Trafik Kazasında Ölüm ya da Yaralanma: Taksirle Öldürme ve Yaralama Davası (TCK 85, 89)

Gece yarısına doğru, ıslak bir kavşakta iki araç çarpışır. Sürücülerden biri yaralıdır, yolcu koltuğundaki kişi hastaneye ulaşamaz. Birkaç gün sonra sürücünün elinde iki belge vardır: ifadeye çağrı yazısı ve bilirkişi incelemesi yapılacağını bildiren bir tutanak. Aynı soru o andan itibaren dosyanın her aşamasında sorulur: kazaya karışan sürücü hangi cezayla karşılaşır, ölen ya da yaralanan kişinin yakınları ceza davasında ne yapabilir ve tazminat davası bu süreçten nasıl etkilenir?

Trafik kazasında ölüm ya da yaralanma, Türk Ceza Kanunu'nda (TCK) iki ayrı suçla karşılanır: taksirle öldürme (TCK m. 85) ve taksirle yaralama (TCK m. 89). İki suçun cezası, soruşturma koşulu ve uzlaştırma rejimi birbirinden belirgin biçimde ayrılır. Taksirle yaralamanın cezası da 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun ile artırılmıştır; olay tarihi bu nedenle cezanın hesabında belirleyici bir veridir.

Basit taksir ile bilinçli taksir arasındaki çizgi cezayı üçte birden yarıya kadar artırır

Kanun taksiri, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesi olarak tanımlar (TCK m. 22/2). Trafikte bu yükümlülüğün kaynağı çoğunlukla Karayolları Trafik Kanunu ve yönetmeliğindeki kurallardır: hız sınırı, geçiş üstünlüğü, takip mesafesi, şerit izleme, ışıklı işaretler. Sürücünün bu kurallardan birine aykırı davranması ve bu aykırılığın ölüm ya da yaralanmayla nedensellik bağı içinde bulunması, taksirli sorumluluğun temelini oluşturur.

Bilinçli taksir: neticeyi öngörmek ama istememek

Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın neticenin meydana gelmesi hâlinde bilinçli taksir vardır ve taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m. 22/3). Basit taksirde sürücü kazanın olabileceğini hiç düşünmemiştir; bilinçli taksirde ise bu ihtimali görmüş, ama kendi becerisine ya da şansına güvenerek gerçekleşmeyeceğini ummuştur. Ayrımın sonucu yalnızca cezanın artırılmasıyla sınırlı değildir: bilinçli taksir kabul edildiğinde uzun süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi yolu kapanır (TCK m. 50/4), birinci fıkra dışındaki taksirle yaralama hâllerinde şikâyet koşulu aranmaz (TCK m. 89/5) ve failin kendi yakınını kaybettiği durumlarda cezasızlık yerine yalnızca indirim tartışılabilir (TCK m. 22/6).

Uygulamada bilinçli taksir tartışmasının en sık açıldığı olgular kırmızı ışıkta geçme, alkollü sürüş, hız sınırının belirgin biçimde aşılması ve aracın taşıma kapasitesinin üzerinde yolcu almasıdır. Bu olguların varlığı tek başına sonucu belirlemez; mahkeme, sürücünün somut olayda neticeyi gerçekten öngörüp öngörmediğini dosyadaki deliller üzerinden tartışır. Alkollü araç kullanma ayrıca TCK m. 179/3 kapsamında ayrı bir suç olarak da değerlendirilebilir.

Olası kastla sınır

Bilinçli taksirin bir üst basamağı olası kasttır: kişinin suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi (TCK m. 21/2). Fark, failin iç dünyasındaki tutumdadır: bilinçli taksirde fail neticeyi öngörür ama gerçekleşmeyeceğine güvenir; olası kastta ise neticeyi göze alır, "olursa olsun" diye davranır. Olası kast kabul edildiğinde suç taksirle öldürme olmaktan çıkar ve kasten öldürme hükümleri uygulanır; TCK m. 21/2 uyarınca müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu nedenle dosyada sürücünün kaza öncesindeki davranışını anlatan her delil, yalnızca kusurun derecesini değil suçun niteliğini de etkileyebilir.

Taksirle öldürmede ceza iki yıldan altı yıla, birden fazla ölüm ya da yaralanmada on beş yıla kadardır

Kanunun temel hükmüne göre taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m. 85/1). Fiil birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa, ceza iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezasıdır (TCK m. 85/2). İkinci fıkra, ölüm ile yaralanmanın aynı kazada birleştiği tabloyu tek suç olarak ele alır; her mağdur için ayrı bir suç ve ayrı bir ceza hesaplanmaz.

Durum	Dayanak	Ceza aralığı
Bir kişinin ölümü	TCK m. 85/1	2 yıl – 6 yıl hapis
Birden fazla ölüm ya da ölüm ile birlikte yaralanma	TCK m. 85/2	2 yıl – 15 yıl hapis
Bilinçli taksir	TCK m. 22/3	Belirlenen ceza 1/3 ile 1/2 arasında artırılır

Görevli mahkeme cezanın üst sınırına göre belirlenir

5235 sayılı Kanun m. 12, üst sınırı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin davalarda ağır ceza mahkemesini görevli kılar; m. 14 ise görevin belirlenmesinde ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanundaki cezanın üst sınırına bakılacağını söyler. Bu iki kural birlikte okunduğunda, tek ölümlü kazada (TCK m. 85/1) ve taksirle yaralamada (TCK m. 89) dava asliye ceza mahkemesinde görülür; birden fazla ölüm ya da ölümle birlikte yaralanma içeren kazada (TCK m. 85/2) ise üst sınır on beş yıl olduğundan dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Aynı kavşakta yaşanan ve yalnızca mağdur sayısıyla birbirinden ayrılan iki kaza, böylece farklı mahkemelerin önüne gidebilir.

Kusurun derecesi temel cezayı belirler

Taksirle işlenen suçtan dolayı verilecek ceza failin kusuruna göre belirlenir (TCK m. 22/4). Birden fazla kişinin taksirle işlediği suçlarda herkes kendi kusurundan sorumludur ve her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir (TCK m. 22/5). Trafik kazalarında bu kural, iki sürücünün de kusurlu bulunduğu dosyalarda her birinin ayrı ceza almasına, asli kusurlu sürücünün temel cezasının tali kusurlu sürücüye göre daha yüksek belirlenmesine yol açar. Tali kusur cezayı ortadan kaldırmaz; tali kusurlu sürücü hakkında kurulan mahkûmiyet hükmü, Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 20 Mayıs 2026 tarihli kararıyla onanmıştır. Kusurun nasıl paylaştırıldığı ve bilirkişi raporuna nasıl itiraz edildiği trafik kazasında kusur oranının belirlenmesi yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Taksirle yaralamanın cezası 7571 sayılı Kanun ile artırıldı; olay tarihi belirleyicidir

Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır (TCK m. 89/1). Bu aralık, 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle "üç aydan bir yıla" iken "dört aydan iki yıla" yükseltilmiştir. Aynı değişiklikle birden fazla kişinin yaralanmasına ilişkin dördüncü fıkradaki "altı aydan üç yıla" aralığı da "dokuz aydan beş yıla" çıkarılmıştır.

Fıkra	Netice	Ceza
TCK m. 89/1	Basit yaralanma	4 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası
TCK m. 89/2	Kemik kırığı, organ işlevinin sürekli zayıflaması, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum vb.	Birinci fıkradaki ceza yarı oranında artırılır
TCK m. 89/3	İyileşmesi olanaksız hastalık, organ işlevinin yitirilmesi, yüzün sürekli değişikliği vb.	Birinci fıkradaki ceza bir kat artırılır
TCK m. 89/4	Birden fazla kişinin yaralanması	9 ay – 5 yıl hapis

Yaralanmanın hangi fıkraya girdiği, adli tıp raporunun içeriğine bağlıdır. Kemik kırığı ikinci fıkranın açıkça saydığı neticelerden biridir; kırığın hayat fonksiyonlarını hangi derecede etkilediği ise rapordan okunur. Hastane acil servisinde düzenlenen ilk rapor çoğu zaman kesin rapor değildir; kesin rapor tedavi tamamlandıktan sonra alınır ve suç vasfı da bu rapora göre belirlenir.

Kaza 25 Aralık 2025'ten önce olduysa lehe kanun uygulanır

Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur (TCK m. 7/2). 7571 sayılı Kanun 25 Aralık 2025'te yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce gerçekleşen bir kazada taksirle yaralama suçu bakımından eski ceza aralıkları (birinci fıkrada üç aydan bir yıla, dördüncü fıkrada altı aydan üç yıla) uygulanır; artırılmış aralıklar ancak yürürlükten sonra işlenen fiillere uygulanabilir. Öldürmeye ilişkin TCK m. 85 ise 7571 sayılı Kanun ile değiştirilmemiştir.

Taksirle yaralama şikâyete bağlıdır; bilinçli taksirde birinci fıkra dışındaki hâllerde şikâyet aranmaz

Kanun, taksirle yaralama suçunun soruşturulmasını ve kovuşturulmasını şikâyete bağlar (TCK m. 89/5). Aynı fıkra bir istisna içerir: birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz. Fıkranın yapısı üç ayrı durum ortaya çıkarır.

• Basit taksirle işlenen her taksirle yaralama, neticesi ne olursa olsun şikâyete bağlıdır.
• Bilinçli taksirle işlenen basit yaralama (TCK m. 89/1) da şikâyete bağlı kalır.
• Bilinçli taksirle işlenen ve ikinci, üçüncü ya da dördüncü fıkraya giren yaralamada şikâyet aranmaz; soruşturma kendiliğinden yürür.

Öldürme suçu bakımından şikâyet koşulu yoktur. Ölümün gerçekleştiği her kazada Cumhuriyet savcılığı soruşturmayı resen yürütür; ölenin yakınlarının şikâyetçi olmaması ya da şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez.

Altı aylık şikâyet süresi ve şikâyetten vazgeçme

Şikâyete bağlı suçta yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m. 73/1). Süre, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar (TCK m. 73/2). Trafik kazasında failin kimliği çoğunlukla kaza tespit tutanağından hemen anlaşıldığı için süre pratikte kaza gününe yakın bir tarihte başlar. Şikâyetten vazgeçme ise TCK m. 73 uyarınca davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz ve vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Bilinçli taksirle işlenen ve birinci fıkra dışında kalan yaralamada ise TCK m. 89/5 uyarınca şikâyet aranmadığından vazgeçme davayı düşürmez.

Uzlaştırma taksirle yaralamada fıkra ayrımı olmaksızın mümkündür, taksirle öldürmede yoktur

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 253/1-b, şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındaki suçları sayar ve listede "Taksirle yaralama (madde 89)" yer alır. Bu bent fıkra ayrımı yapmadığından, şikâyetin aranmadığı bilinçli taksirli yaralama hâlleri de uzlaştırmaya tabidir. Öldürme suçu ise listede yer almaz ve şikâyete bağlı bir suç olmadığından uzlaştırma kapsamı dışındadır. Ölüm ile yaralanmanın birlikte gerçekleştiği kazada fiil TCK m. 85/2'deki tek suçu oluşturduğundan, yaralanan kişi bakımından da ayrı bir uzlaştırma süreci işletilmez.

Uzlaştırma sürecinde şu kurallar da gözetilmelidir. Birden fazla kişinin yaralandığı kazada uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için mağdurların hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir (CMK m. 253/7). Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması hâlinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/18). Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m. 253/4). Uzlaşmanın gerçekleşmesi ve edimin bir defada yerine getirilmesi hâlinde soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde davanın düşmesine karar verilir; edimin ileri tarihe bırakılması ya da takside bağlanması hâlinde kamu davasının açılması ertelenir ya da durma kararı verilir (CMK m. 253/19, m. 254/2). Uzlaştırmanın tüm aşamaları ceza davasında uzlaşma yazısında anlatılmıştır.

Uzlaşma metni tazminat davasını da etkiler

CMK m. 253/19'a göre uzlaşmanın sağlanması hâlinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Bu hüküm trafik kazalarında özel bir önem taşır: tedavisi süren, iş göremezlik oranı henüz belirlenmemiş bir yaralının erken bir uzlaşma metnine imza atması, uzlaşma anında tespit edilebilen bütün zararlar bakımından tazminat yolunu kapatabilir; bu sonuç, ilgili zarar kalemi uzlaşma metninde ayrıca anılmamış olsa bile doğabilir. Kanunun saklı tuttuğu alan, uzlaşma anında tespit edilemeyen ya da uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlarla sınırlıdır. Uzlaşmaya varılmadan önce zararın kapsamının tıbbi raporlar ve gelir belgeleriyle olabildiğince tespit edilmesi bu nedenle önem taşır. Zarar kalemlerinin hesabı için trafik kazası tazminat davası yazısına bakılabilir.

Sürücü kendi yakınını kaybettiğinde ceza verilmeyebilir: TCK m. 22/6 ve sınırları

Taksirli hareket sonucu neden olunan netice, münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez (TCK m. 22/6). Bilinçli taksir hâlinde ise verilecek ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir. Hükmün mantığı, çocuğunu, eşini ya da anne babasını kendi aracında kaybeden sürücünün yaşadığı acının, devletin vereceği cezadan daha ağır bir yaptırım olduğu düşüncesine dayanır. Basit taksirde ceza verilmemesi zorunlu bir sonuçtur; bilinçli taksirde ise indirim mahkemenin takdirine bırakılmıştır ve cezasızlık söz konusu değildir.

Yakınlığın derecesi somut olarak incelenir

Kanundaki "münhasıran" ve "kişisel ve ailevi durumu" ifadeleri, failin ölenle arasındaki bağın somut olarak incelenmesini gerektirir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin E. 2022/7486, K. 2026/5230, 20 Mayıs 2026 tarihli kararına konu olayda, kavşakta bir traktöre çarpan sürücünün aracında bulunan ve resmî nikâhsız olarak birlikte yaşadığı kişi hayatını kaybetmiştir. İlk derece mahkemesi TCK m. 22/6 uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar vermiş; bölge adliye mahkemesi (BAM) ise tarafların dört-beş aydır birlikte yaşadığını, müşterek çocuklarının bulunmadığını, resmî nikâh önünde bir engel olmadığı hâlde evlenmediklerini ve sanığın olaydan yaklaşık beş ay sonra bir başkasıyla evlendiğini tespit ederek hükmün uygulama koşullarının oluşmadığı sonucuna varmıştır. BAM, tali kusurlu sanık hakkında TCK m. 85/1 uyarınca kurduğu hükümde hapis cezasını TCK m. 50/4 yoluyla adli para cezasına çevirmiş ve sürücü belgesinin altı ay süreyle geri alınmasına karar vermiştir. Daire bu hükmü onamıştır.

Bilinçli taksirde de indirim tartışılmalıdır

Aynı Dairenin E. 2023/4022, K. 2026/5204, 18 Mayıs 2026 tarihli kararı madalyonun öteki yüzünü gösterir. Olayda sürücü, yolcu taşımaya uygun olmayan bir tarım aracının römorkuna sekiz kişi bindirmiş, dik ve virajlı bir toprak yolda virajı alamayarak aracı devirmiştir. Kazada sürücünün gelini hayatını kaybetmiş, torunu ağır derecede yaralanmıştır. BAM, kurallara aykırı biçimde yolcu taşınmasını bilinçli taksir olarak nitelendirmiş ve sanığı TCK m. 85/2 uyarınca cezalandırmıştır. Daire, suç vasfına ilişkin bu kabulü yerinde bulmakla birlikte, sanığın "kendi fiilinin mağduru durumuna düştüğü" anlaşıldığı hâlde TCK m. 22/6'nın bilinçli taksire ilişkin ikinci cümlesindeki indirim koşullarının değerlendirilmemesini hukuka aykırı bularak hükmü bozmuştur.

İki karar birlikte okunduğunda iki sonuç çıkar. Birincisi, ilişkinin varlığı tek başına yeterli değildir; yakınlığın derecesi, süresi ve olaydan sonraki gelişmeler dosyadaki delillerle ortaya konulmalıdır. İkincisi, bilinçli taksir kabul edilen dosyada da TCK m. 22/6 gündemden düşmez; mahkemenin indirim koşullarını tartışması gerekir. Savunmanın bu bölümü, aile bağını gösteren nüfus kayıtları, birlikte yaşamı gösteren belgeler ve sanığın olaydan sonraki durumuna ilişkin tanık beyanları gibi somut delillerle desteklenmelidir.

Kusur raporu ceza dosyasında belirleyicidir, hukuk hâkimini ise bağlamaz

Trafik kazasına ilişkin ceza dosyasında en ağırlıklı delil çoğunlukla bilirkişi raporudur. Kaza tespit tutanağı, olay yeri fotoğrafları, araç hasar tespiti, kamera kayıtları ve tanık beyanları üzerinden hazırlanan rapor, sürücülerin kusur derecesini belirler. Raporlar arasında çelişki bulunan dosyalarda mahkeme, Adli Tıp Kurumu'nun ilgili ihtisas dairesinden ya da üniversitelerden yeni bir rapor alarak çelişkiyi gidermeye çalışır. Uygulamada sık karşılaştığımız eksiklik, kamera kayıtlarının kazadan sonraki ilk günlerde istenmemesi ve kayıtların sistemden silinmesidir; bu kayıtlar soruşturmanın başında talep edilmelidir.

Kusur değerlendirmesi ise tazminat dosyasına olduğu gibi taşınmaz. Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 74'e göre hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı hakkında karar verirken ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle ve ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz. Bu kural iki yönde işler. Beraat eden sürücü tazminat davasında kusurlu bulunabilir; ceza dosyasında yüzde yirmi beş kusurlu bulunan sürücünün kusuru tazminat dosyasında farklı bir orana göre belirlenebilir. Ceza yargılamasında alınan rapor tazminat davasında güçlü bir delil olarak değerlendirilir, ancak hukuk hâkiminin ayrıca rapor alması önünde engel yoktur.

Hüküm aşamasında adli para cezası, erteleme, HAGB ve sürücü belgesinin geri alınması gündeme gelir

Taksirli suçlarda yaptırım seçenekleri kasıtlı suçlara göre daha geniştir. Hangi seçeneğin uygulanabileceği ise büyük ölçüde iki veriye bağlıdır: hükmolunan cezanın süresi ve taksirin bilinçli olup olmadığı.

Uzun süreli hapis cezası da adli para cezasına çevrilebilir, bilinçli taksirde bu yol kapalıdır

Kanun kural olarak yalnızca bir yıl veya daha az süreli, yani kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesine izin verir (TCK m. 50/1). Dördüncü fıkra taksirli suçlar için bu sınırı kaldırır: taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa, diğer koşulların varlığı hâlinde adli para cezasına çevrilebilir. Fıkranın ikinci cümlesi bu hükmün bilinçli taksir hâlinde uygulanmayacağını açıkça belirtir. Ölümlü kazada verilen iki yılı aşan bir hapis cezası, basit taksirde adli para cezasına çevrilebilirken, bilinçli taksirde çevrilemez. Çevirmenin koşulları ve hesaplanması hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi yazısında ele alınmıştır.

Erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması iki yıl sınırına bağlıdır

İki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir (TCK m. 51/1); bu sınır fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişiler bakımından üç yıldır. Ertelemenin bir koşulu kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmasıdır; önceki taksirli mahkûmiyet bu engeli oluşturmaz. Erteleme kararıyla birlikte bir yıldan az, üç yıldan fazla olmamak üzere bir denetim süresi belirlenir (TCK m. 51/3). Ertelemenin ayrıntıları hapis cezasının ertelenmesi yazısında açıklanmıştır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) da aynı sınıra bağlıdır. 7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen CMK m. 231/5'e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise mahkemece HAGB kararı verilebilir. Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, yeniden suç işlemeyeceği hususunda mahkemede kanaat oluşması ve suçun işlenmesiyle mağdurun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir (CMK m. 231/6). Zararı derhal gideremeyen sanık hakkında, zararı denetim süresince aylık taksitlerle ödemesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m. 231/9). Denetim süresi beş yıldır (CMK m. 231/8).

Bir örnek hesap: bilinçli taksir iki yıl sınırını nasıl aşar

Tek kişinin öldüğü ve sürücünün basit taksirle hareket ettiği bir kazada mahkemenin temel cezayı alt sınırdan, yani iki yıldan belirlediğini ve TCK m. 62 uyarınca takdiri indirim uyguladığını varsayalım. Altıda bir oranındaki indirimden sonra ceza bir yıl sekiz ay olur. Bu süre iki yıl sınırının altında kaldığından erteleme, HAGB ve adli para cezasına çevirme seçeneklerinin tamamı tartışmaya açıktır.

Aynı kaza bilinçli taksirle işlenmiş kabul edilirse tablo değişir. İki yıllık temel ceza en az üçte bir oranında artırılarak iki yıl sekiz aya çıkar; altıda bir oranındaki takdiri indirimden sonra ceza iki yıl iki ay yirmi gün olur. Bu süre iki yıl sınırını aştığından erteleme ve HAGB uygulanamaz; TCK m. 50/4'ün bilinçli taksiri dışlaması nedeniyle adli para cezasına çevirme de mümkün değildir. Failin kendi yakınını kaybettiği durumda TCK m. 22/6'nın ikinci cümlesindeki indirim ise bu hesabı yeniden iki yılın altına indirebilir. Örnek, bilinçli taksir tartışmasının dosyanın sonucunu nasıl belirleyebildiğini gösterir; gerçek bir dosyada temel ceza, kusur ve neticenin ağırlığına göre alt sınırın üzerinde de belirlenebilir.

Sürücü belgesinin geri alınması ayrı bir yaptırımdır

Trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir (TCK m. 53/6). Geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar. Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi bu yaptırımın uygulanmasına engel değildir; yukarıda anılan 20 Mayıs 2026 tarihli kararda da çevirme ile birlikte altı aylık geri alma kararı verilmiş ve onanmıştır. Meslek olarak sürücülük yapan sanık bakımından bu yaptırım çoğu zaman hapis cezasından daha somut bir etki doğurur ve savunmanın ayrı bir başlığı olarak ele alınmalıdır.

Dava zamanaşımı taksirle öldürmede on beş, basit taksirle yaralamada sekiz yıldır

Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı on beş yıl, beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıldır (TCK m. 66/1). Sürenin belirlenmesinde suçun kanunda yer alan cezasının üst sınırı esas alınır. Öldürme suçunun üst sınırı her iki fıkrada da beş yılı aştığından zamanaşımı on beş yıldır; basit taksirle işlenen yaralamada üst sınır, ağırlaştırılmış fıkralarda da beş yılı aşmadığından süre sekiz yıldır. Bilinçli taksir artırımı bazı fıkralarda üst sınırı beş yılın üzerine taşıyabildiğinden, bu dosyalarda sürenin hesabı ayrıca değerlendirilmelidir; TCK m. 66/3, sürenin belirlenmesinde dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin de göz önünde bulundurulmasını öngörür. Uzlaştırma girişiminin sürdüğü dönemde dava zamanaşımı işlemez (CMK m. 253/21); HAGB denetim süresi içinde de zamanaşımı durur (CMK m. 231/8).

Zamanaşımının tazminat davası bakımından da önemi vardır. TBK m. 72'ye göre tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa bu zamanaşımı uygulanır. Ölümlü bir trafik kazasından doğan tazminat istemi bu nedenle ceza zamanaşımına bağlı olarak daha uzun bir süre içinde ileri sürülebilir.

Ölenin yakınları davaya katılan olarak katılabilir

CMK m. 237/1'e göre mağdur ve suçtan zarar gören gerçek kişiler, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler. Kanun yolu aşamasında katılma isteğinde bulunulamaz (CMK m. 237/2). Ölümlü kazada hayatını kaybeden kişinin eşi, çocukları ve anne babası suçtan zarar gören sıfatıyla davaya katılabilir; katılan sıfatı, bilirkişi raporuna itiraz etme, delil sunma ve hükmü kanun yoluna taşıma imkânı tanır. 20 Mayıs 2026 tarihli kararda da dava sürerken ölen bir katılanın yerine mirasçılarının davayı takip ettiği görülmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Trafik kazasında ölüme neden olan sürücü ile ölenin yakınları uzlaşabilir mi?

Ölüme neden olma suçu, CMK m. 253'te sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almaz ve şikâyete bağlı bir suç değildir. Yakınlarla yapılan bir anlaşma ceza davasını sona erdirmez. Zararın giderilmesi ise HAGB koşullarından biri olduğundan ve takdiri indirim değerlendirmesinde gözetilebildiğinden hüküm aşamasında önem taşır.

Tali kusurlu sürücü de ceza alır mı?

Tali kusur ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; TCK m. 22/4 uyarınca cezanın miktarını etkiler. Kusurun daha az olması temel cezanın alt sınıra yakın belirlenmesine ve seçenek yaptırımların tartışılmasına zemin hazırlar. Sürücünün hiç kusurunun bulunmadığı tespit edilirse beraat kararı verilir.

Taksirle yaralamada şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Şikâyete bağlı taksirle yaralamada şikâyetten vazgeçme, TCK m. 73 uyarınca davayı düşürür; vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Bilinçli taksirle işlenen ve birinci fıkra dışında kalan yaralamada ise şikâyet aranmadığından vazgeçme davayı sona erdirmez. Bu durumda uzlaştırma yolu açık kalır.

Ceza davasında beraat eden sürücüye tazminat davası açılabilir mi?

Beraat kararı tazminat davasının açılmasına engel değildir. TBK m. 74 uyarınca hukuk hâkimi, ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir. Araç işletenin ve trafik sigortacısının sorumluluğu ayrıca kendi hükümlerine göre değerlendirilir.

Kaza 7571 sayılı Kanun'dan önce olduysa hangi ceza uygulanır?

Yaralama suçu bakımından 25 Aralık 2025'ten önce işlenen fiillere TCK m. 7/2 uyarınca failin lehine olan eski ceza aralıkları uygulanır. Basit taksirle yaralamada bu aralık üç aydan bir yıla, birden fazla kişinin yaralanmasında altı aydan üç yıla kadardır. Öldürme suçunun cezası bu Kanun ile değişmediğinden aynı sorun ortaya çıkmaz.

Sürücü belgesi ne kadar süreyle geri alınabilir?

Kanuna göre süre üç aydan az, üç yıldan fazla olamaz (TCK m. 53/6). Geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer, ancak süre cezanın tümüyle infazından itibaren işlemeye başlar. Mahkeme bu yaptırımı uygulayıp uygulamamakta takdir yetkisine sahiptir.

Kazadan sonraki ilk haftalarda dosyanın yönünü belirleyen adımlar

Trafik kazasına ilişkin ceza dosyasının sonucu çoğu zaman ilk haftalarda toplanan delillerle belirlenir. Kavşak ve işletme kameralarının kayıtları kısa süre içinde silinebildiği için soruşturmanın başında istenmelidir. Yaralanmanın hangi fıkraya girdiği kesin adli tıp raporuyla belirlendiğinden, ilk raporla yetinilmemesi ve tedavi tamamlandıktan sonra kesin rapor alınması gerekir. Olay tarihinin 7571 sayılı Kanun'un yürürlüğünden önce ya da sonra olması, taksirle yaralamada uygulanacak ceza aralığını değiştirir.

Sanık bakımından dosyanın kilit sorusu taksirin derecesidir. Bilinçli taksir kabulü cezayı artırmakla kalmaz; adli para cezasına çevirme, erteleme ve HAGB seçeneklerini de daraltır. Mağdur ve yakınları bakımından ise uzlaşma metninin içeriği, ileride açılacak tazminat davasının kapsamını belirler. Kazanın Yalova ve ilçelerinde gerçekleştiği dosyalarda yerel mahkemeler ve süreç hakkındaki bilgiler Yalova'daki trafik kazası dosyaları sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir.