Özet
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'ndeki otuz yaş sınırı nedeniyle e-Devlet üzerinden yurt başvurusu yapamayan bir ön lisans öğrencisinin açtığı davada, davayı süre aşımından reddeden Danıştay Sekizinci Dairesi kararını bozdu. Daire, davacının aynı düzenlemeye karşı daha önce başka davalar açtığını, yönetmelikten en geç bu davaların açıldığı tarihte haberdar olduğunu ve sonraki yurt başvurusunun dava süresini canlandırmak için yapıldığını kabul etmişti. Kurul ise 2577 sayılı Kanun m. 7 uyarınca düzenleyici işlemlere karşı iki ayrı yol bulunduğunu belirtti: ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde doğrudan dava açılabileceği gibi, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine uygulama işleminin tebliğinden itibaren altmış gün içinde hem uygulama işlemine hem de düzenleyici işleme karşı dava açılabilir. Somut olayda başvurunun engellendiği tarih esas alındığında davanın süresinde açıldığı sonucuna varıldı. Karar, süre yönünden davacı öğrencinin LEHİNEDİR; oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiş, dosya esas incelemesi için Daireye gönderilmiştir. Kurul, otuz yaş sınırının hukuka uygunluğu hakkında bir değerlendirme yapmamıştır. Karar, düzenleyici işlemden önceden haberdar olmanın tek başına dava süresini başlatmadığını ve her yeni uygulama işleminin kendi süresini işlettiğini göstermesi bakımından yol göstericidir.
İnceleme
Yönetmeliğe karşı süre kaçtıysa yeni uygulama işlemi ikinci bir kapı açar
İdari yargıda en sık karşılaşılan süre sorularından biri, yıllar önce yayımlanmış bir yönetmeliğin bugün kişinin önüne çıktığı anda dava konusu edilip edilemeyeceğidir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu kararda, ilan tarihinden itibaren altmış günlük süre geçmiş olsa bile, düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen yeni bir uygulama işlemi üzerine hem bu işleme hem de dayanağı olan yönetmelik hükmüne karşı dava açılabileceğini yeniden vurguladı. Davacının yönetmelikten daha önce haberdar olması sürenin başlangıcı sayılmadı.
Kararın yol gösterici yanı, ilk derece olarak bakan Danıştay Sekizinci Dairesinin kurduğu "öğrenme tarihi" ve "süreyi canlandırma" gerekçesinin Kurul tarafından benimsenmemesidir. Kişi aynı düzenlemeyi daha önce başka davalarda tartışmış olsa bile, sonradan karşılaştığı her uygulama kendi süresini işletir. İdari dava sürelerinin genel çerçevesi idari dava açma süresi yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır; bu karar o çerçevenin düzenleyici işlemlere ilişkin ikinci yolunu somutlaştırır.
Otuz yaş sınırı yurt başvurusunu e-Devlet ekranında durdurdu
Davacı, bir meslek yüksekokulunda ön lisans düzeyinde örgün eğitim öğrencisiydi. 24 Ağustos 2024'te e-Devlet üzerinden yurt başvurusu yapmak istediğinde ekranda otuz yaş ve üstü öğrencilerin Bakanlık yurtlarında barınamayacağını bildiren bir yazı çıktı ve başvuru tamamlanamadı. Bu engelin dayanağı, Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin 2023'te değiştirilen barınma şartlarına ilişkin hükmüydü.
Davacı, 19 Eylül 2024 tarihli dilekçeyle hem başvurunun engellenmesi işleminin hem de yönetmelik hükmünün iptalini istedi. Danıştay Sekizinci Dairesi dosyaya giren belgelerden davacının aynı düzenleme hakkında başka davalar açtığını, bunlardan birinin Nisan 2024'te Ankara'daki bir idare mahkemesinde görüldüğünü tespit etti. Daire, davacının yönetmelikten en geç bu tarihte haberdar olduğunu, Ağustos'taki yurt başvurusunun ise dava süresini canlandırmak için yapıldığını kabul ederek davayı süre aşımından reddetti.
Davacı temyiz dilekçesinde, düzenleyici işleme dayanan her uygulamaya karşı dava açma hakkı bulunduğunu ve öğrenme tarihine dayanan görüşün kabul edilemeyeceğini ileri sürdü. İdare, yönetmelik hükmünün hukuka uygun olduğunu ve başka bir davada yürütmenin durdurulması isteminin reddedildiğini savundu.
Kurul, sürenin uygulama işleminin tarihinden başladığını kabul etti
Değerlendirmenin çıkış noktası 2577 sayılı Kanun m. 7 hükmüdür. Bu hükme göre ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar; ancak işlemin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işleme, uygulama işlemine ya da ikisine birden dava açabilir. Kanun ayrıca düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının ona dayanan işlemin iptaline engel olmadığını açıkça belirtir.
Bu düzen kararda iki ayrı yol olarak tanımlandı. Birinci yol, ilan üzerine altmış gün içinde doğrudan düzenleyici işleme dava açmaktır. İkinci yol, ilan üzerine dava açmamış ilgiliye, dava konusu edebileceği bir uygulama işleminin varlığına bağlı olarak düzenleyici işleme karşı da dava imkânı tanır. Bu ikinci yolda tek ölçüt, uygulama işleminin tebliğ tarihine göre altmış günlük sürenin geçmemiş olmasıdır.
Somut olayda e-Devlet ekranında başvurunun engellendiği 24 Ağustos 2024 tarihi, uygulama işleminin tarihi olarak esas alındı. Dava 19 Eylül 2024'te açıldığından süre içindeydi. Kurul, Dairenin davacının önceki davalarından çıkardığı öğrenme tarihine ve başvurunun amacına ilişkin nitelendirmesine dayanmadı; uyuşmazlığı Kanun'un iki yol sistemi üzerinden çözdü. Tetkik hâkimi de aynı yönde bozma düşüncesi bildirmişti.
Süre aşımı gerekçesi bozuldu, dosya esası incelenmek üzere Daireye döndü
Kurul, davacının temyiz istemini kabul etti ve davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Daire kararını oy birliğiyle, kesin olarak bozdu. Dosya, yeniden karar verilmek üzere Danıştay Sekizinci Dairesine gönderildi. Duruşma istemi yerinde görülmedi; dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar verilmedi.
Bozma yalnız süre yönündendir. Otuz yaş sınırının hukuka uygun olup olmadığı kararda değerlendirilmedi; bu soru Dairenin vereceği yeni kararda cevaplanacaktır. Kararın uygulamadaki etkisi, düzenleyici işlemden önceden haberdar olmanın tek başına dava süresini başlatmaması ve yeni bir uygulama işleminin kendi altmış günlük süresini işletmesidir. Danıştay dairelerinin ilk derece kararlarına karşı temyiz yolu Danıştay temyiz dilekçesi sayfasında anlatılmıştır.
Uygulama işleminin tarihi ve biçimi dava dilekçesinden önce belgelenmelidir
İkinci yolda sürenin başlangıcı uygulama işlemine bağlı olduğundan, bu işlemin tarihi ve içeriği dosyaya güvenilir biçimde girmelidir. Bu kararda olduğu gibi işlem bir e-Devlet ekran yazısı ya da sistem bildirimi biçiminde ortaya çıkıyorsa, ekranın tarihli görüntüsünün ve başvuru kaydının saklanması gerekir. Yazılı bir tebligat varsa tebliğ tarihi, altmış günlük sürenin hesabında esas alınacak tarihtir.
Dava dilekçesinde hem uygulama işleminin hem de dayanağı olan düzenleyici hükmün açıkça gösterilmesi, Kanun'un tanıdığı seçimlik yolun kullanıldığını belirgin kılar. Aynı düzenlemeye karşı önceden açılmış davalar varsa, yeni davanın hangi uygulama işlemine dayandığının ayrıca açıklanması gözetilmelidir. Uygulamada en sık karşılaştığımız güçlük, uygulama işleminin yazılı bir karar yerine yalnız elektronik bir uyarı olarak kalması ve tarihinin sonradan kanıtlanamamasıdır.
Düzenleyici işleme karşı dava süresi hakkında sık sorulan sorular
Yönetmelik yayımlandıktan altmış gün sonra artık hiç dava açılamaz mı?
Doğrudan yönetmeliğe karşı açılacak dava için ilan tarihinden başlayan süre geçmiş olur. Ancak yönetmeliğe dayanılarak kişi hakkında yeni bir uygulama işlemi tesis edilirse, bu işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde hem işleme hem de yönetmelik hükmüne dava açılabilir. Kurul bu kararda ikinci yolun ilan süresinden bağımsız işlediğini vurgulamıştır.
Düzenlemeden daha önce haberdar olmak dava süresini başlatır mı?
Bu kararda öğrenme tarihi esas alınmamış, sürenin uygulama işleminin tarihinden başladığını kabul etmiştir. Davacının aynı düzenlemeyle ilgili daha önce başka davalar açmış olması, yeni uygulama işlemi üzerine açılan davayı süre yönünden etkilememiştir.
Vergi uyuşmazlıklarında da altmış günlük süre mi uygulanır?
Kanun, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemeleri için altmış, vergi mahkemeleri için otuz günlük süre öngörür. Vergi davalarında ayrıca kendine özgü süre ve durma kuralları bulunduğundan, bu karardaki hesap o uyuşmazlıklara doğrudan aktarılmamalıdır. İlk derece idare mahkemesi kararlarına karşı kanun yolu için idari istinaf dilekçesi örneği sayfasına bakılabilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir.
Kararın tam metni
~6 dk okuma
Metin, Yargıtay Karar Arama resmî yayınından alınmıştır. Kaynakta açın
DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/839 E. , 2025/2564 K. "İçtihat Metni"
T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/839 Karar No : 2025/2564
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 31/12/2024 tarih ve E:2024/7020, K:2024/7854 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... tarihinde ... Meslek Yüksekokuluna kayıt yaptırarak ön lisans düzeyinde örgün eğitim öğrencisi olan davacı tarafından, 24/08/2024 tarihinde e-devlet üzerinden yurt başvurusu yapmak istediğinde "30 yaş ve üstü öğrenciler, Bakanlık tarafından işletilen yurtlarda barınamamaktadırlar." şeklinde yazı çıkması sonucu yurt başvurusu yapamaması işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin, 20/04/2023 tarihli Yönetmelik ile değiştirilen 6. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 31/12/2024 tarih ve E:2024/7020, K:2024/7854 sayılı kararıyla; İlan tarihinden itibaren dava açma süresi içerisinde iptali istemiyle dava açılmamış olan bir düzenleyici işlemin davaya konusu edilebilmesi için, söz konusu düzenlemeye dayanılarak tesis edilmiş bir uygulama işleminin bulunması ve bu uygulama işleminin tebliğinden itibaren yasal süresi içinde dava açılmış olması gerektiği, Dosyanın incelenmesinden, 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Barınma Şartları" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinin, 20/04/2023 tarihli Yönetmelik ile değişikliğe uğradığı, söz konusu değişiklikle 30 yaş üstü öğrencilerin yurtlarda barınamayacağı yönünde düzenleme yapıldığı, ... tarihinde ... Meslek Yüksekokuluna kayıt yaptırılarak ön lisans düzeyinde örgün eğitim öğrencisi olan davacı tarafından, 24/08/2024 tarihinde e-devlet üzerinden yurt başvurusu yapamaması üzerine işbu düzenleyici işlem ile yurt başvurusu yapamamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı, Davacı tarafından dosyaya sunulan 26/12/2024 tarihli beyan dilekçesi incelendiğinde, davacının benzer konularda açılmış davalarının mevcut olduğu, Dairelerinin E:2024/3492 sayılı esasına kayıtlı dosya ile .... İdare Mahkemesinin E:... sayılı davalarının dava konusu düzenleyici işlem ile ilgili olduğunun görüldüğü, Ankara 5. İdare Mahkemesinde 02/04/2024 tarihinde açılan davanın konusunun "Üniversite öğrencisi olan davacı tarafından, Devlet yurtlarına kaydının yapılması talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuru üzerine verilen tavsiye kararının davalı idareye gönderilerek yapılan başvurunun mevzuat çalışmalarının devam etmekte olduğu, tavsiye kararının çalışmalarda dikkate alınacağı yönünde kesin olmayan cevapla reddine dair Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı kararının, 30 yaş üzerinin yurtlarda kalamamasının hukuka aykırı olduğu, idarenin kamu Denetçiliği Kurumunun tavsiye kararına uymadığı, mağduriyet yaşadığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir." şeklinde belirlendiği, aynı karar içeriğinde "Davalı Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından dosyaya ibraz edilen savunma dilekçesinde, davacının 04/09/2015-14/02/2022 tarihleri arasında davalı idarelere bağlı yurtlarda asil öğrenci olarak, 19/08/2018-30/09/2023 tarihleri arasında ise muhtelif zamanlarda misafir öğrenci olarak yurtlarda kaldığı, davacı lehine sonuçlanan yargı kararları üzerine ... Gençlik Spor İl Müdürlüğüne davacının asıl olarak yurt kaydının yapılabileceğinin bildirildiği, ancak davacının yurt kaydının yapılması yönünde bir talebinin olmadığının belirtildiği görülmektedir." ifadelerinin yer aldığı, Bu durumda davacının dava konusu düzenleyici işlemden en azından ... İdare Mahkemesine dava açtığı 02/04/2024 tarihinde haberdar olduğu ve 24/08/2024 tarihinde yaptığı yurt başvurusunun işbu davayı açabilmek amacıyla dava açma süresini canlandırmaya yönelik olarak yapılan bir başvuru olduğu anlaşıldığından, 19/09/2024 tarihinde açılan işbu davanın süresinde açılmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, bakılan dava konusuyla ilgili Kamu Denetçiliği Kurumuna yaptığı başvuruda, bu başvurunun incelenmesi aşamasında, Kurumca karar verilmesinden sonra ve işbu dava ile ilgili tüm aşamalarda resmi ikametgah adresinin bulunduğu ... Barosundan tarafına adli yardım kapsamında avukat görevlendirilmesi istenilmesine rağmen bu talebi Baro tarafından engellendiği için süre aşımı nedeniyle ret kararı verilemeyeceği, ... Barosu hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikayet başvurusunda bulunulduğundan bu başvurunun sonucunun beklenilmesi gerektiği, Dairece yargılama giderlerinin fazla hesaplandığı, ... İdare Mahkemesinde görülen davaların, düzenleyici işleme dayanak olan uygulama işlemleri olduğu, öte yandan düzenleyici işleme dayanılarak uygulanan her işleme karşı dava açma hakkının olduğu, Dairenin kararında belirttiği gibi düzenleyici işlemin öğrenme tarihinden itibaren dava açılması görüşünün kabul edilemeyeceği, adli yardım kapsamında ... Barosundan tarafına avukat tayin edilmesi talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin hukuku uygun olduğu, Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle açılan başka bir davada Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 29/11/2023 tarih ve YD İtiraz No:2023/939 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı, ... tarihinde ... Meslek Yüksekokuluna kayıt yaptırarak ön lisans düzeyinde örgün eğitim öğrencisi olarak öğrenim görmeye başlamış, 24/08/2024 tarihinde e-devlet üzerinden yurt başvurusu yapmak istediğinde "30 yaş ve üstü öğrenciler, Bakanlık tarafından işletilen yurtlarda barınamamaktadırlar." şeklinde yazı çıkması sonucu yurt başvurusu yapamamıştır. Bunun üzerine, davacı tarafından, 19/09/2024 kayıt tarihli dilekçe ile yurt başvurusu yapamamasına ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin, 20/04/2023 tarihli Yönetmelik'le değiştirilen 6. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, ... Tarihi izleyen günden başlar. 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı Kanun'da, dava açma süresine ilişkin kurallar ile düzenleyici işlemlere karşı iki ayrı yol izlenerek dava açma imkanı tanınmıştır. Buna göre, Kanun'un 7. maddesi uyarınca düzenleyici işlemin ilanı üzerine altmış gün içinde dava açılabileceği gibi, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine, uygulama işleminin tebliğ tarihinden itibaren yine altmış gün içinde düzenleyici işleme veya düzenleyici işlemle birlikte uygulama işlemine karşı dava açılabilecektir. Bu şekilde, düzenleyici işlemin ilanı üzerine düzenleyici işleme karşı dava açmamış bulunan ilgililere, dava konusu edebilecekleri bir uygulama işleminin varlığına bağlı olarak, düzenleyici işleme karşı da dava açma imkanının sağlanması amaçlanmıştır. Düzenleyici işlemin, yayımı tarihinden itibaren altmış gün içinde dava konusu edilmemesi halinde ise, uygulama işlemi tesis edilmesi sonrasında bu işlem üzerine, düzenlemenin dava konusu edilebilmesi için, uygulama işleminin tebliğ tarihine göre dava açma süresinin geçmemiş olması gerekmektedir. Somut olayda; davacı, ... tarihinde ... Meslek Yüksekokuluna kayıt yaptırarak ön lisans düzeyinde örgün eğitim öğrencisi olarak öğrenim görmeye başlamış, 24/08/2024 tarihinde e-devlet üzerinden yurt başvurusu yapmak istediğinde "30 yaş ve üstü öğrenciler, Bakanlık tarafından işletilen yurtlarda barınamamaktadırlar." şeklinde yazı çıkması sonucu yurt başvurusu yapamamıştır. Buna göre, davacının yurt başvurusu yapamamasına ilişkin 24/08/2024 tarihli uygulama işlemi üzerine, yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde 19/09/2024 kayıt tarihli dilekçe ile açılan davanın süresinde olduğu sonucuna varıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;
- Davacının temyiz isteminin kabulüne,
- Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 31/12/2024 tarih ve E:2024/7020, K:2024/7854 sayılı kararının BOZULMASINA,
- Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
- Kesin olarak, 13/11/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Bu alandaki diğer kararlar
İmar Para Cezasında Bir Aylık Giderme Hakkı Bildirilmezse Ek Ceza İptal Edilir mi?
Danıştay 6. Daire, 24.12.2025
Son Savunma Alınmadan Memurluktan Çıkarılan Personel Maaş Kaybını Geri Alabilir mi?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 15.12.2025
Sosyal Medyada Yayılan Mahrem Görüntü Gerekçesiyle Memurluktan Çıkarma AYM'ye Göre İhlal mi?
Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru, 21.01.2015