündeme gelir. Silah babanın adına ruhsatlıysa ve vefattan sonra ruhsatlandırma yükümlülüğüne aykırı davranılmışsa, m. 13/5'teki kanun metnine göre 10.000 TL ile 25.000 TL arasındaki idari para cezası uygulanabilir. Ayrımın yapılabilmesi için silahın ruhsat kayıtlarının dosyaya getirilmesi gerekir.

Ruhsatın süresi dolan silah için ceza davası açılır mı?

Kanun ruhsat süresinin dolmasına önce idari sonuç bağlar: 6136 sayılı Kanun m. 6/1, süresi dolduğu hâlde altı ay içinde yenilenmeyen ruhsatın iptal edileceğini ve şartları taşıyan kişiye 3.000 TL idari para cezası ödemesi kaydıyla yeniden ruhsat verilebileceğini öngörür. Ruhsat yenileme işlemlerindeki yükümlülüklere aykırı bulundurma da m. 13/5 uyarınca idari para cezasıyla karşılanır. Ruhsatın iptalinden sonra hiçbir işlem yapılmadan silahın uzun süre bulundurulmaya devam edildiği dosyalarda fiilin hangi hükme gireceği olgulara göre belirlenir.

Av tüfeği için ruhsat gerekir mi?

Yivsiz tüfekler ve mermileri 6136 sayılı Kanun m. 4/3 uyarınca bu Kanun hükümlerine tabi değildir ve ruhsatsız bulundurma suçunun konusunu oluşturmaz. Avda veya sporda kullanılan yivli ateşli silahlar ise aynı maddenin son fıkrası gereğince m. 7'ye göre ruhsata tabidir. Yivli ve yivsiz silahların hâl ve şartlara göre sırf saldırıda kullanılmak amacıyla taşınması ise m. 15'in son fıkrasında ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.

Arabada ele geçen silahta üçüncü fıkra uygulanabilir mi?

Üçüncü fıkra yalnız ev veya işyerinde bulundurmayı düzenlediğinden araçta ele geçen silah bu fıkranın dışında kalır. Araç içinde bulunan silah için birinci fıkradaki iki yıldan dört yıla kadar hapis ve yüz günden beş yüz güne kadar adli para cezası gündeme gelir. Silahın m. 12/4'teki türden olması ya da mermi sayısının vahim bulunması hâlinde ise ikinci fıkra uygulanır.

Müsadere edilen silah HAGB kararından sonra geri alınabilir mi?

CMK m. 231/5, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının müsadereye ilişkin hükümler hariç hukuki sonuç doğurmayacağını öngördüğünden müsadere HAGB kararından etkilenmez. Ruhsatsız silah TCK m. 54/4 kapsamında bulundurulması suç oluşturan eşya olarak müsadere edilir. Denetim süresinin iyi hâlle geçirilmesi ve davanın düşmesi de silahın iadesi sonucunu doğurmaz.

Ruhsatsız silah suçunda dava kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Dava zamanaşımı TCK m. 66/1 uyarınca suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir. Birinci ve üçüncü fıkradaki suçlarda bu süre sekiz yıl, üst sınırı sekiz yıl olan ikinci fıkradaki suçta on beş yıldır. TCK m. 66/6 uyarınca kesintisiz suçlarda zamanaşımı kesintinin gerçekleştiği günden işlemeye başladığından, bulundurmada süre fiilin sona erdiği tarihten hesaplanır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir.