İlme Hukuk Logo
İLMEHUKUK BÜROSU
İLME HUKUK BÜROSU
Hemen AraRandevu Al
Tabağının üzerinde duran çatlak porselen bir fincan

Boşanmaya Yol Açan Olaylar Ne Zaman Manevi Tazminat Doğurur?

Hukuk Genel Kurulu, sürekli hakaret ve şiddete rağmen eşit kusur denilerek reddedilen manevi tazminat talebini bozdu; kişilik hakkı ve miktar ölçütü.

Mahkeme
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Esas/Karar
2025/454 2026/470
Karar tarihi
09.09.2026
Resmî kaynak
Yargıtay Karar Arama
Av. Mesut İLME — Yalova Barosu

Av. Mesut İLME

Yalova Barosu, sicil 287

Yayın
8 Kasım 2026
6 dk
okuma

Özet

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 9 Eylül 2026 tarihli kararında boşanmaya sebep olan olaylarda tarafları eşit kusurlu sayarak kadın eşin maddi ve manevi tazminat taleplerini reddeden bölge adliye mahkemesinin direnme kararını bozdu. Karar, tazminat isteyen kadın eşin lehinedir. Dosyada erkek eşin kadını ailesiyle ve ortak çocukla görüştürmediği, evlilik süresince sürekli hakaret ettiği ve fiziksel şiddet uyguladığı; kadının ise ailesinin evliliğe müdahalesine sessiz kaldığı, tartışmalarda ailesinin yanına gittiği ve bir kavgada eşine fiziksel şiddet uyguladığı tespit edilmişti. Genel Kurul, erkeğin süreklilik taşıyan hakaret ve şiddeti ile kadının kusurlu davranışlarının birbirine denk sayılamayacağını, erkeğin ağır, kadının az kusurlu olduğunu kabul etti. Kararda Türk Medeni Kanunu m. 174/2'deki manevi tazminatın aile hukukuna özgü bir haksız fiil düzenlemesi olduğu, boşanmaya sebep olan olayın kişilik haklarına saldırı oluşturması hâlinde hükmedildiği ve miktarın saldırının niteliği ile tarafların sosyal ve ekonomik durumuna göre takdir edileceği hatırlatıldı. Eşit ya da ağır kusurlu eş yararına tazminata hükmedilmediği için kusur kıyasının doğru kurulması, tazminat hakkının varlığını belirleyen adım olarak öne çıkıyor. Karar oy birliğiyle verildi ve dosya yeniden hüküm kurulmak üzere bölge adliye mahkemesine gönderildi.

İnceleme

Eşit kusur kabulü şiddet gören eşin tazminat yolunu kapatabiliyor

Boşanma davalarında manevi tazminat talebinin akıbeti çoğu zaman tazminat bölümünde değil, kusur tespitinde belirlenir. Yargıtay uygulamasında eşit ya da ağır kusurlu eş yararına tazminata hükmedilmediği için, karşılıklı kusurlu davranışların bulunduğu bir dosyada tarafların eşit kusurlu sayılması talebi doğrudan düşürür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bu kararı, eşit kusur sonucuna hangi durumda varılabileceğine ölçü koyuyor: bir tarafın süreklilik taşıyan hakaret ve fiziksel şiddeti ile öteki tarafın daha sınırlı kusurları yan yana sayılıp aynı ağırlıkta kabul edilemez. Kararın ikinci değeri, Türk Medeni Kanunu m. 174/2 uyarınca manevi tazminatın niteliğini ve miktar ölçütlerini Genel Kurul düzeyinde toplu biçimde yeniden ortaya koymasıdır. Tazminat türlerinin genel çerçevesi boşanmada tazminat sayfasında anlatılmıştır; bu karar, o çerçevenin uygulamada sık tartışılan halkası olan kusur kıyasına odaklanır.

Çocuğunu görmeye giden anne, bıçaklanan kardeş ve iki kez reddedilen talep

Kadın eşin anlatımına göre taraflar 2015 yılında bir araya gelmiş, 2016 yılında bir çocukları dünyaya gelmiş ve resmî nikâh 22 Temmuz 2016 tarihinde kıyılmıştı. Kadın, eşinin kendisine hakaret ettiğini, psikolojik ve fiziksel şiddet uyguladığını, ailesiyle görüştürmediğini ve 2 Ekim 2019 tarihindeki olayda kendisini ve kardeşini bıçakladığını ileri sürerek boşanma, velayet, nafaka ile 20.000 TL maddi ve 70.000 TL manevi tazminat istedi. Erkek eş karşı davasında kadının evlilikteki her olayı ailesine taşıdığını, hamilelik ve önceki boşanma davası sürecinde kendisinden para alındığını, kadının ortak konutu terk ettiğini ve olay günü kardeşiyle birlikte eve gelerek kendisine saldırdığını savundu.

Kızıltepe'deki ilk derece mahkemesi, önceki boşanma davası takipsiz bırakıldığı için daha eski olayları affedilmiş saydı. Sonraki dönem için iki tarafın kusurlu davranışlarını tespit etti, eşleri eşit kusurlu kabul ederek tazminat taleplerini reddetti. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi bu bölüme yönelik istinaf başvurusunu esastan reddetti; Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin bozmasından sonra da yoksulluk nafakası yönünden bozmaya uyup tazminatlar bakımından aynı kusur belirlemesini tekrar ederek direndi. Dosyadaki ağır olay, kadının çocuğunu görmek için kardeşiyle birlikte ortak konuta gittiği gün yaşanan kavgaydı. Bu olayla ilgili ceza yargılamasında taraflar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme kararları verilmişti.

Sürekli hakaret ve şiddet tek seferlik kavgayla denkleştirilemedi

Genel Kurul önce kusur sisteminin çerçevesini hatırlattı. TMK m. 166/1 hâkime geniş takdir yetkisi tanır; Yargıtay ise bu hükmü tam kusurlu eşin dava açamayacağı biçiminde yorumlar, çünkü kimse yalnız kendi kusuruna dayanarak hak elde edemez (TMK m. 2). Kararda eşlerin kusur durumunun kusursuz, az kusurlu, eşit kusurlu, ağır kusurlu ya da tam kusurlu olarak açıkça belirlenmesi gerektiği ve 3 Temmuz 1978 tarihli, 5/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca kusur kıyasının her evliliğe özgü olduğu vurgulandı.

Manevi tazminat yönünden Genel Kurul, TMK m. 174/2'nin genel tazminat esaslarından ayrılan, aile hukukuna özgü bir haksız fiil düzenlemesi olduğunu belirtti. Bu tazminat, boşanmaya sebep olan olayın kişilik haklarına saldırı oluşturması hâlinde doğar ve bozulan manevi dengeyi gidermeyi amaçlar. Miktarı kesin bir hesapla bulunmaz; saldırının niteliği ile tarafların ekonomik ve sosyal durumu gözetilerek takdir edilir. Kanunun "uygun miktarda" bir paradan söz etmesi bu yüzdendir.

Somut dosyada belirleyici olan, iki tarafın kusurlarının ağırlığıydı. Genel Kurul ceza dosyasını inceleyerek erkeğin kayınbiraderini göğüs kafesinden iki, kolundan bir kez hayati tehlike geçirecek biçimde yaraladığını, eşlerin ise birbirini basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek şekilde yaraladığını tespit etti. Kadının annesi ve kardeşinin görgüye dayalı beyanları, erkeğin evlilik boyunca hakaret ettiğini, kadını eve kapattığını ve ailesiyle görüştürmediğini gösteriyordu. Bu delillerle Genel Kurul, erkeğin süreklilik arz eden hakaret ve şiddetinin, kadının aile müdahalesine sessiz kalması, tartışmalarda evi terk etmesi ve olay günü eşine fiziksel şiddet uygulamasıyla denk sayılamayacağını, erkeğin ağır, kadının az kusurlu olduğunu kabul etti.

Direnme bozuldu, kadın eş yararına tazminat yeniden değerlendirilecek

Genel Kurul, Özel Daire bozmasına uyulması gerekirken önceki kararda direnilmesini usul ve yasaya aykırı buldu ve direnme kararını oy birliğiyle bozdu. Benimsenen bozma gerekçesine göre tazminat isteyen kadın ağır ya da eşit kusurlu değildir, erkeğin eylemleri kadının kişilik haklarına saldırı oluşturur ve kadın boşanma sonucu en azından eşinin maddi desteğini yitirmiştir. Bölge adliye mahkemesi bu durumda tarafların sosyal ve ekonomik durumunu, tazminata esas fiilin ağırlığını ve hakkaniyet kurallarını gözeterek kadın yararına uygun miktarda maddi ve manevi tazminata hükmedecektir.

Kararın uygulamadaki etkisi, eşit kusur sonucunun kusurları sayıp eşitlemekle kurulamayacağını göstermesidir. Kusurların türü, sıklığı ve sonuçları birlikte tartılır; can güvenliğini tehdit eden bir saldırı ile evden ayrılıp aileye gitmek aynı ağırlıkta görülmez. Çekişmeli yargılamanın aşamaları ve kusur tartışmasının dosyadaki yeri çekişmeli boşanma davası sayfasında ayrıca anlatılmıştır.

Şiddetin sürekliliği tanık görgüsü ve ceza dosyası raporlarıyla ortaya konmalıdır

Manevi tazminat isteyen eşin dosyasında hakaret ve şiddetin tek bir olaydan ibaret olmadığının, evlilik boyunca sürdüğünün ortaya konması gerekir. Genel Kurul tanık beyanlarını tam da bu açıdan, duyuma değil görgüye dayalı bilgi olarak değerlendirmiştir; tanığın olayı nasıl öğrendiği bu nedenle belgelenmelidir. Aynı olayla ilgili ceza dosyası varsa yaralanmaların niteliğini gösteren raporların boşanma dosyasına getirilmesi önem taşır. Genel Kurul, hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı ceza dosyasındaki yaralanma bulgularını kusur kıyasında esas almıştır.

Karşı tarafın ileri sürdüğü kusurlar da ayrı ayrı ele alınmalı, hangilerinin ispatlandığı ve hangilerinin önceki davanın takipsiz bırakılmasıyla affedilmiş sayılabileceği gözetilmelidir. Tazminat miktarı tarafların sosyal ve ekonomik durumuna göre takdir edildiğinden gelir, meslek ve malvarlığına ilişkin bilgilerin de dosyaya sunulması gerekir. Kusur tespitine yönelik istinaf ve temyiz itirazlarında hangi davranışın hangi delille ispatlandığının gösterilmesi, denkleştirmeye dayalı bir eşit kusur kabulünün denetlenmesini kolaylaştırır.

Kişilik hakkına saldırı ve boşanma tazminatı üzerine sık sorulan sorular

Eşit kusurlu bulunan eş manevi tazminat alabilir mi?

Yargıtay uygulamasında eşit kusurlu eş yararına manevi tazminata hükmedilmemektedir. Bu kararda da kadının talepleri ilk derece ve bölge adliye mahkemesinde yalnız eşit kusur kabulü nedeniyle reddedilmiş, Genel Kurul kusur belirlemesini değiştirince tazminat yolu yeniden açılmıştır. Tazminat isteyen eşin hiç kusurunun bulunmaması aranmaz; az kusurlu olması yeterli görülmüştür.

Her hakaret ya da tartışma kişilik hakkına saldırı sayılır mı?

Kanun manevi tazminatı boşanmaya sebep olan olayların kişilik hakkına saldırı oluşturmasına bağlar. Bu kararda saldırı, evlilik boyunca süren hakaret, fiziksel şiddet ve eşin ailesiyle görüşmesinin engellenmesi gibi davranışlarda kabul edilmiştir. Olayın ağırlığı ve sürekliliği hem saldırının varlığında hem de miktarın takdirinde rol oynar.

Manevi tazminat miktarı neye göre belirlenir?

Hâkim miktarı kişilik haklarına yapılan saldırının niteliği ile tarafların sosyal ve ekonomik durumunu gözeterek takdir eder. Genel Kurul bu tazminatı, talep eden eşin ruhen uğradığı çöküntü ve yaşadığı sıkıntılara karşılık onu rahatlatacak bir bedel olarak tanımlamıştır. Hayata kast ve pek kötü muamele gibi özel boşanma sebeplerinin ayrı koşulları hayata kast ve pek kötü muamele nedeniyle boşanma yazısında ele alınmıştır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir.

Kararın tam metni

~14 dk okuma

Metin, Yargıtay Karar Arama resmî yayınından alınmıştır. Kaynakta açın

Hukuk Genel Kurulu         2025/454 E.  ,  2026/470 K.

"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/2104 E., 2025/159 K. ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 03.12.2024 tarihli ve 2024/2626 Esas, 2024/9399 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasında görülen karşılıklı boşanma davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince her iki davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince kadının kişisel ilişkiye erkeğin ise yargılama gideri ve vekâlet ücretine yönelik istinaf itirazlarının kabulü ile bu yönlere ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle yeniden esas hakkında hüküm tesisine, taraf vekillerinin diğer yönlere ilişkin istinaf itirazlarının ise ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 2. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davacı-karşı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı kadın eş vekili dava dilekçesinde; tarafların 2015 yılında evlendiklerini, bu evlilikten 11.06.2016 doğumlu bir çocuklarının dünyaya geldiğini, resmî nikâhın 22.07.2016 tarihinde kıyıldığını, davalının eşine hakaret ve küfür ettiğini, psikolojik ve fiziksel şiddet uyguladığını, birlik görevlerini yerine getirmediğini, ailesi ile görüştürmediğini, 02.10.2019 tarihinde yaşanan olayda müvekkilini ve kardeşini bıçakladığını ileri sürerek tarafların boşanmalarına, velâyetin anneye verilmesine, ortak çocuk yararına 750,00 TL tedbir-iştirak, müvekkili yararına 750,00 TL tedbir-yoksulluk nafakası ile 20.000,00 TL maddi, 70.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP VE KARŞI DAVA Davalı-karşı davacı erkek eş vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde; tüm iddiaları inkârla, tarafların sosyal medya üzerinden tanışarak çok kısa zamanda evlendiklerini, davacının aile içerisinde gerçekleşen tüm olayları ailesine anlatarak onları da yaşananlara dahil ettiğini ve kışkırttığını, kadının hamile kalması üzerine kürtaj yaptırmamak için müvekkilinden para istediğini ve erkeğin bu sebeple 25.000,00 TL para ödediğini, evi terk ederek açtığı boşanma davasından vazgeçmek üzere 30.000,00 TL para istediğini ve bu paranın da müvekkili tarafından kadının ailesine ödendiğini, bu olaydan sonra Kızıltepe Aile Mahkemesinin 2018/129 Esas sayılı dosyasının takipsiz bırakılarak açılmamış sayılmasına karar verildiğini, tarafların yeniden bir araya gelerek 2019 yılı Mart-Haziran ayını birlikte geçirdiklerini, kadın eşin 24.06.2019 tarihinde ortak konutu terk ederek ailesinin yanına gittiğini, bu tarihten sonra eşlerin bir araya gelmediklerini, 02.10.2019 günü davacı kadın ve kardeşi ...’in davalının bulunduğu sırada eve gelerek müvekkiline saldırdıklarını, hakaret ve küfür ettiklerini ileri sürerek asıl davanın reddine, karşı davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına, velâyetin babaya verilmesine, müvekkili yararına 30.000,00 TL maddi, 30.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 23.03.2022 tarihli ve 2019/400 Esas, 2022/198 Karar sayılı kararı ile; tarafların boşanmaları için açılan Kızıltepe Aile Mahkemesinin 2018/129 Esas sayılı dosyanın takipsiz bırakılarak evlilik birliğinin devam ettiği gözetildiğinde bu tarihten önceki olayların affedilmiş olduğu, eşlerin bir araya geldikten bir müddet sonra fiilen ayrı yaşamaya başladıkları, bu dönemde hamile kalan davacı ve ailesinin kürtaj yaptırmamak karşılığında erkek eşten para aldıkları gibi kadının ortak konutu sık sık terk ederek birlik görevlerini yerine getirmediği, buna karşılık erkeğin de kadının ailesi ile görüşmesine engel olduğu, hakaret ettiği, ortak çocuk ile anneyi görüştürmediği, davacının çocuğunu görmek için kardeşiyle birlikte ortak konuta gittiği sırada taraflar arasında kavga çıktığı ve her iki tarafın da yaralandığı, olayla ilgili taraflar hakkında Mardin 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2020/46 Esas ve 2021/62 Karar sayılı dosyasına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme hükümlerinin uygulandığı, dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde boşanmaya sebep olan olaylarda eşlerin eşit kusurlu olduklarının kabulü ile her iki davanın kabulüne, tarafların boşanmalarına, velâyetin babaya verilmesine, kadın yararına 600,00 TL tedbir-yoksulluk nafakası ödenmesine, eşit kusur nedeniyle tarafların tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 22.12.2023 tarihli ve 2022/1403 Esas, 2023/1244 Karar sayılı kararı ile; kadının kişisel ilişkiye erkeğin ise yargılama gideri ve vekâlet ücretine yönelik istinaf itirazlarının kabulü ile bu yönlere ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle yeniden esas hakkında hüküm tesisine, taraf vekillerinin diğer yönlere ilişkin istinaf itirazlarının ise ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı

  1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

  2. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı-karşı davacı erkek vekilinin tüm, davacı-karşı davalı kadın vekilinin ise aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2.Taraflarca karşılıklı açılan boşanma davalarında, İlk Derece Mahkemesince tarafların eşit kusurlu olduğu belirtilerek her iki davanın kabulü ile tarafların evlilik birliğinin sarsılması hukuki sebebiyle boşanmalarına, kadının 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 162 nci maddesine dayalı talebinin reddine ve fer'îlerine karar verilmiştir. Taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine istinaf incelemesi yapan Bölge Adliye Mahkemesince davacı-karşı davalı kadın vekilinin kişisel ilişkiye yönelik, davalı-karşı davacı erkek vekilinin ise yargılama gideri ve vekâlet ücretine yönelik istinaf itirazlarının ayrı ayrı kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönden kaldırılmasına ve bu yönlerden yeniden esas hakkında hüküm tesisine, taraf vekillerinin diğer yönlere ilişkin istinaf itirazlarının ise ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, karar taraf vekillerince yukarıda belirtildiği üzere temyiz edilmiştir. Her ne kadar İlk Derece Mahkemesince tarafların eşit kusurlu olduğu belirtilmişse de kusur belirlemesinin hatalı yapıldığı, yapılan yargılama ve toplanan delillerden; erkeğin, kadının ailesi ve ortak çocuk ile görüşmesine izin vermediği, kadını telefonla dahi ailesi ile görüştürmediği, fiili birliktelik içerisinde kadına sürekli hakaret ettiği, kadına ve kadının kardeşine fiziksel şiddet uyguladığı, kadının ise ailesinin evlilik birliğine olan müdahalesine sessiz kaldığı, taraflar arasında yaşanan en ufak bir tartışmada ailesinin evine gittiği ve erkeğe fiziksel şiddet uyguladığı, taraf vekillerince dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşamasında dayanılan diğer vakıaların ise ispatlanmadığı, gerçekleşen kusurlu davranışlarına göre boşanmaya sebebiyet veren olaylarda erkeğin kadına nazaran ağır kusurlu olduğu ve bu husus gözetilmeden, yanılgılı değerlendirme sonucu boşanmaya sebebiyet veren olaylarda tarafların eşit kusurlu olduğunun kabulü doğru olmamış ve bozmayı gerektirmiştir. 3.Yukarıda (2) numaralı paragrafta açıklandığı üzere evlilik birliğinin sarsılmasına sebep olan olaylarda tazminat isteyen kadının ağır ya da eşit kusurlu olmadığı, bu olayların, kadının kişilik haklarına saldırı teşkil ettiği ve boşanma sonucu bu eşin, en azından diğerinin maddi desteğini yitirdiği anlaşılmıştır. O halde Mahkemece, tarafların, sosyal ve ekonomik durumları, tazminata esas olan fiilin ağırlığı ile hakkaniyet kuralları dikkate alınarak kadın yararına uygun miktarda maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken, hatalı kusur belirlemesinin sonucu olarak yazılı şekilde kadının tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. 4.Tarafların gerçekleşen sosyal ve ekonomik durumlarına, nafakanın niteliğine, günün ekonomik koşullarına göre kadın yararına takdir edilen yoksulluk nafakası azdır. Mahkemece 4721 sayılı Türk Medeni Kanun'un 4 üncü maddesindeki hakkaniyet ilkesi de dikkate alınarak daha uygun miktarda nafakaya hükmedilmesi gerekir. Bu yön gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yoksulluk nafakası yönünden bozma ilâmına uyularak kadın yararına 750,00 TL yoksulluk nafakası ödenmesine hükmedilmiş, maddi ve manevi tazminatlar bakımından ise İlk Derece Mahkemesince tespit edilen kusur belirlemesi tekrar edilmek suretiyle boşanmaya sebep olan olaylarda tarafların eşit kusurlu oldukları gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Direnme kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen davalı kadın vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı-birleşen davalı vekili temyiz dilekçesinde; boşanmaya sebep olan olaylarda erkeğin ağır kusurlu olduğunu ve müvekkili yararına tazminat ödenmesine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek hükmün bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Uyuşmazlık Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; boşanmaya sebep olan olaylarda erkek eşin ağır kusurlu olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre kadın eş yararına Türk Medeni Kanunu'nun 174. maddesinde öngörülen tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır. D. Gerekçe

  1. İlgili Hukuk 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 166/1 ve 174. maddeleri.
  2. Değerlendirme
  3. Uyuşmazlığın çözümü bakımından ilgili kanun maddelerinin incelenmesinde yarar görülmektedir.
  4. Bilindiği üzere TMK'nın "Evlilik birliğinin sarsılması" başlıklı 166. maddesinin 1 ve 2. fıkraları; "Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir" hükmünü taşımaktadır.
  5. Genel boşanma sebeplerini düzenleyen ve yukarıya alınan madde hükmü, somutlaştırılmamış veya ayrıntıları ile belirtilmemiş olması nedeniyle evlilik birliğinin sarsılıp sarsılmadığı noktasında hâkime çok geniş takdir hakkı tanımıştır. Bu bağlamda evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davası açan davacının davasının kabul edilerek boşanma kararı elde edebilmesi için iki koşulun gerçekleştiğini kanıtlamış olması gerekir. Bunlardan ilkinde davacı; kendisinden, evlilik birliğinin devamı için gereken "ortak hayatın sürdürülmesi" olgusunun artık beklenmeyecek derecede birliğin temelinden sarsıldığını, ikinci olarak "temelden sarsılmanın" karşı tarafın kusurlu davranışları sonucu gerçekleştiğini ispatlamak zorundadır.
  6. Belirtmek gerekir ki; söz konusu hüküm uyarınca evlilik birliği, eşler arasında ortak hayatı çekilmez duruma sokacak derecede temelinden sarsılmış olduğu takdirde, eşlerden her biri kural olarak boşanma davası açabilir ise de, Yargıtay bu hükmü tam kusurlu eşin dava açamayacağı şeklinde yorumlamaktadır. Çünkü tam kusurlu eşin boşanma davası açması tek taraflı irade ile sistemimize aykırı bir boşanma olgusunu ortaya çıkarır. Boşanmayı elde etmek isteyen kişi karşı tarafın hiçbir eylem ve davranışı söz konusu olmadan, evlilik birliğini, devamı beklenmeyecek derecede temelinden sarsar, sonra da madem ki "birlik artık sarsılmıştır" diyerek boşanma doğrultusunda hüküm kurulmasını talep edebilir. Böyle bir düşünce, kimsenin kendi eylemine ve tamamen kendi kusuruna dayanarak bir hak elde edemeyeceği yönündeki temel hukuk ilkesine aykırı düşer (TMK md. 2). Nitekim benzer ilkeye Hukuk Genel Kurulunun 04.12.2015 tarihli ve 2014/2-594 Esas, 2015/2795 Karar sayılı kararında da değinilmiştir. Bu durumda kusur ilkesine göre genel sebeple (TMK md. 166/1) boşanmaya karar verebilmek için davalının az da olsa kusurlu olması gerekir.
  7. Yargıtay kararlarında boşanma davalarında temyiz incelemesi aşamasının daha sağlıklı yürütülebilmesi amacıyla; her bir davada verilecek olan boşanma kararı, fer'îleri ve boşanmanın malî sonuçları yönünden yapılacak denetlemeye uygun şekilde, tarafların boşanmaya sebep olan olaylarda gerçekleşen kusurlu davranışları belirtildikten sonra eşlerin kusur durumlarının "kusursuz, az kusurlu, eşit kusurlu, ağır kusurlu veya tam kusurlu eş" şeklinde belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Yine Yargıtay, 03.07.1978 tarihli ve 5/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararıyla da "kimin daha fazla kusurlu olduğunu tayin hususunda önceden bir ölçü konulamayacağına ve bu hususta bir içtihadı birleştirmeye gidilemeyeceğine" karar vererek her bir boşanma davasında tarafların boşanmaya esas teşkil eden kusur durumlarının kendine özgü ve o evliliğe münhasır olduğunu kabul etmiştir.
  8. Diğer yandan boşanma bozucu yenilik doğuran bir karar niteliğinde olup, boşanma kararının kesinleşmesiyle evlilik birliği sona erer. Boşanmanın eşler bakımından kişisel ve malî olmak üzere bir takım sonuçlarının bulunduğu kuşkusuzdur. Maddi ve manevi tazminat talepleri de boşanmanın eşlerle ilgili malî sonuçlarındandır.
  9. Türk Medeni Kanunu’nun "Maddi ve manevi tazminat" başlıklı 174. maddesinde "Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir" hükmü düzenleme altına alınmıştır. Görülüyor ki hâkim, boşanmaya sebep olan olaylarda kusursuz veya az kusurlu bulunan eş yararına tazminat ödenmesine karar vermek yetkisine sahiptir.
  10. Maddi tazminat, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu tarafın, kusurlu taraftan talep ettiği tazminattır. Maddi tazminatın ön koşulu, talep edenin boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatlerinin zedelenmesi, boşanma ve maddi zarar arasında nedensellik bağının bulunmasıdır. Başka bir sebepten kaynaklı kayıplar maddi tazminat kapsamında yer alamaz. Mevcut menfaatlerin belirlenmesinde evliliğin taraflara sağladığı yararlar göz önünde bulundurularak tarafın maddi tazminat talebi değerlendirilir. Evliliğin boşanma ile sona ermesi hâlinde taraflar birliğin sağladığı menfaatlerden ileriye dönük olarak faydalanamayacaklardır. Beklenen menfaatler ise evlilik birliği sona ermeseydi kazanılacak olan olası çıkarları ifade eder.
  11. Türk Medeni Kanunu’nun 174/2. maddesinde düzenlenen manevi tazminata boşanmaya sebep olan olayın, kişilik haklarına saldırı teşkil etmesi hâlinde hükmedilir (Türk Hukuk Lugatı, Ankara-2021 Baskı, Cilt-I, s. 763). Manevi zarar ise, insan ruhunda kişinin iradesi dışında meydana gelen acı, ızdırap ve elem olarak ifade edilmektedir. Manevi tazminat da, bozulan manevi dengenin yerine gelmesi için kabul edilen bir telafi şeklidir. Hukuka aykırı ve kusurlu bir davranış sonucu hakkı ihlâl edilenin zararının giderilmesi, menfaatinin denkleştirilmesi hukukun temel ilkesidir. Ancak TMK'nın 174. maddesinin 2. fıkrası genel tazminat esaslarından ayrılmış, aile hukukunda getirilmiş, kendine özgü bir haksız fiil düzenlemesidir. Eşler arasındaki ilişkinin özelliği itibariyle burada manevi zararı tam olarak belirlemek zordur. Manevi tazminat miktarı, maddi olarak kesin bir miktar değildir. Manevi tazminat talep eden eşin ruhen uğramış olduğu çöküntü ile psikolojik olarak yaşamış olduğu sıkıntılara karşılık olarak onu rahatlatacak olan bir bedeldir. Bu özelliği nedeniyledir ki; yasa, menfaati zedelenen ve kişilik hakları ihlâl edilen eşe "uygun bir tazminat" verileceğini belirtmektedir. O hâlde hâkim; manevi tazminatın miktarını belirlerken, kişilik haklarına yapılan saldırının niteliği ile tarafların ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınarak takdir hakkını kullanmalıdır.
  12. Eldeki davada tarafların 22.07.2016 tarihinde evlendikleri, bu evlilikten bir çocuklarının dünyaya geldiği, İlk Derece Mahkemesince; davacı kadının ailesi tarafından evliliğe devam edilmesi yönünde erkeğin tehdit edildiği ve karşılığında para alındığı, kadının bu duruma sessiz kaldığı gibi ortak konutu sık sık terk ederek birlik görevlerini yerine getirmediği, buna karşılık erkeğin de kadının ailesi ile görüşmesine engel olduğu, eşine hakaret ettiği, ortak çocuk ile anneyi görüştürmediği, davacının çocuğunu görmek için kardeşiyle birlikte ortak konuta gittiği sırada taraflar arasında kavga çıktığı ve her iki tarafın da yaralandığı, olayla ilgili taraflar hakkında Mardin 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2020/46 Esas ve 2021/62 Karar sayılı dosyasına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme hükümlerinin uygulandığı, gerçekleşen olaylara göre boşanmaya sebep olan olaylarda tarafların eşit kusurlu oldukları belirtilerek boşanmaya karar verilmiştir. Özel Daire ise boşanmaya sebep olan olaylarda; erkeğin kadının ailesi ve ortak çocuk ile görüşmesine izin vermediği, kadını telefonla dahi ailesi ile görüştürmediği, fiili birliktelik içerisinde kadına sürekli hakaret ettiği, kadına ve kadının kardeşine fiziksel şiddet uyguladığı, buna karşılık kadının da ailesinin evlilik birliğine olan müdahalesine sessiz kaldığı, taraflar arasında yaşanan en ufak bir tartışmada ailesinin evine gittiği ve erkeğe fiziksel şiddet uyguladığı, gerçekleşen kusurlu davranışlara göre boşanmaya sebebiyet veren olaylarda erkeğin kadına nazaran ağır kusurlu olduğunu kabul ederek boşanma nedeniyle kadın eş yararına uygun miktarda maddi ve manevi tazminat ödenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.
  13. Davacı annenin salt çocuğunu görmek amacıyla kardeşini de yanına alarak ortak konuta gittiği sırada yaşanan kavga nedeniyle tarafların Mardin 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2020/46 Esas ve 2021/62 Karar sayılı dosyası ile yargılandıkları, dava dosyası incelendiğinde erkeğin ele geçirilemeyen bıçak ile kayınbiraderi olan ...'i sağ göğüs kafesinden iki defa ve sağ kolundan bir defa olmak üzere hayati tehlike geçirecek şekilde yaraladığı, eşlerin ise karşılıklı olarak birbirlerini basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaraladığı görülmektedir. Bunun dışında erkeğin kadına yönelik hakaret ve fiziksel şiddetinin yoğunluğuna dair tanık beyanları incelendiğinde ...'ın "Davalı kızıma sürekli evlilik süresince hakaret, tehdit etme, eve kapatmaktadır. Bizim ailemize de tehditlerde bulunuyordu. Evlilik süresince de davalı kızımla bizi görüştürmedi. Ne telefonla ne de yüz yüze kızımla görüşemiyorduk. Çocuk olduğu için kızım evliliğini sürdürdü. Kızım çocuğunu göremiyor" şeklinde ifade verdiği ve ... ...'ın da "Ablam davalıyla 5 yıldır evliydi. Evliliği süresince de sürekli şiddet ve darp görüyordu. Ablam evindeyken bizi arayıp eşinden şiddet gördüğünü söyleyip bizden yardım istiyordu. Bize geldiğinde de yüzünde yara izleri vardı" demekle görgüye dayalı bilgilerinin olduğu anlaşılmaktadır. Tüm bu deliller göz önüne alındığında kadın eşten kaynaklanan kusurlu davranışlara karşılık; erkeğin eşine süreklilik arz eder şekilde hakaret ettiği ve fiziksel şiddet uyguladığı açıktır. Gerçekleşen bu kusurlu davranışlar karşılaştırıldığında tarafların kusurlarının birbirine denk olduğundan bahisle eşit kusurlu sayılamayacakları, boşanmaya sebep olan olaylarda erkeğin ağır, kadının ise az kusurlu olduğu hususu tartışmasızdır. Hâl böyle olunca tarafların eşit kusurlu olduğunun kabulü ile dosya kapsamına uygun düşmeyen bu kusur belirlemesine bağlı olarak kadın eşin tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
  14. O hâlde, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
  15. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır. VII. KARAR Açıklanan sebeple; Davacı-karşı davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında açıklanan gerekçe ve nedenlerden dolayı 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesi gereğince BOZULMASINA, İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373/2. maddesi uyarınca kararı veren Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 09.09.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.

Bu alandaki diğer kararlar

Tüm Aile Hukuku kararları