
Tutukluluk İncelemesi Ne Kadar Süre Duruşmasız Yapılabilir?
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü, tutuklu bir sanığın tutukluluk durumunun iki ayı aşan bir süre boyunca hâkim veya mahkeme önüne çıkarılmaksızın yalnızca dosya üzerinden incelenmesini, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlali saymıştır. Karar başvurucu lehinedir ve oy birliğiyle verilmiştir. Olayda tutukluluk incelemeleri salgın hastalık tedbirleri gerekçe gösterilerek uzun süre duruşmasız yürütülmüş; başvurucu, kanunda öngörülen doksan günlük azami süreye uyulduğu savunmasına karşı, itirazlarını hiçbir aşamada sözlü olarak dile getiremediğini ileri sürmüştür. Mahkeme, kanuni sürenin varlığının tek başına yeterli olmadığını, anayasal denetimde makul aralık ölçütünün esas alındığını vurgulamıştır. Karara göre tutuklu kişinin tutukluluğa dayanak delillerin içeriğine ve nitelendirilmesine, lehine ve aleyhine olan görüşlere karşı beyanlarını ve tahliye taleplerini hâkim önünde sözlü olarak ileri sürebilmesi silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin gereğidir. Salgın koşulları bu hakkın askıya alınmasını haklı kılmaz; çünkü duruşmaların ses ve görüntü bağlantısı yoluyla yapılması önünde bir engel bulunmamakta, bu yöntemin bizzat katılım kadar sakıncalı olduğu da söylenememektedir. Mahkeme, olağan dönemde iki ayı aşan duruşmasız inceleme uygulamasını ihlal olarak nitelendirmiş; başvurucu karar tarihi itibarıyla hâkim önüne çıkarıldığından ihlalin sonuçlarının giderilmesi için ayrıca yapılması gereken bir işlem bulunmadığını belirterek yargılama giderlerinin ödenmesine hükmetmiştir.
