Hızlı Cevap — 5 Yıl Ne Kadar Yatar?
Beş yılın takvimi, genel kuralda
Genel kural suçlarda (1/2 oran) 5 yıl hapis cezası için koşullu salıverilme süresi 2 yıl 6 ay. Denetimli serbestlik koşullu salıverilmeye bir yıl kala, yani infazın 18. ayında istenebilir. Suç 31.07.2023 ve öncesinde işlenmişse (istisna suçlar hariç) Geçici m. 10/6 bu tarihi üç yıl öne çeker; kapalıda bir ay, açıkta üç ay geçiren hükümlü yaklaşık 4. ayda başvurabilir. İyi hâl ve hükümlünün başvurusu her hâlde aranır.
Ancak süre suç türüne göre değişir: Kasten öldürme gibi 2/3 oranlı suçlarda 3 yıl 4 ay; uyuşturucu ticareti, nitelikli cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı (3/4) için 3 yıl 9 ay koşullu salıverilme. Mahsup edilecek tutukluluk varsa süre kısalır; tekerrür varsa koşullu salıverilme süresi uzar.
Bu sayfada 5 yıl hapis cezasının nasıl “yatırıldığını” — yani fiili kapalı cezaevi süresi, açık cezaevi geçişi, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme tarihleri — 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (CGTİHK) ile 7571 sayılı 11. Yargı Paketi düzenlemeleri çerçevesinde adım adım açıklıyoruz.
Farklı ceza süreleri için: 4 yıl ceza ne kadar yatar, 6 yıl ceza ne kadar yatar, tüm süreler için yatar tablosu
5 Yıl Cezaya Götüren Suçlar
5 yıl hapis cezası, belirli suç gruplarında ortaya çıkan bir sonuç cezadır: mahkemenin alt sınırdan ceza belirlemesi, takdiri indirim (TCK m. 62) ve diğer bireyselleştirme araçları sonucunda hükmedilen ceza 5 yıl bandına denk gelebilir. Bu sayfanın ele aldığı iki kaynak:
- Nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158): Banka veya kredi kurumlarının ya da bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması (m. 158/1-f) gibi hâllerde alt sınır 4 yıldır; alt sınıra yakın belirlenen ceza artırımlarla 5 yıl bandına çıkabilir. Suç ve infaz detayları için dolandırıcılık cezası ne kadar yatar rehberimize bakabilirsiniz.
- Uyuşturucu suçları (TCK m. 188 / m. 191): Ticarette ceza on yıldan az olamaz (TCK m. 188/3); etkin pişmanlık indirimi (m. 192/3) uygulandığında sonuç ceza 5 yıl bandına inebilir. İnfaz rejimi yönünden kritik ayrım: ticaret 3/4 oranına, kullanım genel kurala tâbidir. Ayrıntı için uyuşturucu suçundan kaç yıl yatılır rehberimiz.
- Diğer kaynaklar: Nitelikli hırsızlık, kasten yaralamanın nitelikli hâlleri ve resmi belgede sahtecilik gibi suçlarda da indirimler sonrası 5 yıl bandında sonuç cezalarla karşılaşılabilmektedir.
Önemli: Bu sayfadaki hesaplamalar, cezanın kaynağı hangi suç olursa olsun 5 yıl süreli hapis cezasının infazına ilişkindir; suç türü yalnızca koşullu salıverilme oranını değiştirir.
Yasal dayanak metni: mevzuat.gov.tr — TCK, 5275 sayılı CGTİHK
Koşullu Salıverilme Oranı (1/2, 2/3, 3/4)
Koşullu salıverilme (KS), hükümlünün cezasının belirli bir bölümünü çektikten sonra şartlı olarak tahliye edilmesidir. 5275 SK m. 107 oranı belirler:
| Suç Kategorisi | KS Oranı | 5 Yıl için KS Süresi |
|---|---|---|
| Genel suçlar (dolandırıcılık, hırsızlık, 87/2-d dışındaki kasten yaralama, vb.) | 1/2 | 2 yıl 6 ay |
| Kasten öldürme (süreli ceza), yüzde sürekli değişikliğe yol açan yaralama (TCK 87/2-d), basit cinsel saldırı (TCK 102/1), cinsel taciz (TCK 105), örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar | 2/3 | 3 yıl 4 ay |
| Uyuşturucu ticareti (TCK 188), nitelikli cinsel saldırı (TCK 102/2), çocukların cinsel istismarı (TCK 103), terör suçları | 3/4 | 3 yıl 9 ay |
Uyuşturucu ticaretinde, nitelikli cinsel saldırıda, çocukların cinsel istismarında ve reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli hâllerinde (TCK 104/2-3) 3/4 oranı 28.06.2014 ve sonrasında işlenen suçlara uygulanır; daha önce işlenenlerde oran 2/3'tür (5275 m. 108/9, Geçici m. 9/4). Terör suçlarında 3/4 oranı TMK m. 17'den gelir. Suç tarihinde 18 yaşından küçük olanlarda bu suçlarda oran 2/3'tür. Oran tespiti müddetnamede en kritik adımdır. Yanlış oran uygulanmışsa 5275 sayılı Kanun m. 98/1-b uyarınca infaz hâkimliğinden düzeltme kararı istenebilir; bu başvuru belirli bir süreye bağlı değildir.
Denetimli serbestlik (5275 SK m. 105/A) bu tablonun üzerine okunur: kural olarak koşullu salıverilmeye bir yıl kala istenebilir; 5 yıl cezada bu, 1/2 oranda 1 yıl 6 ay, 2/3 oranda 2 yıl 4 ay, 3/4 oranda 2 yıl 9 ay sonrasıdır. 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenen suçlarda Geçici m. 10/6 bu tarihi üç yıl öne çeker (istisna suçlar hariç); 5 yıl cezada her üç oranda da süre bakımından engel kalmaz ve sınırı açık kurumda en az üç ay kalma şartı belirler. Her durumda iyi hâl, açık kurumda bulunma ve hükümlünün başvurusu şartları aranır.
Mahsup Etkisi (TCK m. 63)
Mahsup, hüküm kesinleşmeden önce gözaltı ve tutukluluk gibi kişi özgürlüğünü sınırlayan hâllerde geçen sürenin cezadan düşülmesidir; ev hapsinde (konutu terk etmeme adli kontrolü) iki gün bir gün sayılır (CMK m. 109/6). Türk Ceza Kanunu m. 63 hükmü:
“Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün haller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir.”
Koşullu salıverilme süresi cezanın tamamı üzerinden hesaplanır; mahsup edilen süre sonra bu süreden düşülür. Örnek: 5 yıl ceza alıp 12 ay tutuklu kalmış hükümlüde koşullu salıverilme tarihine infaz başladıktan sonra şu sürelerde ulaşılır:
- 1/2 oran: 30 ay eksi 12 ay, yani 1 yıl 6 ay
- 2/3 oran: 40 ay eksi 12 ay, yani 2 yıl 4 ay
- 3/4 oran: 45 ay eksi 12 ay, yani 2 yıl 9 ay
Mahsup satırı müddetnamenin en dikkatli kontrol edilmesi gereken kalemlerindendir. Tutukluluk günlerinin tam düşülmemesi tahliye tarihinizi ay veya yıl geriye atabilir. Müddetnamenizdeki mahsup süresini mahkeme ilamı + tutukluluk müzekkereleri ile karşılaştırın.
3 Yıl Açık Kurum Eşiği — Süreç Nasıl Kısalır?
Eşik neden önemli?
Kasıtlı suçlarda toplam cezası 3 yıl veya daha az olan hükümlülerin cezası, istisna suçlar dışında doğrudan açık kurumda çektirilir (5275 m. 14/2-a); taksirli suçlarda eşik 5 yıldır. Kasıtlı suçtan verilen 5 yıl ceza bu eşiğin üzerinde olduğundan infaza kapalı kurumda başlanır; kapalıda bir ay geçiren iyi hâlli hükümlü açığa ayrılabilir (Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m. 6/1-a).
Süreç iki mekanizmayla kısalabilir: (1) Kesinleşme öncesi — istinaf/temyiz aşamasında takdiri indirim (TCK m. 62) gibi araçlarla cezanın 3 yıl veya altına inmesi hâlinde doğrudan açık kurum yolu açılabilir. (2) Kesinleşme sonrası — mahsup (TCK m. 63) cezanın süresini değil, infazı gereken süreyi kısaltır: koşullu salıverilme süresi cezanın tamamı üzerinden hesaplanıp tutuklulukta geçen süre bundan düşülür; örneğin 12 ay tutuklulukta 1/2 oranda koşullu salıverilmeye infaz başladıktan 1 yıl 6 ay sonra ulaşılır. Tutuklulukta geçen süre açığa ayrılmadaki bir aylık şarta da sayılır.
Her iki mekanizmanın dosyanıza uygulanabilirliği, müddetnamedeki mahsup dökümünün doğruluğuna bağlıdır — mahsup denetimi bu nedenle 5 yıl cezalarda ilk kontrol adımıdır.
Tekerrür Etkisi (TCK m. 58)
Tekerrür, önceki bir suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra kanundaki süreler içinde yeni bir suç işlenmesidir (TCK m. 58). Hükümde tekerrür hükümlerinin uygulanacağı belirtilmişse ceza mükerrirlere özgü rejimle infaz edilir (5275 m. 108):
- Koşullu salıverilme oranı yükselir: birinci tekerrürde süreli hapis cezasının 2/3'ü, ikinci defa tekerrürde 3/4'ü (m. 108/1-d, 108/3); oranı zaten daha yüksek olan suçta o oran uygulanır. Birinci tekerrürde eklenen süre, tekerrüre esas alınan önceki cezaların en ağırını geçemez (m. 108/2).
- Doğrudan açık kurum ve denetim: ikinci defa mükerrir olanın cezası doğrudan açık kurumda başlayamaz (m. 14/2-a); birinci tekerrür bu yolu ve açığa ayrılma süresini değiştirmez. Ceza bittikten sonra en az bir yıllık denetim süresi belirlenir (m. 108/4).
Örnek: 5 yıl ceza, 1/2 oranlı genel bir suç, birinci tekerrür: koşullu salıverilme süresi 2 yıl 6 ay yerine 3 yıl 4 ay (5 × 2/3). İkinci defa tekerrürde 3 yıl 9 ay (5 × 3/4).
Tekerrür hükümde belirtilir (TCK m. 58/7; ikinci defa tekerrürde 5275 m. 108/3). Müddetnamede hükümde yer almayan bir tekerrür uygulandığını düşünüyorsanız bu hesap duraksaması infaz hâkimliğine götürülebilir (5275 m. 98/1-b); hükümdeki tekerrür değerlendirmesinin kendisi ise kanun yollarında (istinaf, temyiz) tartışılır.
11. Yargı Paketi (7571 sayılı) Etkisi
5275 sayılı Kanun'un Geçici 10. maddesi 7456 sayılı Kanunla (2023) eklendi; 11. Yargı Paketi (7571 sayılı Kanun, RG 25.12.2025) maddenin altıncı fıkrasını değiştirdi. Bugünkü metne göre 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlarda hükümlü, açık kurumda en az üç ay kalmak şartıyla denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanır. 7571 bu hakkı suç tarihine bağladı; önceki metin hükümlünün 31.07.2023 tarihindeki infaz durumuna bakıyordu. Kasten öldürmenin 82/1-d, e, f hâlleri, deprem nedeniyle yapıların yıkılması, çökmesi ya da hasar alması sonucu meydana gelen öldürmeler, cinsel saldırı (TCK 102), çocukların cinsel istismarı (TCK 103), reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli hâlleri (TCK 104/2-3), TCK 302-339 arasındaki devlet güvenliği, anayasal düzen, millî savunma ve devlet sırları suçları, terör suçları ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar kapsam dışındadır.
Pratik etki
5 yıl ceza, 1/2 oranlı genel suç, suç tarihi 31.07.2023 ve öncesi: taban kuralda denetimli serbestlik 18. ayda istenebilirken Geçici m. 10/6 ile süre bakımından engel kalmaz; kapalıda bir ay, açıkta üç ay geçiren hükümlü yaklaşık 4. ayda başvurabilir. Kasten öldürmede (2/3; 82/1-d, e, f hâlleri ve deprem kaynaklı öldürmeler hariç) ve örgüt faaliyeti dışında işlenen uyuşturucu ticaretinde (3/4) de sonuç aynıdır; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli hâlleri (TCK 104/2-3), TCK 302-339 arasındaki suçlar, terör suçları ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ise kapsam dışıdır.
Detaylı yorum tablosu için 11. Yargı Paketi ve Geçici m. 10 yorum tablomuza bakabilirsiniz.
4 Pratik Hesaplama Senaryosu
Tüm senaryolarda 5 yıl hapis cezası esas alınmıştır. Sonuçlar değişkene göre nasıl farklılaşıyor görelim:
Senaryo A: genel suç (dolandırıcılık)
5 yıl, 1/2 oran, mahsupsuz, tekerrürsüz, suç tarihi 2024
- Koşullu salıverilme: 2 yıl 6 ay sonra
- Denetimli serbestlik: koşullu salıverilmeye bir yıl kala, yani 18. aydan itibaren (iyi hâl ve başvuru şartıyla)
- Açık kurum: kapalıda bir ay geçirdikten sonra açığa ayrılabilir (Yönetmelik m. 6/1-a)
- Fiilî kapalı cezaevi süresi: şartlar sağlandığında yaklaşık bir ay
- Bihakkın tahliye: 5 yıl sonra
Senaryo B: genel suç ve 11. Yargı Paketi
5 yıl, 1/2 oran, suç tarihi 31.07.2023 ve öncesi, mahsupsuz
- Koşullu salıverilme: 2 yıl 6 ay sonra (oran değişmez)
- Denetimli serbestlik: açık kurumda üç ay kaldıktan sonra, yaklaşık 4. aydan itibaren (Geçici m. 10/6)
- Açık kurum: kapalıda bir ay geçirdikten sonra
- Fiilî kapalı cezaevi süresi: şartlar sağlandığında yaklaşık bir ay
Senaryo C: uyuşturucu ticareti (3/4)
5 yıl, TCK 188, 3/4 oran, mahsupsuz, tekerrürsüz
- Koşullu salıverilme: 3 yıl 9 ay sonra
- Denetimli serbestlik: suç 31.07.2023'ten sonra işlenmişse koşullu salıverilmeye bir yıl kala, yani 2 yıl 9 ay sonra; 31.07.2023 ve öncesinde işlenmişse açık kurumda üç ay kaldıktan sonra, yaklaşık 4. ayda (örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen ticarette bu imkân yoktur)
- Açık kurum: kapalıda bir ay geçirdikten sonra; uyuşturucu ticaretinde koşullu salıverilmeye beş yıldan az kalması da aranır (Yönetmelik m. 6/2-a), 5 yıl cezada bu şart baştan sağlanır
- Nitelikli cinsel saldırıda oran yine 3/4'tür, ancak açığa ayrılma koşullu salıverilmeye üç yıldan az kaldığında, yani yaklaşık 9. ayda mümkündür ve Geçici m. 10/6 uygulanmaz
Senaryo D: genel suç ve birinci tekerrür
5 yıl, birinci tekerrür (2/3), mahsupsuz, suç tarihi 2024
- Koşullu salıverilme: 3 yıl 4 ay sonra (5 × 2/3)
- Denetimli serbestlik: koşullu salıverilmeye bir yıl kala, yani 2 yıl 4 ay sonra
- Açık kurum: birinci tekerrür açığa ayrılma süresini değiştirmez; kapalıda bir ay geçirdikten sonra
- Cezanın infazı tamamlandıktan sonra en az bir yıllık denetim süresi (m. 108/4)
Yukarıdaki senaryolar genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut dosya için iyi hâl, açık cezaevi şartları, yaş/sağlık özel durumları ve diğer faktörler hesabı etkiler.
5 Yıl Cezada Kanun Yolları ve İnfaz Başvuruları
- İstinaf ve temyiz başvuruları (CMK m. 272-302): İstinaf süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1; 01.06.2024 ve sonrasında verilen kararlar). TCK 62 takdiri indirim (1/6'ya kadar), TCK 31 yaş indirimi (15-18 yaş için 1/3; 18.08.2026 ve sonrasında işlenen kasten öldürme ile 87/2 ve 87/4 kapsamındaki yaralamada mahkeme bu indirimi uygulamayabilir, TCK 31/4) — somut faktörler değerlendirilir. 5 yıl cezada bu yol ayrıca önemlidir: cezanın 3 yıl ve altına inmesi doğrudan açık kurum eşiğini gündeme getirebilir.
- Lehe kanun başvurusu (TCK m. 7): Suç tarihinden sonra yürürlüğe giren bir kanun hükmünün TCK m. 7 uyarınca lehinize uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerekiyorsa karar, hükmü veren mahkemeden istenir (5275 sayılı Kanun m. 98/1-a). 7456 ya da 7571 sayılı kanunlarla gelen bir indirim müddetnameye yansımamışsa bu, cezanın hesabına ilişkin bir duraksamadır ve karar infaz hâkimliğinden istenir (m. 98/1-b). Başvuru infazı kendiliğinden ertelemez; mahkeme ya da infaz hâkimliği olayın özelliğine göre erteleme veya durdurma kararı verebilir (m. 98/2).
- Mahsup denetimi: Gözaltı ve tutuklulukta geçen sürenin müddetnamede tam, ev hapsinin iki gün bir gün sayılarak (CMK m. 109/6) düşülüp düşülmediği kontrol edilir. Müddetname itiraz dilekçesi örneği.
- İnfazın geri bırakılması (5275 SK m. 16): Akıl hastalığında ve hapsin hayatı için kesin tehlike oluşturduğu hastalıkta infaz geri bırakılır; ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevinde hayatını yalnız sürdüremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen hükümlüde de geri bırakılabilir. Gebe kadınlarda ve doğumdan itibaren bir yıl altı ay geçmemişse infaz geri bırakılır. Çocuk ölür ya da anasından başka birine verilirse ceza doğumdan itibaren iki ay geçince infaz edilir; kapalı kuruma girdikten sonra gebe kalan ve eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli sayılan hükümlüde bu hüküm uygulanmaz (m. 16/4-5). Toplam on yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm kadın hükümlünün engelliliği nedeniyle bakıma muhtaç ya da ağır hasta on sekiz yaşından küçük çocuğu varsa infaz bir yıla kadar ertelenebilir (m. 16/A). Taksirli suçlarda beş yıl veya daha az hapis cezasının infazı hükümlünün istemiyle, her defasında bir yılı geçmemek üzere en çok iki kez ertelenebilir (m. 17); kasten işlenen suçlarda bu sınır üç yıl olduğundan kasıtlı bir suçtan verilen 5 yıl ceza bu imkânın dışındadır. İnfaz hâkimliği başvuru rehberi.
- Doğrudan açık kurum: kasıtlı suçlarda toplam 3 yıl, taksirli suçlarda 5 yıl veya daha az cezada ceza, istisna suçlar dışında kapalı cezaevine girmeden açık kurumda çektirilir (5275 SK m. 14/2); taksirli bir suçtan verilen 5 yıl ceza bu kapsamdadır.
Dosyanıza Özel Hesaplama Aracı
Yukarıdaki bilgiler genel kurallardır. Dosyanıza özel sonuç almak için infaz hesaplama aracımızı kullanın. Aracımız 5275 SK ve 7571 sayılı kanun uyumlu olarak 5 önemli tarihi (infaz başlangıcı, açık cezaevine geçiş, denetimli serbestlik, koşullu salıverilme, hak ederek tahliye) saniyeler içinde hesaplar.
İlişkili kaynaklar: İnfaz hâkimliği başvuru rehberi, Müddetname itiraz dilekçesi, İçtima çözümleme dilekçesi