Cinsel Suçta İkinci Kez Mükerrir Sayılan Hükümlü Koşullu Salıverilmeden Yararlanabilir mi?

Tekerrür hükümlerinin ikinci kez uygulanması infaz hesabını nasıl değiştirir

İnfaz hukukunda en çok karıştırılan başlıklardan biri, "mükerrirlik" (tekerrür) hükümlerinin cinsel suçlarda koşullu salıverilmeyi nasıl etkilediğidir. 5237 sayılı Kanun m.58/6, daha önce kesinleşmiş bir mahkûmiyeti bulunan kişinin yeni bir suç işlemesi hâlinde "mükerrirlere özgü infaz rejimi"ne tabi tutulmasını öngörür. Bu rejimin cinsel suçlarda uygulanışını konu alan bir 9. Ceza Dairesi kararı, mükerrirliğin BİRİNCİ defa mı yoksa İKİNCİ defa mı gerçekleştiğinin sonucu kökten değiştirdiğini somut bir dosya üzerinden gösteriyor: ikinci kez mükerrir sayılan hükümlü koşullu salıverilmeden hiç yararlanamıyor, cezasını infaz kurumunda tam olarak çektikten SONRA denetimli serbestlik tedbirine tabi tutuluyor. Bu ayrım, hem hükümlüler hem de yakınları için infaz süresinin hesaplanmasında kritik bir eşik oluşturuyor.

Konuta girip uyuyan katılana dokunan sanık ve adli sicilindeki önceki mahkûmiyet

Sanık, gece vakti bir konuta izinsiz girip uyumakta olan katılanın vücuduna dokunarak alt kıyafetini çıkarmaya çalışırken katılanın uyanması üzerine olay yerinden ayrılıyor. Yerel mahkeme eylemi teşebbüs aşamasında kalan nitelikli cinsel saldırı olarak nitelendirip mahkûmiyet kuruyor; istinaf incelemesi sonunda İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 25. Ceza Dairesi de hükmü onaylıyor. Ancak istinaf kararında, sanığın adli sicilinde yer alan ve 29.02.2016 tarihinde kesinleşen daha önceki bir mahkûmiyetin tekerrüre esas alınması gerekirken, bu ilamın "ikinci kez mükerrirlik" olarak nitelendirilip infaz rejiminin buna göre kurulması unutuluyor. Dosya, bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının bu eksikliği gösteren temyizi üzerine Yargıtay'ın önüne geliyor; sanık müdafii ise ayrıca delillerin değerlendirilişine ve teşhis işlemine ilişkin itirazlarda bulunuyor.

Delil itirazları reddedildi; atlanan tekerrür hükmü kendiliğinden düzeltildi

9. Ceza Dairesi, sanık müdafiinin delil ve teşhisle ilgili itirazlarını yerinde bulmayıp reddediyor; yargılamanın usulüne ve kanuna uygun yürütüldüğünü, mahkûmiyetin dosyadaki delillerle uyumlu olduğunu belirtiyor. Ancak istinaf kararının hükmünde "şartları bulunduğu hâlde" 5237 sayılı Kanun m.58/6'nın uygulanmamış olmasını, Dairenin kendiliğinden düzeltebileceği bir hukuka aykırılık olarak görüyor. Bunun üzerine karar, 5271 sayılı Kanun m.302/2 uyarınca BOZULUYOR; ancak bu eksikliğin yeniden yargılamayı gerektirmediği, aynı Kanun'un m.303/1 uyarınca doğrudan düzeltilebileceği kabul ediliyor. Düzeltme metni açık: sanığın cezası artık "ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine göre" çektirilecek ve "cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanacak" — yani sanık, normal şartlarda faydalanabileceği koşullu salıverilme imkânından bu dosya bakımından tamamen mahrum kalıyor.

Bu düzeltme, savcılığın istemi doğrultusunda ve Tebliğname'nin önerdiği tam bozma (yeniden yargılama) yerine, işin esasına dokunmadan yalnız infaz rejimine ilişkin bir eksikliğin giderilmesiyle sonuçlanıyor; Yargıtay'ın CMK'daki düzeltme yetkisini, dosyayı yıllarca sürecek bir yeniden yargılamadan kaçınmak için nasıl kullandığının somut bir örneği bu.

Aynı Dairenin başka bir dosyası ise madalyonun öbür yüzünü gösteriyor: bir cinsel taciz davasında, sanığın adli sicilindeki önceki mahkûmiyetin kesinleşme tarihinin yeni suç tarihinden SONRAYA denk geldiği anlaşılınca, mahkemenin hükme eklediği tekerrür ibaresi bu kez Yargıtay tarafından ÇIKARILIYOR. Bu, tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için önceki mahkûmiyetin yeni suçtan ÖNCE kesinleşmiş olması gerektiğini gösteren tamamlayıcı bir ölçüt; iki karar birlikte okunduğunda tekerrürün ne zaman uygulanacağı ve ne zaman uygulanamayacağı daha net görülüyor.

Yatar hesabında suçun ağırlığı kadar önceki mahkûmiyetler de belirleyici

Karardan çıkan pratik sonuç şu: cinsel suçlarda "kaç yıl yatar" hesabı yapılırken yalnız suçun ağırlığına değil, hükümlünün adli sicilindeki ÖNCEKİ mahkûmiyetlere de bakmak gerekiyor. Adli sicilde tekerrüre esas bir mahkûmiyet varsa ve bu mahkûmiyet hükümlünün daha önce de mükerrir sayıldığı bir dosyaya dayanıyorsa, ikinci kez mükerrirlik hükümleri devreye giriyor ve koşullu salıverilme ihtimali dosyadan tamamen kalkıyor; hükümlü cezasının tamamını infaz kurumunda geçirip ancak ondan sonra denetimli serbestlik kapsamına alınabiliyor. Bu, infaz hesaplama yapılırken mutlaka kontrol edilmesi gereken bir başlık; aynı fiil için "kaç yıl yatar" sorusunun cevabı, adli sicil kaydına göre kişiden kişiye değişebiliyor.

Adli sicilinizde önceki mahkûmiyet varsa infaz rejimini baştan hesaplatın

Bu karar bir hukuki tavsiye değil, infaz mevzuatının nasıl işlediğine dair bir bilgilendirmedir. Adli sicilinde önceki bir mahkûmiyet bulunan ve yeni bir cinsel suç isnadıyla yargılanan kişilerin, savunma stratejisini kurarken tekerrür koşullarının (önceki mahkûmiyetin kesinleşme tarihi, infaz tarihi, tekerrüre esas olup olmadığı) dosyaya doğru yansıtılıp yansıtılmadığını mutlaka kontrol ettirmesi gerekir; çünkü yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi bu eksiklik, hüküm istinafta kesinleştikten sonra bile Yargıtay tarafından resen düzeltilebiliyor. Somut dosyanızın infaz hesabı ve olası itiraz yolları için bir ceza avukatı ile görüşmeniz isabetli olur.

Cinsel suçta mükerrirlik ve koşullu salıverilme hakkında sık sorulan sorular

İkinci kez mükerrirlik ile birinci kez mükerrirlik arasındaki fark nedir?

Birinci kez mükerrirlikte hükümlü yine koşullu salıverilmeden yararlanabilir, yalnız infaz kurumunda geçirmesi gereken süre uzar. İkinci kez mükerrirlikte ise bu kararda görüldüğü gibi koşullu salıverilme imkânı tamamen ortadan kalkar; ceza tam olarak çekilir ve ardından denetimli serbestlik uygulanır.

Tekerrür ibaresi hüküm kesinleştikten sonra eklenebilir mi?

Evet. Bu kararda görüldüğü gibi, istinaf mahkemesi tekerrür hükmünü uygulamayı unutsa bile Yargıtay dosya kendi önüne geldiğinde bu eksikliği kanundaki düzeltme yetkisine dayanarak resen giderebiliyor; bunun için yeniden yargılama yapılması şart değildir.

Denetimli serbestlik, koşullu salıverilmenin yerini tutar mı?

Hayır. İkinci kez mükerrirlik hâlinde denetimli serbestlik, cezanın tamamen infaz edilmesinden SONRA başlayan ayrı bir denetim sürecidir; koşullu salıverilmenin sağladığı erken tahliye imkânını karşılamaz.