İki yıllık kira sözleşmesinin yedinci ayında kiracıya başka şehirde iş teklifi gelir. Eşyalar taşınır, anahtar zarfa konup kapıcıya bırakılır ve kiracı, son ödediği aya kadar borcunun kapandığını düşünür. Birkaç ay sonra gelen ihtarnamede ise sözleşmenin kalan on yedi ayının tamamı istenmektedir. Gerçek cevap bu iki ucun arasındadır ve Türk Borçlar Kanunu m. 325'te yazılıdır: kiracının borcu sözleşmenin sonuna kadar sürmez, ama anahtarı bıraktığı gün de bitmez.
Kanun bu sorunu "makul süre" kavramıyla çözer. Kiracı, kiralananın benzer koşullarla yeniden kiraya verilebileceği süre boyunca kira bedelinden sorumlu kalır; bu süreyi kısaltmanın kanuni yolu da kiraya verenin kabul etmesi beklenebilecek yeni bir kiracı göstermektir. Hangi sürenin makul sayılacağı, kiraya verenin hangi kazançları indirmek zorunda olduğu, sözleşmedeki "erken çıkışta üç kira ceza" maddesinin geçerli olup olmadığı ve anahtarın nasıl teslim edileceği, erken tahliye uyuşmazlıklarının asıl tartışma konularıdır.
TBK m. 325 kiracının borcunu sözleşme sonuna kadar değil, makul süreyle sınırlar
Maddenin birinci fıkrası şu cümleyle başlar: "Kiracı, sözleşme süresine veya fesih dönemine uymaksızın kiralananı geri verdiği takdirde, kira sözleşmesinden doğan borçları, kiralananın benzer koşullarla kiraya verilebileceği makul bir süre için devam eder." Bu hüküm iki şeyi birlikte söyler. Birincisi, kiracının tek taraflı çıkışı sözleşmeyi o gün sona erdirmez; kira borcu, anahtar tesliminden sonra da bir süre işlemeye devam eder. İkincisi, bu süre sözleşmenin kalan bütün dönemi değildir; kiralananın piyasada yeni bir kiracıya verilebilmesi için gereken süreyle sınırlıdır.
Makul süre ölçütü mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu döneminde de Yargıtay uygulamasında yer alıyordu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ölçütü kanun metnine taşımış ve kiracının yeni kiracı göstererek borçtan kurtulmasını açıkça düzenlemiştir. Kiraya verenin "nasıl olsa sözleşme sürüyor" diyerek kiralananı boş tutması ve kalan ayların tamamını istemesi, kanunun öngördüğü dengeye uymaz.
Maddenin uygulama alanı geniştir. Konut, çatılı işyeri, arsa ya da taşınır kirası arasında fark gözetmez. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 10 Aralık 2025 tarihli kararında (E. 2025/2742, K. 2025/6065), on yıl süreli bir tıbbi cihaz kira sözleşmesinde kiracının erken çıkışını haksız fesih saymış ve ilk derece mahkemesinin, cihazların aynı şartlarla yeniden kiraya verilebileceği makul süreyi tespit edip kira kaybına hükmetmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
Kiracısı tacir ya da tüzel kişi olan işyeri kiralarında m. 325'in uygulanması, 6217 sayılı Kanun'un geçici m. 2'si uyarınca 1 Temmuz 2012'den itibaren sekiz yıl ertelenmişti. Bu dönem 1 Temmuz 2020'de sona erdi; bugün şirketlerin kiracı olduğu işyerlerinde de makul süre kuralı uygulanır. Erteleme döneminde kurulmuş ve o dönemde sona ermiş sözleşmelerde ise sözleşme hükümleri ve mülga Borçlar Kanunu gündeme gelebilir.
Erken çıkış, sözleşmenin türüne göre farklı tarihlerde başlar
Bir çıkışın "erken" sayılıp sayılmayacağı, önce sözleşmenin belirli ya da belirsiz süreli olmasına bakılarak belirlenir. Kiracının kanuna uygun biçimde sözleşmeyi sona erdirebileceği tarih bilinmeden m. 325'in kapsamı da çizilemez.
Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kirası
TBK m. 347/1'e göre konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılır. Kiracı, sözleşme süresinin sonunda on beş günlük bildirimle ve hiçbir gerekçe göstermeden çıkabilir. Uzama yıllarının her birinin sonunda da aynı imkân vardır. Erken çıkış, bu tarihlerden önce yapılan çıkıştır: bir yıllık sözleşmenin beşinci ayında ya da uzamış sözleşmenin kira yılı ortasında anahtarın teslim edilmesi gibi.
Bildirimin şekli de belirleyicidir. TBK m. 348 konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliğini yazılı şekle bağlar. Telefonla ya da mesajla verilen "ay sonunda çıkıyorum" haberi, sözleşmeyi dönem sonunda sona erdiren geçerli bir bildirim sayılmayabilir; ispat yükü de çıkan kiracının üzerindedir.
Belirsiz süreli kira
Belirsiz süreli sözleşmede kiracı, TBK m. 347/2 uyarınca "her zaman", genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilir. Taşınmaz kiralarında genel hüküm TBK m. 329'dur: yerel âdette belirlenen kira döneminin sonu için, böyle bir âdet yoksa altı aylık kira döneminin sonu için, üç aylık fesih bildirim süresine uyularak fesih yapılır. Fesih dönemlerinin hesabında sözleşmenin başlangıç tarihi esas alınır (TBK m. 328/1). Bu dönem ve süreye uyulmadan yapılan bildirim, m. 328/2 gereği bir sonraki fesih dönemi için geçerli olur.
Aile konutunda eşin rızası
Aile konutu olarak kiralanan taşınmazda kiracı, TBK m. 349/1 uyarınca eşinin açık rızası olmadıkça sözleşmeyi feshedemez. Eş rızadan haklı sebep olmaksızın kaçınırsa kiracı hâkimden karar isteyebilir. Ayrılık sürecindeki eşlerden birinin tek başına anahtarı teslim etmesi, bu yüzden hem fesih hem de makul süre hesabı bakımından ayrı bir tartışma doğurur.
Haklı nedenle çıkan kiracı makul süre kirasından sorumlu tutulmaz
Makul süre kuralı, sözleşmeyi haksız olarak bırakan kiracı içindir. Kiracının elinde haklı bir fesih sebebi varsa durum değişir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 20 Aralık 2021 tarihli kararında (E. 2021/8037, K. 2021/13254), sözleşmeyi haklı nedenle fesheden kiracının kiralananı kullandığı süre için kira bedelinden sorumlu olduğunu, erken tahliye nedeniyle makul süre kira bedelinden ise sorumlu tutulamayacağını belirtmiş; mahkemenin önce feshin haklı olup olmadığını tespit etmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Uygulamada en sık ileri sürülen haklı neden kiralanandaki ayıptır. Burada kanunun kurduğu sıra önemlidir. TBK m. 306/1 kiracıya, ayıbın uygun bir sürede giderilmesini isteme hakkı tanır; m. 306/2 ise feshi, ayıbın kiralananın kullanıma elverişliliğini ortadan kaldırması ya da önemli ölçüde engellemesi ve verilen sürede giderilmemesi şartına bağlar. Süre verilmeden yapılan fesih, ayıp gerçek olsa bile haklı fesih sayılmayabilir.
Aynı Daire 17 Ekim 2023 tarihli kararında (E. 2022/8298, K. 2023/2733), anaokulu olarak kiralanan binada ayıpların giderilmesi için kiraya verene uygun süre tanınmadığını tespit ederek feshin haklı kabul edilemeyeceğini ve kiracının haksız fesih nedeniyle sorumluluğunun doğduğunu kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır. Ayıba dayanarak çıkmayı düşünen kiracı için ilk adım, ayıbı yazılı olarak bildirmek ve giderilmesi için açık bir süre vermektir.
Kiracı bakımından bir başka olağanüstü yol TBK m. 331'dir: kira ilişkisinin devamını çekilmez hâle getiren önemli sebeplerin varlığında taraflardan her biri, "sözleşmeyi yasal fesih bildirim süresine uyarak her zaman feshedebilir." Maddenin ikinci fıkrası hâkime, olağanüstü fesih bildiriminin parasal sonuçlarını durum ve koşullara göre karara bağlama yetkisi verir. Önemli sebebin varlığı, kiracının her türlü ödeme yükümlülüğünün ortadan kalktığı anlamına gelmez; hâkim, kiraya verene uygun bir tazminat ödenmesine hükmedebilir.
Makul süreyi sözleşmedeki bildirim süresi, yeniden kiralama tarihi ya da keşif belirler
Kanun makul süreyi gün ya da ay olarak tanımlamaz. "Kiracı erken çıkarsa üç ay kira öder" kalıbı uygulamada sık duyulur; ancak bu bir kanun kuralı değil, birçok dosyada ulaşılan bir sonuçtur. Yargıtay dosyalarında süre, aşağıdaki ölçütlerden biriyle ya da birkaçıyla belirlenmektedir.
Sözleşmede bildirim süresi kararlaştırılmışsa
Kira sözleşmelerinde sıkça "kiracı çıkmak istediğinde iki ay önceden bildirir" türünden bir madde bulunur. Daire 21 Kasım 2023 tarihli kararında (E. 2023/3213, K. 2023/3262), bir yıllık konut kirasında sözleşmede iki aylık bildirim öngörüldüğü için makul sürenin sözleşmeyle iki ay olarak belirlendiğini ve bu sürenin tespiti için keşfe gerek bulunmadığını açıklamıştır. Daire'nin 17 Ekim 2023 tarihli kararında da sözleşmede kiracıya üç ay önceden ihbarla fesih hakkı tanındığından, erken fesihten doğan sorumluluğun üç aylık kira bedeliyle sınırlı tutulması yerinde bulunmuştur.
Kiralanan bu süreden önce yeniden kiralanmışsa
Kiraya verenin kaybı, kiralananın boş kaldığı süreyle ölçülür. Aynı 21 Kasım 2023 tarihli kararda Daire, kiralananın yeni bir sözleşmeyle kısa süre içinde yeniden kiraya verildiğine dikkat çekmiş ve sözleşmede kararlaştırılan makul süre kirasına ilişkin sorumluluğun yeniden kiralama tarihini aşamayacağını belirtmiştir. 20 Aralık 2021 tarihli kararda da kiraya verenin zararının, tahliye tarihinden kiralananın aynı koşullarla yeniden kiraya verilebileceği tarihe kadar boş kaldığı süreye ilişkin kira bedelinden ibaret olduğu vurgulanmıştır.
İkisi de yoksa keşif ve bilirkişi
Sözleşmede ölçüt yoksa ve kiralanan hâlâ boşsa süre, mahallinde keşif yapılarak bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bilirkişi kiralananın niteliğini, bulunduğu yeri, kira bedelinin piyasaya göre konumunu ve benzer taşınmazların kiraya verilme hızını değerlendirir. Daire 7 Ekim 2025 tarihli kararında (E. 2024/4249, K. 2025/4620), bir akaryakıt istasyonunun yeni bir dağıtım şirketine kiraya verilmesi için gereken makul sürenin keşif sonucunda dört ay olarak belirlenmesini, denetime elverişli bilirkişi raporlarına dayandığı için yerinde bulmuştur. Özel nitelikli bir işyeri ile şehir merkezindeki standart bir dairenin aynı sürede kiralanması beklenmez; ölçütün esnekliği de buradan gelir.
Makul sürenin bir üst sınırı da maddenin yapısından çıkar. Kanun, kiracının sözleşmeden doğan borçlarının "devam ettiğini" söyler. Kiracının sözleşmeyi zaten kanuna uygun biçimde sona erdirebileceği tarih makul sürenin bitiminden önceyse, borcun o tarihten sonrası için sürdüğünü savunmak güçtür. Belirli süreli bir konut kirasının bitimine iki ay kala çıkan kiracının, bilirkişinin dört aylık makul süre tespitine rağmen kalan iki ayın ötesinde sorumlu tutulması, m. 347'nin tanıdığı çıkış hakkıyla bağdaşmaz.
Kiraya veren, tasarruf ettiği giderleri ve elde ettiği yararı kira alacağından düşmek zorundadır
TBK m. 325/2 şu cümleyi taşır: "Kiraya veren, yapmaktan kurtulduğu giderler ile kiralananı başka biçimde kullanmakla elde ettiği veya elde etmekten kasten kaçındığı yararları kira bedelinden indirmekle yükümlüdür." Hüküm üç ayrı indirim kalemi içerir ve her biri makul süre hesabını doğrudan etkiler.
- Yapmaktan kurtulunan giderler: Kira bedeline dahil olup kiralanan boşken kiraya verenin artık ödemediği giderler, örneğin sözleşmeyle kiraya verene bırakılmış bir hizmet bedeli ya da ortak gider payı.
- Başka biçimde kullanmakla elde edilen yarar: Kiraya verenin kiralananı makul süre içinde kısa dönemli kiraya vermesi, depo olarak kullandırması ya da kendisinin kullanması.
- Elde etmekten kasten kaçınılan yarar: Uygun bir kiralama imkânı varken kiraya verenin bilerek bundan kaçınması; örneğin piyasanın çok üzerinde bir bedel istemesi ya da makul tekliflere hiç cevap vermemesi.
Üçüncü kalem, kiraya verene pasif kalma imkânı tanımaz. Daire 20 Aralık 2021 tarihli kararında, TBK m. 114'ün atfıyla m. 52 uyarınca kiraya verenin kiralananın yeniden kiralanması için gayret göstermesi ve zararın artmasını önlemek için kendisine düşen ödevi yerine getirmesi gerektiğini belirtmiştir. TBK m. 52/1, zarar görenin zararın artmasında etkili olduğu hâlde hâkime tazminatı indirme ya da tamamen kaldırma yetkisi verir.
Bu yükümlülüğün ispatı bakımından kiracının da yapabileceği işler vardır. Kiralananın emlak ilanlarında görünüp görünmediği, istenen bedelin bölgedeki emsallerle karşılaştırması ve kiraya verenin gelen teklifleri neden geri çevirdiği, makul süre davasında kiracının ileri sürebileceği somut olgulardır. Uygulamada sık karşılaştığımız tablo, kiralananın aylarca ilansız bekletilip ardından kalan sürenin tamamının istenmesidir; bu tabloda m. 325/2'nin "kasten kaçınılan yarar" kalemi davanın merkezine oturur.
Uygun bir yeni kiracı gösterilmesi, kiracının borcunu makul süre dolmadan sona erdirir
Maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi kiracıya etkin bir araç verir: "Kiracının bu sürenin geçmesinden önce kiraya verenden kabul etmesi beklenebilecek, ödeme gücüne sahip ve kira ilişkisini devralmaya hazır yeni bir kiracı bulması hâlinde, kiracının kira sözleşmesinden doğan borçları sona erer." Kanun burada üç şartı birlikte arar.
- Kabul edilmesi beklenebilir olmak: Gösterilen kişinin kiralananı sözleşmedeki amaca uygun kullanacağı ve kiraya veren bakımından objektif bir sakınca taşımadığı. Konutu işyeri olarak kullanmak isteyen ya da sözleşmenin yasakladığı bir faaliyeti planlayan aday bu şartı karşılamaz.
- Ödeme gücü: Adayın kira bedelini düzenli ödeyebileceğini gösteren gelir ya da güvence durumu. Gelir belgesi, iş sözleşmesi, şirketse ticari kayıtlar bu şartın kanıtıdır.
- Kira ilişkisini devralmaya hazır olmak: Adayın mevcut sözleşmenin koşullarıyla, yani aynı bedel, aynı süre ve aynı kullanım amacıyla kiralamaya razı olması. Daha düşük bedel öneren ya da sözleşme koşullarını değiştirmek isteyen aday için kiraya verenin rıza yükümlülüğü yoktur.
Bu şartları taşıyan aday gösterildiğinde kiraya veren, adayla sözleşme yapmak zorunda değildir; ancak kiracının borcu yine de sona erer. Kanun burada kiraya verenin rızasını değil, adayın niteliklerini ölçüt almıştır. Kiraya verenin haklı bir sebep göstermeden uygun adayı reddetmesi, makul süre kirasını isteme imkânını ortadan kaldırır; aynı davranış m. 325/2 anlamında elde etmekten kasten kaçınılan yarar olarak da değerlendirilebilir.
Adayın gösterilmesi ispat edilebilir biçimde yapılmalıdır. Adayın kimliği, iletişim bilgileri, ödeme gücüne ilişkin belgeleri ve mevcut koşulları kabul ettiğini gösteren yazılı beyanı, noter ihtarnamesi ya da iadeli taahhütlü yazıyla kiraya verene bildirilmelidir. Sözlü olarak "yerime biri gelecek" demek, sonradan açılacak davada kanıtlanması zor bir olgu bırakır.
Yeni kiracı gösterme, kira ilişkisinin devrinden farklıdır. TBK m. 323'e göre devir, kiraya verenin yazılı rızasıyla olur; rıza verilirse devralan kiracının yerine geçer ve devreden kiracı borçlarından kurtulur. İşyeri kiralarında kiraya veren haklı sebep olmadıkça bu rızadan kaçınamaz ve devreden kiracı sözleşme bitimine kadar, en fazla iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsilen sorumludur (TBK m. 323/3). Konut kiracısı için devir kiraya verenin takdirine bağlı olduğundan, rıza alınamadığında kanunun tanıdığı yol m. 325'teki yeni kiracı göstermedir. Devir, alt kira ve kullanım hakkının devri arasındaki farklar kira sözleşmesinin devri ve alt kira yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Sözleşmedeki erken çıkış cezası konut ve çatılı işyeri kiralarında TBK m. 346 engeline takılır
Matbu kira sözleşmelerinde sık rastlanan maddeler şunlardır: "Kiracı süresinden önce çıkarsa üç aylık kira bedelini ceza olarak öder", "erken tahliyede depozito iade edilmez", "kalan sürenin kiraları muaccel olur." Bu maddelerin geçerliliği, kira türüne göre ayrı ayrı değerlendirilir.
TBK m. 346, konut ve çatılı işyeri kiralarına özgü bir hükümdür: "Kiracıya, kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez. Özellikle, kira bedelinin zamanında ödenmemesi hâlinde ceza koşulu ödeneceğine veya sonraki kira bedellerinin muaccel olacağına ilişkin anlaşmalar geçersizdir." Maddenin "özellikle" diye saydığı iki örnek sınırlayıcı değildir; ilk cümle kira bedeli ve yan giderler dışındaki her türlü ödeme yükümlülüğünü kapsar. Daire 18 Haziran 2025 tarihli kararında (E. 2024/4303, K. 2025/3385), kira ilişkisi niteliğindeki bir protokole aykırılık hâlinde ödenmesi kararlaştırılan cezai şartın kiracı aleyhine düzenleme yasağı kapsamında geçersiz olduğu gerekçesiyle verilen kararı onamıştır.
Bu çerçevede konut ve çatılı işyeri kiralarında erken çıkış için kararlaştırılan ceza koşulu, kalan kiraların muaccel olacağına ilişkin hüküm ve depozitonun "yanacağını" öngören madde, m. 346 karşısında geçerlilik sorunu taşır. Geçersiz hüküm sözleşmenin tamamını düşürmez; kiracının sorumluluğu ise kanundaki makul süre ölçütüne döner. Kiracının sözleşmenin sona ermesi hâlinde sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlar dışında başka bir tazminat ödeyeceğini önceden taahhüt etmesine ilişkin anlaşmaların geçersizliğini öngören TBK m. 334/2 de aynı korumanın bir parçasıdır.
Sözleşmedeki bildirim süresi maddeleri ise farklı değerlendirilir. "İki ay önceden bildirim" kaydı kiracıya ek bir ödeme yükümlülüğü yüklemez, makul sürenin ölçüsünü belirler; Yargıtay'ın yukarıda anılan 2023 tarihli kararları da bu tür maddeleri makul sürenin tespitinde esas almıştır. Ayrım, maddenin kira bedeli dışında bir ödeme mi öngördüğü, yoksa kira borcunun hangi tarihe kadar süreceğini mi belirlediği sorusuna dayanır.
Kiracısı tacir ya da tüzel kişi olan işyeri kiralarında m. 346 da 1 Temmuz 2020'ye kadar uygulanmamıştı. Daire 8 Nisan 2026 tarihli kararıyla (E. 2025/6032, K. 2026/1986), erteleme döneminde tüzel kişi kiracıyla kurulan işyeri kirasında sözleşmedeki muacceliyet ve cezai şart hükümlerini geçerli sayan ilk derece kararını onamıştır. Çatısız alan kiralarında (arsa, açık otopark) m. 346 uygulanmaz; bu kiralarda ceza koşulu genel hükümlere tabidir ve hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu TBK m. 182/3 uyarınca kendiliğinden indirir.
Kira borcu anahtar teslim tarihine kadar tam olarak işler
Makul süre, kiralananın kiraya verene iade edildiği tarihten başlar. Kiracının taşınmış olması ya da kiralananı kullanmaması bu tarihi belirlemez. TBK m. 324'e göre kullanıma elverişli bulundurulduğu sürece kiralanan, kiracının kendisinden kaynaklanan bir sebeple kullanılmasa bile kiracı kira bedelini ödemekle yükümlüdür. Yargıtay da iadenin kabulü için kiralananın fiilen boşaltılmasını yeterli görmemekte, anahtarın kiraya verene teslimini aramaktadır.
Anahtarın kapıcıya, komşuya ya da emlakçıya bırakılması, bu kişilerin kiraya veren adına teslim almaya yetkili olduğu kanıtlanmadıkça iade sayılmayabilir. En güvenli yol, kiraya verene doğrudan teslim ve iki tarafın imzaladığı bir anahtar teslim tutanağıdır. Tutanakta teslim tarihi, sayaç değerleri ve kiralananın durumu yazılmalıdır; aynı tutanak depozitonun iadesi tartışmasında da temel delil olur.
Kiraya veren anahtarı almaktan kaçınırsa kiracının elinde kanuni bir yol vardır. TBK m. 106'ya göre kendisine gereği gibi önerilen edimi haklı bir sebep olmaksızın kabul etmeyen alacaklı temerrüde düşer; m. 107 uyarınca borçlu, teslim edeceği şeyi tevdi ederek borcundan kurtulabilir ve tevdi yerini ifa yerindeki hâkim belirler. Uygulamada sulh hukuk mahkemesinden tevdi yeri belirlenmesi istenir ya da anahtar notere bırakılarak durum kiraya verene bildirilir. Daire'nin 21 Kasım 2023 tarihli kararına konu dosyada kiracı anahtarı notere emanet etmiş, kiraya veren de anahtarı noterden teslim almıştır.
Teslimin usulüne uygun yapılmadığı hâllerde de kira borcu sonsuza kadar sürmez. Daire'nin 17 Ekim 2023 tarihli kararında, kiracı kiralananı usulüne uygun biçimde teslim etmemiş olsa da kiraya verenin yaptırdığı tespit tarihinde kiralananın fiilî hâkimiyetinin kiraya verene geçtiği kabul edilmiş ve kiracı o tarihe kadarki kira bedellerinden sorumlu tutulmuştur. Bu sonuç kiracı için bir güvence değil, belirsizliktir; teslim tarihinin tutanakla sabitlenmesi bu belirsizliği ortadan kaldırır.
Makul süre kirası depozitodan mahsup edilebilir ve sulh hukuk mahkemesinde arabuluculuktan sonra istenir
Erken çıkan kiracının en somut sorusu çoğu zaman depozitonun akıbetidir. Kiraya veren, makul süre kira alacağını ve ödenmemiş diğer kalemleri, kiracının depozito iadesi alacağına karşı takas-mahsup def'i olarak ileri sürebilir. Takas için iki borcun da muaccel olması gerekir (TBK m. 139); depozito iadesi alacağı sözleşmenin sona ermesi ve kiralananın teslimiyle muaccel hâle geldiğinden, erken tahliyede mahsup tartışması anahtar tesliminden sonra gündeme gelir. Makul süre kirası depozitoyu aşıyorsa depozito karşılıksız kalır ve fark ayrıca istenebilir; depozitodan azsa kalan kısım kiracıya iade edilir.
Depozito bankada vadeli hesaba yatırılmışsa TBK m. 342/3'teki usul işler: kiraya veren, sözleşmenin sona ermesini izleyen üç ay içinde kiracıya karşı dava açtığını ya da takibe giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmemişse banka, kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür. Makul süre alacağını depozitodan karşılamak isteyen kiraya verenin bu üç aylık süreyi gözetmesi gerekir.
Uyuşmazlık mahkemeye taşınacaksa iki usul kuralı öne çıkar. Görev sulh hukuk mahkemesindedir; HMK m. 4/1-a, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere kira ilişkisinden kaynaklanan bütün davaları sulh hukuk mahkemesine bırakır. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması da dava şartıdır: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B/1-a, kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariç olmak üzere kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkları bu kapsama almıştır. Makul süre kira alacağı tahliye talebi içermediğinden istisnaya girmez. Kiralananın tahliyesine ilişkin yollar ve arabuluculuk istisnasının sınırları tahliye davası nedenleri ve süreci yazısında ayrıca anlatılmıştır.
Zamanaşımı bakımından kira bedelleri, TBK m. 147/1 uyarınca beş yıllık zamanaşımına tabidir. Daire 7 Ekim 2025 tarihli kararında, makul süre kira bedeline ilişkin talebi niteliği itibarıyla tazminat sayarak TBK m. 146'daki on yıllık zamanaşımına tabi tutmuş, anahtar teslimine kadar işleyen kira alacağını ise beş yıllık süreye bağlamıştır. Tek bir davada iki kalemin birlikte istenmesi hâlinde her birinin ayrı ayrı gösterilmesi, bu ayrım nedeniyle önem taşır.
Sayısal bir örnek: on yedi aylık talep, dört aylık borca nasıl iner
Aylık kira bedeli 25.000 TL olan, 1 Mart 2025 başlangıçlı ve iki yıl süreli bir konut kira sözleşmesi düşünelim. Sözleşmede bildirim süresine ilişkin bir madde yoktur, depozito iki aylık kira tutarında, yani 50.000 TL'dir. Kiracı 30 Eylül 2025'te anahtarı imzalı tutanakla kiraya verene teslim eder ve Eylül kirasını ödemiştir. Kiraya veren, sözleşmenin bitimine kadar kalan on yedi ayın kirası olan 425.000 TL'yi ister.
Bu talep m. 325'in ölçütüyle örtüşmez. Kiralanan 15 Ocak 2026'da aylık 27.000 TL bedelle yeniden kiraya verilmişse, kiracının sorumluluğu Ekim, Kasım, Aralık ve Ocak ayının ilk yarısıyla, yani yaklaşık üç buçuk aylık kira tutarı olan 87.500 TL ile sınırlı kalır. Bu dönemde kiraya verenin kiralananı kısa süreli olarak başka biçimde kullandırıp gelir elde etmesi hâlinde bu gelir de indirilir. 50.000 TL'lik depozito mahsup edildiğinde kiracının bakiye borcu 37.500 TL'dir.
Kiracı 20 Ekim 2025'te mevcut koşullarla kiralamaya hazır, düzenli geliri belgelenmiş bir adayı noter ihtarıyla bildirmiş ve kiraya veren haklı bir sebep göstermeden adayı reddetmişse hesap yeniden değişir. Kiracının borcu, adayın kiralananı devralmaya hazır olduğu bu tarih itibarıyla sona erer; sorumluluk yaklaşık yirmi günlük kira bedeliyle sınırlı kalır ve depozitonun bakiyesi iade edilir. Aynı dosyada kiralanan aylarca ilan edilmemiş olsaydı, kiraya verenin "kasten kaçındığı yarar" da tartışmaya girerdi. Kira bedelinin dönem içinde güncellenmiş tutarı, kira artış hesaplama aracıyla hesaplanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kiracı erken çıkarsa kalan bütün ayların kirasını ödemek zorunda mıdır?
Kiracının borcu kalan sürenin tamamı için değil, kiralananın benzer koşullarla yeniden kiraya verilebileceği makul süre için devam eder (TBK m. 325/1). Kiralanan bu süreden önce yeniden kiralanırsa sorumluluk yeniden kiralama tarihinde sona erer. Bu tutardan, kiraya verenin tasarruf ettiği giderler ve elde ettiği yararlar da düşülür.
Makul süre her dosyada üç ay olarak mı belirlenir?
Kanunda üç ay gibi sabit bir süre bulunmaz. Süre, sözleşmede bildirim süresi kararlaştırılmışsa ona göre, kiralanan yeniden kiraya verilmişse o tarihe göre, bu ölçütler yoksa keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Yargıtay kararlarında iki ay, üç ay ve dört ay gibi farklı süreler kabul edilmiştir.
Kiraya veren gösterilen yeni kiracıyı kabul etmezse ne olur?
Aday kabul edilmesi beklenebilecek, ödeme gücüne sahip ve kira ilişkisini mevcut koşullarla devralmaya hazır biriyse kanun kiracının borcunun sona erdiğini öngörür. Kiraya veren adayla sözleşme yapmak zorunda değildir, ancak haklı bir sebep göstermeden reddettiği adayın ardından makul süre kirası isteyemez. Adayın niteliklerinin ve bildirimin yazılı olarak belgelenmesi gerekir.
Erken çıkışta depozitonun yanacağını yazan madde geçerli midir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında TBK m. 346, kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında ödeme yükümlülüğü getirilmesini yasaklar; depozitonun ceza olarak kiraya verende kalmasını öngören madde bu yasakla çatışır. Kiraya veren depozitoya ancak gerçek alacaklarını, örneğin makul süre kirasını ya da kiralanandaki hasarı, mahsup ederek dokunabilir. Arsa ya da açık otopark gibi çatısız alan kiralarında ise bu yasak uygulanmaz.
Kiralanandaki rutubet ya da arıza erken çıkış için haklı neden sayılır mı?
Ayıp, kiralananın kullanıma elverişliliğini ortadan kaldırıyor ya da önemli ölçüde engelliyorsa ve kiraya verene giderilmesi için verilen uygun sürede giderilmemişse kiracı sözleşmeyi feshedebilir (TBK m. 306/2). Süre verilmeden yapılan fesih Yargıtay uygulamasında haklı kabul edilmemektedir. Haklı fesihte kiracı makul süre kirasından sorumlu tutulmaz.
Anahtarı kapıcıya bırakmak teslim sayılır mı?
Kapıcının ya da emlakçının kiraya veren adına teslim almaya yetkili olduğu kanıtlanmadıkça bu bırakma iade sayılmayabilir ve kira borcu işlemeye devam edebilir. Güvenli yol, kiraya verene doğrudan ve tutanakla teslimdir. Teslim almaktan kaçınılırsa TBK m. 107 uyarınca hâkimden tevdi yeri belirlenmesi istenebilir.
Anahtarı bırakmadan önce dosyada bulunması gereken altı belge
Erken tahliye uyuşmazlıklarının büyük bölümü, çıkıştan önceki birkaç haftada yapılmayan işlemlerden doğar. Kiracının kendi lehine olan olguları sonradan ispat edebilmesi, bunların o haftalarda kayda geçirilmesine bağlıdır. Aşağıdaki belgeler hem kiracı hem kiraya veren için hesabı netleştirir.
- Yazılı çıkış bildirimi: Noter ihtarnamesi ya da iadeli taahhütlü yazıyla, çıkış tarihi ve varsa sözleşmedeki bildirim maddesine atıfla gönderilmiş bildirim (TBK m. 348).
- Haklı neden dayanağı: Fesih ayıba ya da önemli sebebe dayanıyorsa, ayıbın bildirildiği ve giderilmesi için süre verildiği yazışma ile fotoğraf ya da tespit raporu.
- Yeni kiracı bildirimi: Adayın kimliği, ödeme gücüne ilişkin belgeleri ve mevcut koşullarla kiralamaya hazır olduğunu gösteren yazılı beyanı ile bunların kiraya verene iletildiğini gösteren kayıt.
- Anahtar teslim tutanağı: Teslim tarihi, sayaç değerleri ve kiralananın durumu yazılı, iki tarafça imzalanmış tutanak; teslim reddedilmişse tevdi kararı ya da noter emanet belgesi.
- Yeniden kiralama izleri: Kiralananın ilana çıkıp çıkmadığına, istenen bedele ve yeni kira sözleşmesinin başlangıç tarihine ilişkin ekran görüntüleri ya da tanık bilgisi.
- Ödeme ve depozito kayıtları: Son ödenen kiranın dekontu ve depozitonun tutarını, ödeme biçimini ve varsa banka hesabını gösteren belge.
Bu belgeler bir araya geldiğinde, kiraya verenin "kalan sürenin tamamı" talebi ile kiracının "anahtarı bıraktığım gün borcum bitti" savunması arasındaki mesafe, m. 325'in öngördüğü somut bir tutara iner. Yalova ve çevresindeki kira uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi ve hizmet alanları Yalova'daki kira hukuku hizmetleri sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir.
Bu konuyla ilgili emsal kararlar

Kiracı Taşınıp Evde Ailesini Bırakırsa İzinsiz Alt Kira Sayılır mı, Tahliye İstenebilir mi?
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 13.01.2026

Depozitodan Hangi Kesintiler Yapılabilir? Hor Kullanma ile Olağan Aşınma Sınırı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 25.09.2024

Tahliye Taahhüdünde Tarihe İtiraz Edilirse İcra Mahkemesi Tahliyeye Karar Verebilir mi?
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 24.10.2018
Bu konuyla ilgili yazılar

Kira Sözleşmesinin Devri ve Alt Kira (TBK 322-323): Kiraya Verenin Rızası ve Tahliye Riski
18 Ekim 2026, 18 dk okuma

Kira Depozitosunun İadesi: Ev Sahibi Depozitoyu Vermezse Ne Yapılır? TBK 342 ve Süreç
28 Eylül 2026, 17 dk okuma

Kira Uyarlama Davası (TBK m. 138): Şartları, Süreci ve Tespit Davasından Farkı
6 Eylül 2026, 19 dk okuma

