Yurt Dışından Vekâletname: Konsolosluk, Apostil ve Noter Onayı

Türkiye'deki bir tapuyu devretmek, miras intikalini tamamlatmak, boşanma davası açmak ya da bir alacağı takip ettirmek isteyen ama yurt dışında yaşayan kişinin önünde aynı soru durur: Türkiye'ye gelmeden bu iş nasıl yürür? Cevabın anahtarı geçerli bir vekâletnamedir. Belgeyi düzenletmek çoğu zaman bir saatlik iştir; buna karşılık yanlış makamda, eksik yetkiyle ya da onaysız düzenlenmiş bir vekâletname aylar sürecek bir işi daha başında durdurur. Vekâletname yurt dışından üç yoldan verilebilir: Türk konsolosluğunda düzenlenen belge Türkiye'de doğrudan kullanılır; yabancı makam önünde düzenlenen belge ise apostil ya da konsolosluk tasdikinden, ardından Türkiye'de yeminli tercüme ve noter onayından geçtikten sonra kullanılabilir hâle gelir. Hangi yolun hangi işe uyduğu, vekâletnamede hangi ifadelerin yer alması gerektiği ve uygulamada en sık rastlanan hatalar kanun lafzıyla birlikte okunduğunda, ikinci bir randevu ihtiyacı da azalır. Hangi işlerin vekâletle yürütülebileceğine ilişkin genel çerçeve yurt dışından avukat rehberinde, yabancı boşanma kararlarının Türkiye'de tanınması ise yurt dışında boşanma sayfasında ayrıca anlatılmıştır.

Üç yol, tek soru: belge Türkiye'de nasıl resmî sayılır?

Türk hukukunda davaya vekâlet, noter tarafından düzenlenen ya da onaylanan bir vekâletnameye dayanır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 76/1, avukatın "noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini" dosyaya koymasını zorunlu tutar. Tapu müdürlükleri, bankalar ve diğer resmî kurumlar da aynı ölçüyü arar. Yurt dışında yaşayan kişi bakımından asıl soru, Türkiye dışında düzenlenen bir belgenin Türk makamları önünde nasıl "noter belgesi" gücü kazanacağıdır.

Cevap üç ayrı yoldan geçer; hangi yolun seçileceği vekâlet verenin bulunduğu ülkeye, işin aciliyetine ve işlem türüne göre değişir:

Türk konsolosluğunda düzenletmek. Konsolos yurt dışında noter görevini üstlendiğinden belge doğrudan Türk noter belgesi niteliği taşır; Türkiye'de ek tasdik ya da tercüme gerekmez.
Bulunulan ülkenin noterinde düzenletip apostil şerhi ekletmek. Ülke 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne tarafsa apostil, belgeyi Türkiye'de resmî belge sayılır kılar; Türkiye'de yeminli tercüme ve noter onayı eklenir.
Apostil sözleşmesine taraf olmayan ülkede noter belgesini konsolosluk tasdikinden geçirmek. O ülkenin yetkili makamının imza ve mührü Türk konsolosluğunca onanır; ardından yine tercüme ve noter onayı gerekir.

Üç yolun ortak paydası, Türkiye'de kullanılacak belgenin ya bir Türk makamınca düzenlenmiş olması ya da yabancı makamın düzenlediği belgenin usulüne uygun onaylanmış olmasıdır. Bu kural HMK m. 224/1'de açıkça yer alır: yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye'de resmî belge sayılması, belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluğu tarafından onaylanmasına bağlıdır. Maddenin ikinci fıkrası Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeleri saklı tutar; apostil sistemi tam bu saklı tutma sayesinde işler.

Birinci yol: Türk konsolosluğunda vekâletname düzenletmek

Bu yolun dayanağı, Noterlik Kanunu'nun "Yabancı Memleketlerde Noterlik İşleri" başlıklı on dördüncü kısmıdır. Kanunun 191. maddesi "Yabancı memleketlerde noterlik işleri, konsoloslar tarafından görülür" der; 192. madde, görevin kanunun noterlik işlemlerine ilişkin hükümleri uyarınca konsolosluk binası içinde yürütüleceğini ekler. Konsoloslukta düzenlenen vekâletname bu sayede İstanbul'daki ya da Yalova'daki bir noterin düzenlediği vekâletnameyle aynı hukuki değeri taşır. HMK m. 76'nın aradığı "noter tarafından düzenlenen" belge niteliği kendiliğinden sağlanır; apostil, tasdik ya da tercüme aşaması yoktur.

Randevu ve gerekli belgeler

Dışişleri Bakanlığı'nın konsolosluk işlemleri sistemi, noterlik işlemlerini randevu sonrası şahsen başvuru esasına bağlar; vekâletname, azilname, muvafakatname, taahhütname ve sözleşme düzenlenmesi ile yabancı belgelerin imza ve mühür tasdiki bu kapsamda listelenir. Randevu konsolosluk.gov.tr üzerinden alınır. Başvuruda istenen belgeler temsilciliğe göre küçük farklar gösterse de genel olarak şunlardır:

Geçerli Türk kimlik kartı ya da pasaportun aslı. Süresi dolmuş kimlikle işlem yapılmaz.
Türk vatandaşlığından izinle çıkmış kişiler için Mavi Kart ile birlikte vatandaşı olunan ülkenin kimlik belgesi ya da pasaportu.
Fotoğraf gerektiren işlemler için son altı ay içinde çekilmiş, birbirinin aynı, ön cepheden iki vesikalık fotoğraf. Bilgisayarda çoğaltılmış fotoğraflar kabul edilmez.
Vekâlet verilecek avukatın adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, bağlı olduğu baro ve sicil numarası. Bu bilgiler randevudan önce avukat tarafından yazılı olarak iletilir; konsolosluk memuru vekilin kimliğini bu bilgilerle yazar.
Yetki listesi. Hangi işlem için hangi yetkilerin gerektiği işlem türüne göre değişir; listenin avukattan önceden alınması işlemi hızlandırır.

Ücret ve harç

Noterlik Kanunu m. 194, yabancı memleketlerde noterlik görevi yapanların noter ücreti alamayacağını hükme bağlar. Bu hüküm işlemin bedelsiz olduğu anlamına gelmez: konsolosluk harcı ve değerli kâğıt bedeli ayrıca tahsil edilir; tutar Harçlar Kanunu'na ekli tarifeye göre döviz cinsinden belirlenir. Kesin rakam temsilciliğin bulunduğu ülkeye ve işlem sayısına göre değiştiğinden randevu ekranındaki bilgi notuna bakılmalıdır.

Konsolosluk yolunun sınırları

Konsolosluk yolu, Türkiye'de ek onay aşaması gerektirmediği için en az aşamalı yoldur; buna karşılık iki pratik sınırı vardır. Birincisi randevu yoğunluğudur: büyük şehirlerdeki başkonsolosluklarda noterlik randevusu için haftalarca beklenebilir. İkincisi mesafedir: temsilciliğin bulunduğu şehre gitmek ayrı bir yolculuk gerektirebilir. Bu iki sınır, apostil yolunu özellikle acil işlerde cazip hâle getirir.

İkinci yol: yabancı noter ve Lahey apostil şerhi

Bulunulan ülkenin noterinde (bazı ülkelerde avukat ya da yeminli kâtip önünde) düzenlenen vekâletname tek başına Türkiye'de resmî belge sayılmaz. Belgeye o ülkenin yetkili makamınca apostil şerhi eklendiğinde durum değişir. Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi, bilinen adıyla 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi, taraf devletler arasında konsolosluk tasdiki zincirini kaldırıp yerine tek bir şerh koyar. Türkiye sözleşmeyi 1985 yılında onaylamıştır ve sözleşme Türkiye bakımından 29 Eylül 1985'te yürürlüğe girmiştir. Lahey Konferansı'nın 30 Haziran 2026 tarihli durum tablosuna göre taraf devlet sayısı 130'dur.

Apostil neyi onaylar, neyi onaylamaz?

Sözleşmenin 1. maddesi noter işlemlerini ve özel belgeler üzerindeki resmî tasdik şerhlerini açıkça "resmî belge" kapsamına alır; yabancı noter önünde düzenlenen vekâletname de bu nedenle sözleşmenin konusudur. Sözleşmenin 5. maddesine göre apostil, belgedeki imzanın gerçekliğini, imzalayanın hangi sıfatla hareket ettiğini ve gerektiğinde mührün kimliğini tasdik eder. Belgenin içeriği, yani vekâletnamedeki yetkilerin yerinde olup olmadığı, apostille doğrulanmaz. Bu ayrımın pratik sonucu açıktır: apostilli bir vekâletname "gerçek" bir belgedir, ama yetkileri eksikse yine kullanılamaz.

Apostil, sözleşmenin 4. maddesi uyarınca belgenin üzerine ya da belgeye eklenen bir sayfaya (allonge) vurulur; başlığı her ülkede Fransızca "Apostille (Convention de La Haye du 5 octobre 1961)" ibaresini taşır. Şerhi düzenleyen makam ülkeye göre değişir: Almanya'da eyalet mahkemeleri ya da idare makamları, İngiltere'de Dışişleri Bakanlığı'nın belge tasdik birimi, Amerika Birleşik Devletleri'nde noterin bağlı olduğu eyaletin Secretary of State ofisi, Hollanda'da bölge mahkemeleri bu görevi üstlenir. Apostilin nereden alınacağını belgeyi düzenleyen noter genellikle bildirir; bazı ülkelerde noter apostil başvurusunu vekâlet veren adına da yapar.

Şekil kuralı: hangi ülkenin hukuku?

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 7, hukuki işlemlerin yapıldıkları ülke hukukunun ya da işlemin esasına uygulanacak hukukun öngördüğü şekle uygun yapılabileceğini düzenler. Alman noterinde Alman usulüne göre düzenlenmiş bir vekâletname, apostille birlikte, bu hüküm uyarınca şekil yönünden Türkiye'de geçerli kabul edilir. Kanun koyucunun Türkiye'de belirli işlemler için aradığı özel şekil şartları (örneğin tapu işlemlerinde düzenleme şekli ve fotoğraf) ise uygulamada tapu müdürlüklerince yabancı vekâletnamelerde de aranır; bu şartlar fotoğraf ve düzenleme şekli kuralıyla birlikte değerlendirilir.

Türkiye'deki son adım: yeminli tercüme ve noter onayı

Apostilli belge Türkçe değilse Türkiye'de kullanılmadan önce çevrilir. Noterlik Kanunu m. 103, çevirme işleminde noterin metnin altına şerh vermesini, yeminli tercüman kullanılmışsa şerhin tercümanın kimliğini ve adresini içermesini ve noterce tarih yazılıp imzalanarak mühürlenmesini öngörür. Uygulamada vekil avukat apostilli aslı Türkiye'de bir noterin yeminli tercümanına çevirtir, noter çeviriyi onaylar ve dosyaya apostilli asıl ile onaylı çeviri birlikte konur. Dosyalarda en sık karşılaştığımız hata, apostilin belgeye değil çeviriye vurulmasıdır: apostil, belgeyi düzenleyen ülkede ve belgenin kendisi için alınır; Türkiye'de yapılan tercümeye apostil eklenmez.

Üçüncü yol: apostil sözleşmesine taraf olmayan ülkeler

Bazı ülkeler sözleşmeye taraf değildir. Lahey Konferansı'nın 30 Haziran 2026 tarihli durum tablosunda Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, İran ve Mısır taraf devletler arasında yer almaz. Son yıllarda ise katılımlar hızlanmıştır: Suudi Arabistan için sözleşme 7 Aralık 2022'de, Pakistan için 9 Mart 2023'te, Çin Halk Cumhuriyeti için 7 Kasım 2023'te, Kanada için 11 Ocak 2024'te yürürlüğe girmiş; Vietnam'ın katılımı ise 11 Eylül 2026'da yürürlük kazanmıştır. Birkaç yıl önce tasdik zinciri gerektiren bir ülke bugün apostil verebileceğinden, ülkenin durumu güncel listeden kontrol edilmelidir.

Taraf olmayan ülkelerde izlenecek yol şudur: belge o ülkenin noterinde düzenlenir, ülkenin yetkili makamı (genellikle Dışişleri Bakanlığı ya da Adalet Bakanlığı) noterin imza ve mührünü tasdik eder, ardından o ülkedeki Türk konsolosluğu bu makamın imza ve mührünü onar. Noterlik Kanunu m. 195 bunu "Yabancı memleketlerde usulü uyarınca yapılan noterlik işlemlerinin altındaki o memleketin yetkili merciinin imza ve mühürü, konsolos tarafından onanır" şeklinde düzenler; HMK m. 224/1 de aynı sonucu verir. Tasdik zinciri tamamlandıktan sonra Türkiye'de yine yeminli tercüme ve noter onayı yapılır. Bu yol iki ayrı kuruma başvurmayı gerektirdiğinden, imkân varsa vekâletnamenin doğrudan Türk konsolosluğunda düzenletilmesi daha kısa sürer.

Vekâletnamede neler bulunmalı: genel yetki ve özel yetkiler

Vekâletnamenin nerede düzenlendiği kadar içinde ne yazdığı da önemlidir. Davaya vekâletin kanuni kapsamını HMK m. 73/1 çizer: kanunda özel yetki gerektiren hususlar saklı kalmak üzere vekâlet, hüküm kesinleşinceye kadar davanın takibi için gereken bütün işlemleri, hükmün yerine getirilmesini ve yargılama giderlerinin tahsilini kapsar. Olağan yargılama işlemleri için sade bir "dava açmaya, takibe ve sonuçlandırmaya" ifadesi bu nedenle yeterlidir.

Açıkça yetki verilmedikçe vekilin yapamayacağı işlemler ise HMK m. 74'te tek tek sayılır. Özel yetki yoksa vekil:

sulh olamaz, karşı tarafı ibra edemez, davayı kabul edemez;
davadan veya kanun yollarından feragat edemez;
davanın tamamını ıslah edemez;
yemin teklif edemez; yemini kabul, iade veya reddedemez;
hâkimi reddedemez; yargılamanın iadesi yoluna gidemez;
başkasını tevkil edemez (yani yetkiyi bir başka avukata devredemez);
haczi kaldıramaz; müvekkilinin iflasını isteyemez; konkordato ya da uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma teklifinde bulunamaz;
tahkim ve hakem sözleşmesi yapamaz; alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz;
hâkimlerin fiilleri sebebiyle Devlet aleyhine tazminat davası açamaz;
hangileri hakkında yetki verildiği açıklanmadıkça kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamaz ve takip edemez.

Son bent, yurt dışından verilen vekâletnamelerde en çok gözden kaçan noktadır. Boşanma, soybağı, nafaka gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı haklara ilişkin davalar için vekâletnamede dava türünün açıkça yazılması gerekir; "her türlü dava" ifadesi bu kapsamda yeterli sayılmaz. Anlaşmalı boşanma protokolünün imzalanması, feragat ya da sulh gibi işlemler önceden öngörülüyorsa bunlar da özel yetki olarak yazılır. Arabuluculuk ise HMK m. 74'te açıkça anılmaz; maddedeki "alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma" yetkisinin iş ve ticari davalardaki zorunlu arabuluculuk aşamasında aranıp aranmadığı konusunda görüş ayrılığı vardır. Uygulamada bu yetkinin vekâletnameye ayrıca eklenmesi önerilir.

Dava dışı işlemler için yetkiler

Tapu devri, veraset ilamı alınması, banka işlemleri ve icra takibi gibi işlemler, HMK'nın davaya vekâlet hükümlerinden değil, Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) temsil hükümlerinden ve ilgili kurumun uygulamasından beslenir. Vekâletnamede işlemin adının açıkça geçmesi bu yüzden gerekir: "adıma kayıtlı taşınmazları dilediği bedel ve şartlarla satmaya, satış bedelini almaya (ahzu kabza)", "mirasçılık belgesi almaya, intikal işlemlerini yaptırmaya, veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermeye", "adıma açılmış ya da açılacak icra takiplerini yürütmeye, haciz koydurmaya, kaldırmaya, paraları tahsile" gibi. Tapu müdürlükleri taşınmazın ada ve parsel numarasının vekâletnamede yazılmasını istememekle birlikte, "taşınmaz satmak" yetkisi bulunmayan genel bir vekâletnameyle satış işlemini gerçekleştirmez. Ahzu kabz yetkisi olmadan avukat karşı taraftan ya da icra dairesinden para tahsil edemez; yurt dışında yaşayan müvekkil bakımından tahsil edilen paranın kendisine aktarılabilmesi bu yetkiye bağlıdır.

Kimlik bilgileri: T.C. kimlik numarası, yabancı kimlik numarası ve pasaport

Vekâlet verenin kimliği vekâletnamede tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılır. Türk vatandaşları için esas olan T.C. kimlik numarasıdır. Uyruğu yabancı olan kişilerde ise iki ihtimal vardır: Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 8 uyarınca İçişleri Bakanlığı, Türkiye'de bir kamu kurumuna ya da dış temsilciliğe herhangi bir işlem için başvuran yabancılara talep hâlinde yabancı kimlik numarası verebilir. Daha önce Türkiye'de ikamet izni almış ya da tapu işlemi yapmış bir yabancının çoğunlukla 99 ile başlayan bir yabancı kimlik numarası bulunur ve vekâletnameye bu numara yazılır. Bu numara yoksa pasaport numarası, uyruk ve doğum tarihi yazılır; tapu ve vergi işlemleri için vekilin Türkiye'de ayrıca potansiyel vergi kimlik numarası alması gerekebilir. Evlilikle soyadı değişmiş kişilerde vekâletnamedeki adın Türk nüfus kaydındaki adla aynı olması, farklıysa her iki adın da yazılması gerekir; aksi hâlde tapu ya da mahkeme kimlik uyuşmazlığı nedeniyle işlemi bekletir. Taşınmaz edinimi ve ikamet konularında yabancılara ilişkin ayrıntı yabancılar hukuku sayfasında yer alır.

Birden fazla vekil ve tevkil

Birden fazla vekil görevlendirilmişse HMK m. 75 uyarınca her biri yetkilerini diğerinden bağımsız kullanabilir. Büroda birden fazla avukatın dosyayı izleyebilmesi için ya vekâletnamede birden fazla avukat sayılır ya da "başkasını tevkil" yetkisi verilir. Tevkil yetkisi olan avukat gerektiğinde bir başka meslektaşını yetkilendirebilir; yurt dışı müvekkillerde işin kesintisiz yürümesi için bu yetki genellikle eklenir.

Fotoğraflı ve düzenleme şeklinde vekâletnameler

Noter önündeki işlemler iki biçimde yapılır: "onaylama" biçiminde noter yalnızca ilgilinin imzasının kendisine ait olduğunu şerh eder; "düzenleme" biçiminde ise belgeyi noter kendisi hazırlar ve aslını dairede saklar. Niteliği bakımından tapuda işlem yapılmasını gerektiren sözleşme ve vekâletnamelerin, vasiyetnamenin, taşınmaz satış vaadinin ve kanunun saydığı diğer işlemlerin düzenleme şeklinde yapılmasını Noterlik Kanunu m. 89 zorunlu tutar. Yurt dışı uygulamasında da konsolosluklar tapu ile ilgili vekâletnameleri ve vasiyetnameyi ancak ilgilinin bizzat hazır bulunmasıyla düzenleme şeklinde yapar.

Fotoğraf kuralının kaynağı Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 93'tür. Maddeye göre şu işlemlerde ilgilinin fotoğrafının yapıştırılması zorunludur: niteliği bakımından tapuda işlem yaptırılmasını gerektiren sözleşmeler ve vekâletnameler, vasiyetname, mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış, taşınmaz satış vaadi, vakıf senedi, evlenme sözleşmesi, evlat edinme, tanıma, mirasın taksimi sözleşmesi ve boşanma davaları için düzenlenecek vekâletnameler. Asıllarına fotoğraf yapıştırılması zorunlu işlemlerin örneklerine de fotoğraf yapıştırılmasını aynı madde ister. Pratik sonuç şudur:

Tapu satışı, bağış, ipotek ve intikal için verilecek vekâletnamenin fotoğraflı ve düzenleme şeklinde olması gerekir.
Boşanma davası, boşanma protokolü ve yabancı boşanma kararının tanınması davası için verilecek vekâletname fotoğraflı olmalıdır. Konsoloslukların iki fotoğraf istemesinin nedeni budur; fotoğraflardan biri belgenin aslına, diğeri dairede kalan nüshaya yapıştırılır.
Alacak davası, icra takibi, iş davası ya da sözleşme uyuşmazlığı için verilen vekâletnamede fotoğraf zorunlu değildir; noter işlemin niteliğine göre gerekli görürse ya da ilgili isterse fotoğraf yapıştırılabilir.

Apostil alınan yabancı noter vekâletnamelerinde fotoğraf ve düzenleme şekli kuralı sık sorun çıkarır. Birçok ülkenin noterlik uygulamasında belgeye fotoğraf yapıştırma âdeti yoktur; Türk tapu müdürlüğü ise tapu işlemi için fotoğrafsız yabancı vekâletnameyi kabul etmeyebilir. Tapu ve boşanma işlemlerinde, imkân varsa, konsolosluk yolunun tercih edilmesi bu riski azaltır. Konsolosluğa gidilemiyorsa vekâlet verenin fotoğrafının belgeye yapıştırılıp noter tarafından mühürlenmesi ve apostilin bu hâliyle alınması istenmelidir.

Belgenin mahkemeye ve kurumlara sunulması

Vekâletname Türkiye'ye ulaştığında avukat aslını dosyasında saklar. Avukatlık Kanunu m. 56, avukatın vekâletnamenin örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu imzasıyla onaylayarak kullanabileceğini, bu örneklerin bütün yargı mercileri, resmî daireler ve gerçek ve tüzel kişiler için resmî örnek hükmünde olduğunu düzenler. Tek bir asıl vekâletnameyle birden fazla dava ve işlem bu sayede yürütülebilir; her dosyaya onaylı örnek konur. Elektronik ortamda açılan davalarda örnek UYAP üzerinden taranarak sunulur ve mahkeme gerekli görürse aslını ister.

Vekâletnamenin henüz elde olmadığı hâller için HMK m. 77 bir nefes payı tanır: gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, kesin süre içinde vekâletnamenin getirilmesi koşuluyla avukatın dava açmasına ya da usul işlemi yapmasına izin verebilir. Zamanaşımının dolmak üzere olduğu bir alacak davası, hak düşürücü süreye bağlı bir tapu iptali davası ya da ihtiyati tedbir talebi bu kapsama girer. Süre içinde vekâletname verilmez ve asıl taraf işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle bildirmezse dava açılmamış sayılır; haklı sebep olmadan süreyi kaçıran avukat yargılama giderlerinden ve karşı tarafın zararından sorumlu tutulur. Yurt dışı müvekkillerde bu hüküm, konsolosluk randevusu beklenirken davanın açılabilmesini sağlar; randevunun kesin süre içine sığıp sığmayacağının önceden hesaplanması ise gerekir.

Şirket adına verilen vekâletname

Vekâlet veren bir yabancı şirketse iki belge birlikte istenir: şirketi temsile yetkili kişinin bu yetkisini gösteren belge (ticaret sicili kaydı, imza sirküleri ya da yönetim kurulu kararı) ve o kişinin şirket adına imzaladığı vekâletname. Her iki belge de apostil ya da konsolosluk tasdiki ve tercüme aşamasından geçer. Temsil yetkisi belgesi eksikse mahkeme ve tapu uygulamasında vekâletname tek başına yeterli görülmez.

Apostil şerhinin her bağlamda kendiliğinden aranan bir geçerlilik şartı olmadığını gösteren güncel bir karar da vardır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2025/1493 E., 2025/6272 K. sayılı ve 15.10.2025 tarihli kararına konu olayda, davalı şirketin yüzde elli pay sahibi olan yabancı bir şirket, yurt dışında bulunduğu için genel kurula temsilcisiyle katılmak üzere noter onaylı bir vekâletname vermiş; davalı şirket bu vekâletnamede apostil şerhi ve imza sirküleri bulunmadığı gerekçesiyle temsilciyi toplantıya almamıştır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, Türk Ticaret Kanunu'nda ve ilgili genel kurul yönetmeliğinde vekâletnamede apostil şerhi bulunması zorunluluğuna dair bir düzenleme olmadığını, apostil bulunmamasının vekâletnamenin geçerliliğini etkilemeyeceğini belirterek genel kurul kararlarını iptal eden karara karşı yapılan istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; Yargıtay da bu kararı onamıştır. Kararın konusu genel kurula katılım gibi şirketler hukuku bağlamıdır; mahkeme dosyasına ya da tapuya sunulacak vekâletnamelerde HMK m. 224 ve noterlik mevzuatının aradığı tasdik zinciri geçerliliğini korur. Karar yine de, karşı tarafın "apostil yok" itirazının her yerde aynı ağırlığı taşımadığını göstermesi bakımından öğreticidir.

Geçerlilik süresi, azil ve sona erme

Türk hukukunda vekâletnamenin kanundan doğan bir geçerlilik süresi yoktur; belge, azledilinceye ya da vekâlet ilişkisi başka bir sebeple sona erinceye kadar kullanılabilir. Vekâlet veren isterse vekâletnameye süre ya da işlem sınırı koyabilir; örneğin "yalnız İstanbul ili sınırlarındaki taşınmazlar için" ya da "bir yıl süreyle" gibi kayıtlar geçerlidir. Bankalar ve bazı kurumlar kendi iç uygulamalarında eski tarihli vekâletnameler için güncel bir "azledilmediğine dair" beyan isteyebilir; bu talep hukuki geçerliliği değil kurumun risk politikasını yansıtır.

TBK m. 512 uyarınca vekâlet veren ve vekil sözleşmeyi herhangi bir anda tek taraflı olarak sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf diğerinin zararını gidermekle yükümlüdür. Aynı kanunun 513. maddesine göre vekâlet, sözleşmeden ya da işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça, tarafların ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflasıyla kendiliğinden sona erer; ancak sona erme vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa vekil, işler devralınıncaya kadar vekâleti yerine getirmeye devam eder.

Azil için vekâlet veren, vekâletnameyi nasıl düzenlettiyse azilnameyi de aynı yollardan düzenletir: konsoloslukta ya da apostilli yabancı noter belgesiyle. Azlin mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade etmesi için HMK m. 81, bu beyanın dilekçeyle bildirilmesini ya da tutanağa geçirilmesini ve gerekiyorsa tebligat giderinin peşin ödenmesini arar. Avukatın çekilmesi hâlinde ise Avukatlık Kanunu m. 41, çekilen avukatın vekâlet görevinin durumun müvekkile tebliğinden itibaren on beş gün süreyle devam edeceğini düzenler; yurt dışındaki müvekkilin yeni avukat bulana kadar süre kaçırma riski bu sayede azalır. Azil ücret ilişkisini de etkiler: Avukatlık Kanunu m. 174'e göre avukatın azli hâlinde ücretin tamamı ödenir; avukat kusur ya da ihmalinden dolayı azledilmişse ücret ödenmez.

Sık yapılan hatalar ve önlemleri

Eksik özel yetki. "Her türlü davayı açmaya" ifadesiyle boşanma davası açılamaz; sulh, feragat, kabul ve tevkil yetkileri yazılmadıkça kullanılamaz. Önlem: işleme özel yetki listesinin randevudan önce avukattan alınması.
Kimlik uyuşmazlığı. Pasaportta yazan ad ile Türk nüfus kaydındaki adın (özellikle evlilik sonrası soyadı, ikinci ad ya da Türkçe karakter farkları) uyuşmaması. Önlem: vekâletnameye her iki adın ve Türk vatandaşları için T.C. kimlik numarasının, uyruğu yabancı olan vekâlet verenler için yabancı kimlik numarasının ya da bu numara yoksa pasaport numarasının yazdırılması.
Fotoğrafsız tapu ya da boşanma vekâletnamesi. Fotoğrafı bulunmayan belge, Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 93'ün aradığı şekli taşımadığından tapu müdürlüğünce ya da boşanma dosyasında kabul edilmeyebilir. Önlem: bu iki işlem için konsolosluk yolunun tercih edilmesi; yabancı noterde fotoğrafın belgeye yapıştırılıp mühürlenmesinin istenmesi.
Apostilin yanlış belgeye alınması. Apostil, belgeyi düzenleyen ülkede ve vekâletnamenin kendisi için alınır; Türkiye'deki tercümeye apostil vurulmaz. Fotokopi üzerine alınan apostil de geçersizdir.
Apostil olmayan ülkede tasdik zincirinin eksik kalması. Yalnız o ülkenin bakanlık tasdikiyle gelen belge Türk konsolosluğundan geçmemişse HMK m. 224'ün aradığı onay tamamlanmamıştır.
Şirket vekâletnamesinde temsil belgesinin eksik bırakılması. İmza sirküleri ya da sicil kaydı olmadan yabancı şirketin vekâletnamesi tapu ve mahkemede sorun çıkarır.
Süresi dolmuş kimlikle başvuru. Konsolosluk süresi dolmuş pasaport ya da kimlikle işlem yapmaz; kimliğin geçerliliği randevu tarihinden önce kontrol edilmelidir.
Mavi Kart durumu. Türk vatandaşlığından çıkmış kişiler konsoloslukta Mavi Kart ile birlikte yabancı kimliğini sunar; aksi hâlde kimlik tespiti yapılamaz.
Belgenin kargoda kaybolması. Vekâletnamenin aslı Türkiye'ye gönderilirken takip numaralı kargo kullanılmalı, göndermeden önce taranmış bir kopyası avukata iletilmelidir. Taranmış kopya yalnız hazırlık amacı taşır ve dilekçenin erkenden hazırlanmasına yarar; HMK m. 77 kapsamında mahkemenin belirlediği kesin süre ise vekâletnamenin aslı ya da onaylı örneği sunularak karşılanır.

Adım adım kontrol listesi

İşlem türü netleştirilir: dava, tapu, miras, icra, şirket ya da bunların bileşimi.
Yetki listesi ile vekil avukatın kimlik, baro ve sicil bilgileri avukattan yazılı olarak alınır.
Bulunulan ülkede Türk konsolosluğu randevusu alınabiliyorsa bu yol seçilir; noterlik işlemi randevusu konsolosluk.gov.tr üzerinden oluşturulur.
Konsolosluk yolu mümkün değilse ülkenin apostil sözleşmesine taraf olup olmadığı güncel listeden kontrol edilir. Ülke tarafsa yabancı noter ve apostil; değilse noter, ülke makamı tasdiki ve Türk konsolosluğu onayı izlenir.
Tapu ve boşanma işlemlerinde fotoğraflı ve düzenleme şeklinde belge istendiği işlem öncesinde belirtilir; iki vesikalık fotoğraf hazır bulundurulur.
Belge imzalanmadan önce yetkiler, adlar ve kimlik numaraları satır satır okunur; eksik bırakılan bir yetki ikinci bir randevu ihtiyacı doğurur.
Asıl takipli kargoyla gönderilir, taranmış kopya aynı gün avukata iletilir.
Belge yabancı dildeyse Türkiye'de yeminli tercüme ve noter onayı avukat tarafından yaptırılır; ardından dosyaya avukat onaylı örnek konur.

Vekâletname hazır olduktan sonra işlemin Türkiye'deki seyri vekil üzerinden yürür. Görüşmelerin nasıl yapıldığı ve vekâlet ilişkisine geçiş adımları online avukat sayfasında anlatılmıştır. Miras intikali ve veraset ilamı gibi işlemlere ilişkin ayrıntı miras hukuku sayfasında yer alır.

Sık Sorulan Sorular

Konsolosluktan alınan vekâletname için Türkiye'de ayrıca noter onayı gerekir mi?

Konsoloslukta düzenlenen vekâletname için Türkiye'de ayrıca noter onayı gerekmez. Noterlik Kanunu m. 191 uyarınca konsoloslar yurt dışında noterlik görevini yürütür; bu nedenle belge Türk noter belgesi niteliğindedir. Apostil, tasdik ya da tercüme aşaması bulunmadığından belge doğrudan mahkemeye, tapuya ya da ilgili kuruma sunulur.

Yabancı noterden alınan vekâletname apostilsiz Türkiye'de kullanılabilir mi?

Mahkeme ve tapu işlemlerinde apostilsiz yabancı noter vekâletnamesi kural olarak kullanılamaz. HMK m. 224/1, yabancı resmî belgenin Türkiye'de resmî belge sayılması için belgenin verildiği devletin yetkili makamı ya da Türk konsolosluğu tarafından onaylanmasını arar; apostil, taraf devletler arasında bu onayın tek biçimidir. Belirli özel hukuk bağlamlarında apostil yokluğunun belgeyi tek başına geçersiz kılmadığına ilişkin Yargıtay kararları bulunsa da işlem güvenliği bakımından apostil ya da konsolosluk tasdikinin alınması gerekir.

Apostil ne kadar sürede alınır ve hangi makam verir?

Apostilin alınma süresi ülkeye göre birkaç günden birkaç haftaya kadar değişir. Şerhi veren makam da ülkeye göre farklıdır: bazı ülkelerde mahkemeler, bazılarında Dışişleri Bakanlığı ya da eyalet yönetimi. Belgeyi düzenleyen noter apostilin nereden alınacağını bilir; birçok ülkede başvuru posta yoluyla da yapılabilir.

Boşanma davası için vekâletnamede fotoğraf zorunlu mu?

Boşanma davası için verilecek vekâletnamede fotoğraf zorunludur. Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 93 boşanma davaları için düzenlenecek vekâletnamelerde ilgilinin fotoğrafının yapıştırılmasını zorunlu kılar. Tanıma davası da boşanmaya ilişkin olduğundan, yabancı mahkeme boşanma kararının Türkiye'de tanınması için de uygulamada fotoğraflı vekâletname istenir. Konsolosluğa başvuran vekâlet verenin iki vesikalık fotoğraf götürmesi bu nedenle gerekir.

Vekâletnamede tapu satışı için taşınmazın ada ve parsel numarası yazmalı mı?

Ada ve parsel numarasının yazılmasını kanun zorunlu kılmaz; "adıma kayıtlı taşınmazları satmaya" şeklindeki genel yetki tapu müdürlüğünce kabul edilir. Yetkiyi belirli bir taşınmazla sınırlamak isteyen vekâlet veren ada, parsel ve il-ilçe bilgisini yazdırabilir. Satış bedelinin vekil tarafından alınması isteniyorsa vekâletnamede "satış bedelini almaya (ahzu kabza)" ifadesinin bulunması gerekir.

Vekâletnamenin geçerlilik süresi var mı?

Vekâletname için kanundan doğan bir geçerlilik süresi yoktur. Belge, azledilinceye ya da TBK m. 513'teki sebeplerle (ölüm, ehliyet kaybı, iflas) vekâlet ilişkisi sona erinceye kadar geçerlidir. Vekâlet veren isterse belgeye süre ya da işlem sınırı koyabilir.

Avukatımı yurt dışından nasıl azlederim?

Yurt dışından azil, vekâletnamenin verildiği yollarla yapılır: azilname konsoloslukta düzenlenir ya da yabancı noterde düzenlenip apostil alınır. Azlin mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm doğurması için HMK m. 81 uyarınca dilekçeyle bildirilmesi ya da tutanağa geçirilmesi gerekir. Avukatlık Kanunu m. 174'e göre azil hâlinde ücretin tamamı ödenir; avukat kusur ya da ihmali nedeniyle azledilmişse ücret ödenmez.

Yabancı uyruklu bir kişi Türk konsolosluğundan vekâletname verebilir mi?

Türk dış temsilcilikleri noterlik hizmetini esas olarak Türk vatandaşlarına ve Mavi Kart sahiplerine sunar. Uyruğu yabancı olan kişi bu nedenle genellikle kendi ülkesinin noterinde vekâletname düzenletip apostil aldırır; Türkiye'de kullanılacak belgede yabancı kimlik numarası varsa o, yoksa pasaport numarası ve uyruk yazılır. Türkiye'de bulunduğu sırada herhangi bir Türk noterinde de vekâletname düzenletebilir; bu durumda noter işlemi yeminli tercüman aracılığıyla yapar.

Vekâletname gelmeden dava açılabilir mi?

Gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde vekâletname gelmeden dava açılması mümkündür. HMK m. 77, mahkemenin, kesin süre içinde vekâletnamenin getirilmesi koşuluyla avukatın dava açmasına izin verebileceğini düzenler. Süre içinde vekâletname sunulmaz ve asıl taraf işlemleri kabul ettiğini bildirmezse dava açılmamış sayılır; bu yol bu nedenle zamanaşımının ya da hak düşürücü sürenin dolmak üzere olduğu ya da ihtiyati tedbir talebinin ertelenemeyeceği hâllerde ve konsolosluk randevusu kesin süreye sığacaksa kullanılmalıdır.

Vekâletnamede makam, onay ve yetki birlikte kurulmalıdır

Yurt dışından verilen vekâletnamede üç unsur birlikte doğru kurulmalıdır: belgenin düzenlendiği makam, Türkiye'de resmî belge sayılmasını sağlayan onay ve içerdiği yetkiler. Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletname bu üçünü tek adımda karşılar; tapu ve boşanma gibi fotoğraf ve düzenleme şekli gerektiren işlemlerde de en az riskli yol budur. Konsolosluk randevusunun uzak olduğu hâllerde apostil yolu hızlı bir seçenektir; bu yolda apostilin belgenin kendisine alınması, Türkiye'de yeminli tercüme ve noter onayının tamamlanması ve fotoğraf kuralının gözetilmesi gerekir. Apostil sözleşmesine taraf olmayan ülkelerde ise ülke makamı tasdiki ve Türk konsolosluğu onayından oluşan zincirin eksiksiz tamamlanması gerekir. Hangi yol seçilirse seçilsin, HMK m. 74'te sayılan özel yetkilerin ve işlem türüne özgü yetkilerin (tapu satışı, ahzu kabz, mirasçılık belgesi, boşanma) vekâletnameye açıkça yazılması, belgenin yeniden düzenlenmesi riskini azaltır. Vekâletname metninin işlem öncesinde vekil avukatla birlikte hazırlanması da konsolosluk ya da noter randevusunun ikinci kez alınması ihtimalini düşürür.

Yurt Dışından Vekâletname: Konsolosluk, Apostil ve Noter Onayı Adım Adım